Korte samenvatting ‘Ruimtelijke
economische dynamiek’ –
Atzema
Kijk op bedrijfslocati e en regionale ontwikkeling; Nederlands, 2020
Inhoud
Hoofdstuk 1: de toepassingsmogelijkheden van economische geografie..............................................3
Par 1.1 economische geografie.......................................................................................................3
Par 1.2 Locatie, afstand en netwerken...........................................................................................4
Par 1.3 Bedrijf en omgeving............................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Klassieke en neoklassieke locatietheorieën......................................................................6
Par 2.2 Klassieke theorieën: minimale kosten....................................................................................6
Par 2.2.1 Johann Heinrich von Thünen: agrarisch grondgebruik....................................................6
Par 2.2.2 Alfred Weber: Locatie van industriële bedrijven 1909....................................................8
Par 2.2.3 Nuancering lineair verband afstand en transport............................................................9
Par 2.3 Neoklassieke theorieën: rekening houden met marktfunctie...............................................10
Par 2.3.1 Walter Christaller – Centrale plaats theorie 1933.........................................................10
Par 2.3.2 Harold Hotelling - Locationele concurrentie..................................................................11
Par 2.3.3 Agust Lösch – marktgebieden 1939...............................................................................12
Par 2.4 Conclusie..........................................................................................................................12
Hoofdstuk 3: Behaviourale benadering van locatiekeuze.....................................................................13
Par 3.2 Bounded rationality: Begrensde rationaliteit beslisser.....................................................13
Par 3.3 Allan Pred – Behaviourale matrix.....................................................................................13
Par 3.4 Bedrijfsverplaatsingen......................................................................................................14
Hoofdstuk 4: Institutionele locatietheorie............................................................................................14
Par 4.2 instituties spelregels van de economie.............................................................................15
Par 4.3 Transactiekosten..............................................................................................................15
Par 4.4 Instituties en locatiekeuze................................................................................................15
Hoofdstuk 5: Evolutionaire locatietheorie............................................................................................17
Par 5.2 nieuwe bedrijfsactiviteiten: toeval en agglomeratie........................................................17
Par 5.3 Conclusie..........................................................................................................................18
Hoofdstuk 6: Klassieke regionale groeitheorie Regio’s langs de meetlat.............................................18
Par 6.2 Mercantilisme...................................................................................................................18
Par 6.3 Adam Smith: grondlegger klassieke economie.................................................................18
, Par 6.4 Ricardo: comparatieve kostenleer....................................................................................19
Par 6.4 Export basistheorie - Werner Sombart.............................................................................20
Par 6.5 Kritiek en aanpassingen op (neo)klasieke groeitheorie....................................................20
Par 6.6 Porter – concurrentiekracht van landen...........................................................................20
Hoofdtuk 7: Beïnvloeding van bezoekers, bedrijven en bewoners.......................................................21
Par 7.3t/m6 Marketing van plaatsen............................................................................................21
Par 7.7 Hallmark events................................................................................................................22
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................23
Par 8.2 Myrdal Cumulatieve causatie...........................................................................................23
Par 8.3 Perroux – groeipolen........................................................................................................24
Par 8.4 Kan interventie regionale tegenstellingen voorkomen?...................................................25
Par 8.5 Beleidsinterventie: de instrumenten................................................................................25
Par 8.6 Marktordening en ruimtelijke ordening...........................................................................25
Hoofdstuk 9: De evolutionaire groeitheorie.........................................................................................26
Par 9.3 Clusters als uitkomst van evolutionaire processen...........................................................27
, Hoofdstuk 1: de toepassingsmogelijkheden van
economische geografie
Economische geografie: Wat gebeurt waar en waarom gebeurt het daar? Vooral letten op ruimtelijke
verschillen in kosten en opbrengsten tussen landen, regio’s en steden. Bijv. welvaartsverschillen in de
wereld proberen te verklaren d.m.v data over verspreiding grondstoffen en productiefactoren,
bereikbaarheid en samenstelling bedrijvigheid land/regio. Twee centrale vragen:
Waarom vestigt een bedrijf zich in regio A en niet in regio B? (locatievraagstuk).
Waarom doet het ene land, regio of stad het economisch beter dan het andere?
(ontwikkelingsvraagstuk).
Economische geografie na WOII van de kaart geveegd omdat Nazi’s het misbruikt hadden. Langzaam
weer opgekomen en vanaf 1990 weer meer aanhang. Debat tussen geografen en economen gaat
vaak over IN WELKE MATE de omgeving de economische prestaties van bevrijden en van gebieden
bepaalt.
Par 1.1 economische geografie
Fysisch determinisme
Ging er vanuit dat de natuur nauwelijks ruimte bood voor verschillen in menselijk handelen.
