Sociale psychologie les 1, 26/09/2025
→ bestudeert hoe mensen denken, voelen en zich gedragen in sociale situaties
Negativity bias = ander woord voor vooroordeel, systematische neiging om iets op bepaalde
manier te zien.
→ Negativity (denkfout): we hebben meer oog voor negatieve dan voor positieve. Aandacht
is eerder gericht op wat fout kan lopen, dan goed (= normaal, zo in brein ingebakken).
➔ Groter kans op overleven: nadenken over wat mis kan lopen, zo vermijden.
Media draagt hier aan bij: belicht bijna enkel wat fout gaat → sensationeel element (dood)
- Soms werkelijkheid ≠ wat media tonen → publiek krijgt geen volledig beeld v wat in
wereld gebeurt, slechts een selectie. Hierdoor: mensen denken dat iets vaker
voorkomt, erger is, of belangrijker lijkt dan het in werkelijkheid is.
Vb. vliegtuig artikel over hvl vliegtuigen veilig zijn geland.
Buba en kiki (2 vormpjes): Welke is de welke?
→ We koppelen versch. zintuiglijke eigenschappen aan elkaar (= associaties tussen
zintuiglijke ervaringen).
- Doen we ook bij elkaar: op basis v/e naam bepalen of iemand sociaal, grappig, … is.
Nota: vaak discirminatie uit vooroordelen. Je kunt niet zonder vooroordelen, maar je kunt er
wel bewust van zijn.
Metafoor v/d olifant:
Olifanten worden als baby getemt door hen aan een paal vast te hangen met een touw. Wat ze
ook proberen, ze kunnen niet los. Jaren later hangen ze nogsteeds aan dezelfde paal met
dezelfde touw, maar staan die er niet bij stil dat die nu wel los kunnen → = aangeleerde
hulpeloosheid.
,→ Door herhaaldelijk te zijn gefaald, leert dier dat pogingen zinloos zijn, zelfs wanneer
omstandigheden later veranderen.
Wij hebben allemaal ook onze paaltjes (gedachten) die ons belemmeren.
→ Mensen met depressies (vertonen aangeleerde hulpeloosheid): hebben vanalles
geprobeerd, niets helpt, op den duur wordt persoon passief → belangrijk: tot
gedragsactivatie komen.
Code roos = gemoedstoestand – blijven lachen, hopen, fantaseren, dromen, verlangen &
vertrouwen.
Inleiding:
Brug in Seoul → brug waar meeste zelfdodingen gebeurden.
- Overheid schoot in actie door brug aantrekkelijker te maken:
➢ Foto’s v warme gezinnen, lachende kinderen
➢ Quotes → “bekijk het leven vanuit de zonnige kant”, “problemen zullen
weggaan zoals water hier onder de rivier”…
➢ …
MAAR: zelfdodingscijfer steeg.
Hoe komt dat? Iets waar je aandacht aan geeft gaat groeien → werd beschikbare plek
voor hen die eerst niet in hen zou opkomen.
+ Sociaal psychologisch argument: de complexiteit v wij als mens kan je niet
zomaar ongedaan maken, je kunt niet zomaar door een quote, prent, … iets
ongedaan maken.
→ toont aan dat we anderen nodig hebben om te overleven**
** Toestand v sociale deprivatie (= ontbering, bij dierenexperimenten = lange tijd geen eten
krijgen): Wanneer geen toegang hebben tot andere mensen (sociaal gedepriveerd) dan gebeurt
er iets in onze hersenen.
Hebben we kunnen aantonen:
- Vb. Weeskinderen, die weinig aandacht/affectie kregen, waren ontbeerd van aandacht.
In psychiatrisch tijdschrift werd artikel gepubliceerd waar ze vergelijking hebben
gemaakt, verschil tussen:
➢ Kinderen die heel lang in dat weeshuis moesten blijven
➢ Kinderen die snel in gezond pleeggezin
Bleek verschil in hersenmassa → kinderen in MRI: degene die wel sociaal in
connectie stonden = betere/sterkere ontwikkelingen, zeker sterkere prefrontale
verbindingen (impuls controle, aandacht/focus, …).
Sociaal paradox (= tegenstelling): langs ene kant hebben we mensen noodzakelijk nodig
(zelfs op neurologisch niveau) maar toch hebben we de neiging niet in contact te komen met
andere.