Economen vonden te weinig op de mens gericht. Oplossing van armoede moest van de mens komen
niet de natuur.
Huntington (1915) > deelde regio’s trapsgewijs in op mate van stimulerend klimaat.
Conclusie was dat tropisch klimaat of landen met donkere huidskleuren meest ongunstige
plekken waren.
Semple (1911) > zelfde maar nog sterkere overtuiging: de mens is een product van het
aardoppervlakte.
Naoorlogse uitbouw welvaartsstaat > Politici, ondernemers en consumenten dachten dat de natuur
en haar beperkingen te overwinnen waren; maakbare samenleving. Dit deed economische geografie
geen goed. Natuur werd gemolesteerd.
Vanaf eind jaren 60 weer meer aanhang door de realisatie dat ongelijkheid tussen gebieden mischien
toch wel van blijvende aard was. Om werkeloosheid op te lossen werd geografie door de overheid
aangepast om economische welvaart te stimuleren > dus economische geografie kwam in
overheidsbeleid terecht.
Landes (1998) The wealth and poverty of nations. Hij brengt economische geografie weer
onder de aandacht in de VS doordat hij de waarde van de focus op ongelijke verdeling van
grondstoffen en beperkingen door het klimaat benadrukt. Bijv tropisch regenklimaat
verhoogt kans op ziektes, gezamenlijke strijd tegen water kan basis zijn voor economische
weerspoed.
Geografen focussen zich ipv bovenstaande vooral op de wijze waarop samenlevingen georganiseerd
zijn. Zwitserland bijv. gunstig door vrijhandel, belastingsysteem, onderwijs, spaarzin, politieke rust en
neutraliteit. Loskomen uit armoede is mogelijk maar lastig. Als een gebied eenmaal ontwikkeld, gaan
de omliggende gebieden daarin mee.
Porter (1990) The Competitive Advantages of Nations. Gaat over welke geografische basisfactoren
een land moet hebben om concurrerend te zijn. Bij Nl bijv. monding van rivieren > deltaeconomie.
Rdam en Adam poorten naar EU.
Siliconvalley: gebied bij San Fransisco. Hier zitten hoofdkantoren van veel grote bedrijven.
Frederick Terman = docent Uni werktuigbouw = geestelijke vader > hij wilde in de buurt
economische dynamiek’ –
Atzema
Kijk op bedrijfslocati e en regionale ontwikkeling; Nederlands, 2020
Inhoud
Hoofdstuk 1: de toepassingsmogelijkheden van economische geografie..............................................3
Par 1.1 economische geografie.......................................................................................................3
Par 1.2 Locatie, afstand en netwerken...........................................................................................4
Par 1.3 Bedrijf en omgeving............................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Klassieke en neoklassieke locatietheorieën......................................................................6
Par 2.2 Klassieke theorieën: minimale kosten....................................................................................6
Par 2.2.1 Johann Heinrich von Thünen: agrarisch grondgebruik....................................................6
Par 2.2.2 Alfred Weber: Locatie van industriële bedrijven 1909....................................................8
Par 2.2.3 Nuancering lineair verband afstand en transport............................................................9
Par 2.3 Neoklassieke theorieën: rekening houden met marktfunctie...............................................10
Par 2.3.1 Walter Christaller – Centrale plaats theorie 1933.........................................................10
Par 2.3.2 Harold Hotelling - Locationele concurrentie..................................................................11
Par 2.3.3 Agust Lösch – marktgebieden 1939...............................................................................12
Par 2.4 Conclusie..........................................................................................................................12
Hoofdstuk 3: Behaviourale benadering van locatiekeuze.....................................................................13
Par 3.2 Bounded rationality: Begrensde rationaliteit beslisser.....................................................13
Par 3.3 Allan Pred – Behaviourale matrix.....................................................................................13
Par 3.4 Bedrijfsverplaatsingen......................................................................................................14
Hoofdstuk 4: Institutionele locatietheorie............................................................................................14
Par 4.2 instituties spelregels van de economie.............................................................................15
Par 4.3 Transactiekosten..............................................................................................................15
Par 4.4 Instituties en locatiekeuze................................................................................................15
Hoofdstuk 5: Evolutionaire locatietheorie............................................................................................17
Par 5.2 nieuwe bedrijfsactiviteiten: toeval en agglomeratie........................................................17
Par 5.3 Conclusie..........................................................................................................................18
Hoofdstuk 6: Klassieke regionale groeitheorie Regio’s langs de meetlat.............................................18
Par 6.2 Mercantilisme...................................................................................................................18
Par 6.3 Adam Smith: grondlegger klassieke economie.................................................................18
, Par 6.4 Ricardo: comparatieve kostenleer....................................................................................19
Par 6.4 Export basistheorie - Werner Sombart.............................................................................20
Par 6.5 Kritiek en aanpassingen op (neo)klasieke groeitheorie....................................................20
Par 6.6 Porter – concurrentiekracht van landen...........................................................................20
Hoofdtuk 7: Beïnvloeding van bezoekers, bedrijven en bewoners.......................................................21
Par 7.3t/m6 Marketing van plaatsen............................................................................................21
Par 7.7 Hallmark events................................................................................................................22
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................23
Par 8.2 Myrdal Cumulatieve causatie...........................................................................................23
Par 8.3 Perroux – groeipolen........................................................................................................24
Par 8.4 Kan interventie regionale tegenstellingen voorkomen?...................................................25
Par 8.5 Beleidsinterventie: de instrumenten................................................................................25
Par 8.6 Marktordening en ruimtelijke ordening...........................................................................25
Hoofdstuk 9: De evolutionaire groeitheorie.........................................................................................26
Par 9.3 Clusters als uitkomst van evolutionaire processen...........................................................27
, Hoofdstuk 1: de toepassingsmogelijkheden van
economische geografie
Economische geografie: Wat gebeurt waar en waarom gebeurt het daar? Vooral letten op ruimtelijke
verschillen in kosten en opbrengsten tussen landen, regio’s en steden. Bijv. welvaartsverschillen in de
wereld proberen te verklaren d.m.v data over verspreiding grondstoffen en productiefactoren,
bereikbaarheid en samenstelling bedrijvigheid land/regio. Twee centrale vragen:
Waarom vestigt een bedrijf zich in regio A en niet in regio B? (locatievraagstuk).
Waarom doet het ene land, regio of stad het economisch beter dan het andere?
(ontwikkelingsvraagstuk).
Economische geografie na WOII van de kaart geveegd omdat Nazi’s het misbruikt hadden. Langzaam
weer opgekomen en vanaf 1990 weer meer aanhang. Debat tussen geografen en economen gaat
vaak over IN WELKE MATE de omgeving de economische prestaties van bevrijden en van gebieden
bepaalt.
Par 1.1 economische geografie
Fysisch determinisme
Ging er vanuit dat de natuur nauwelijks ruimte bood voor verschillen in menselijk handelen.
Economen vonden te weinig op de mens gericht. Oplossing van armoede moest van de mens komen
niet de natuur.
Huntington (1915) > deelde regio’s trapsgewijs in op mate van stimulerend klimaat.
Conclusie was dat tropisch klimaat of landen met donkere huidskleuren meest ongunstige
plekken waren.
Semple (1911) > zelfde maar nog sterkere overtuiging: de mens is een product van het
aardoppervlakte.
Naoorlogse uitbouw welvaartsstaat > Politici, ondernemers en consumenten dachten dat de natuur
en haar beperkingen te overwinnen waren; maakbare samenleving. Dit deed economische geografie
geen goed. Natuur werd gemolesteerd.
Vanaf eind jaren 60 weer meer aanhang door de realisatie dat ongelijkheid tussen gebieden mischien
toch wel van blijvende aard was. Om werkeloosheid op te lossen werd geografie door de overheid
aangepast om economische welvaart te stimuleren > dus economische geografie kwam in
overheidsbeleid terecht.
Landes (1998) The wealth and poverty of nations. Hij brengt economische geografie weer
onder de aandacht in de VS doordat hij de waarde van de focus op ongelijke verdeling van
grondstoffen en beperkingen door het klimaat benadrukt. Bijv tropisch regenklimaat
verhoogt kans op ziektes, gezamenlijke strijd tegen water kan basis zijn voor economische
weerspoed.
Geografen focussen zich ipv bovenstaande vooral op de wijze waarop samenlevingen georganiseerd
zijn. Zwitserland bijv. gunstig door vrijhandel, belastingsysteem, onderwijs, spaarzin, politieke rust en
neutraliteit. Loskomen uit armoede is mogelijk maar lastig. Als een gebied eenmaal ontwikkeld, gaan
de omliggende gebieden daarin mee.
Porter (1990) The Competitive Advantages of Nations. Gaat over welke geografische basisfactoren
een land moet hebben om concurrerend te zijn. Bij Nl bijv. monding van rivieren > deltaeconomie.
Rdam en Adam poorten naar EU.
Siliconvalley: gebied bij San Fransisco. Hier zitten hoofdkantoren van veel grote bedrijven.
Frederick Terman = docent Uni werktuigbouw = geestelijke vader > hij wilde in de buurt