Vb. In trein laten we plek tussen (leggen zak, jas naast ons) → Terwijl connecteren ons veel
goed doet.
,Nota: mensen weten vaak niet hoe ze zich zullen voelen na bepaalde interacties. We schatten
vaak verkeerd in wat connectie met ons kan doen.
We hebben anderen nodig + die anderen zijn ook van invloed op ons en omgekeerd.
Slide 19:
Ontdekt: sociale ruimtes/bubbels rond ons
- Intieme → liefje, huisdier, … gw mensen die je echt graag naast je hebt. Wanneer
anderen erin komen, dan voelen we er ons niet goed bij → beïnvloeden ons in ons
gedrag/gevoelens: wegduwen…
- Persoonlijke
- Sociale
- Publieke
Amygdala: orgaan in onze hersenen → staat vooral in voor het reguleren van emoties en
interpersoonlijke afstand (objectief gezond afstand waar we anderen niet negatief bij zouden
beïnvloeden).
Nota: als we angst voelen seint die amygdala.
Als iemand in ongeluk geraakt en die amygdala beschadigd wordt → kunnen ze die
interpersoonlijke afstand niet meer reguleren.
Wat is sociale psychologie? = wetenschappelijke studie van de manier waarop de gedachten,
gevoelens en handelingen van mensen beïnvloed worden door de feitelijke, voorgestelde of
geïmpliceerde aanwezigheid van andere mensen.
Wij beïnvloeden anderen in het overte + coverte gedrag
- Overte: openlijk zichtbaar gedrag
- Coverte: bedekt gedrag, wat we niet direct kunnen zien → gedachten, gevoelens, …
, Manier waarop gedachten, gevoelens, handelingen beïnvloed worden door anderen.
Anderen hebben een invloed op (pompom trui vb.)
- Hoe we ons gedragen
- Voelen
- Denken
Het gaat om wat wij denken dat andere denken, dat beïnvloedt ons.
→ Het is niet alleen het zichtbaar gedrag maar ook het non-verbale gedrag:
- Non-verbale is
● Enerzijds wat ik doe met mijn lichaamstaal
● Daarnaast ook bepaalde aspecten van het verbale gedrag → hoe (paraverbaal
deel) we iets zeggen (verbaal).
Nota: paarden worden vaak voor therapie gebruikt → kunnen heel goed non-verbale covert
gedrag lezen.
Als mens worden we ook non-verbaal beïnvloed. → als vriend verbaal zegt ik zie u nog graag
op een slechte toon, geloof je hem niet.
Conclusie: we hechten meer belang aan het paraverbale dan het verbale.
Dr Albert Mehrabian’s rule
Maakte taartdiagram over belang van verbale, non-verbale en paraverbale in ambigue
(twijfel) situaties.
Drie soorten invloed/aanwezigheid
Drie manieren van invloed
- Fysiek/feitelijk invloed:
Directe invloed op je gedrag door een gebeurtenis of situatie.
vb. Bom in Zaventem heeft ervoor gezorgd dat mensen argwanender gingen staan
tegen mensen met rugzakken, donkere kleren, ...
→ zorgden voor fysieke reactie: afstand houden.
- Voorgestelde invloed:
Je gedrag wordt beïnvloed door verwachtingen of gedachten over anderen.
→ bestudeert hoe mensen denken, voelen en zich gedragen in sociale situaties
Negativity bias = ander woord voor vooroordeel, systematische neiging om iets op bepaalde
manier te zien.
→ Negativity (denkfout): we hebben meer oog voor negatieve dan voor positieve. Aandacht
is eerder gericht op wat fout kan lopen, dan goed (= normaal, zo in brein ingebakken).
➔ Groter kans op overleven: nadenken over wat mis kan lopen, zo vermijden.
Media draagt hier aan bij: belicht bijna enkel wat fout gaat → sensationeel element (dood)
- Soms werkelijkheid ≠ wat media tonen → publiek krijgt geen volledig beeld v wat in
wereld gebeurt, slechts een selectie. Hierdoor: mensen denken dat iets vaker
voorkomt, erger is, of belangrijker lijkt dan het in werkelijkheid is.
Vb. vliegtuig artikel over hvl vliegtuigen veilig zijn geland.
Buba en kiki (2 vormpjes): Welke is de welke?
→ We koppelen versch. zintuiglijke eigenschappen aan elkaar (= associaties tussen
zintuiglijke ervaringen).
- Doen we ook bij elkaar: op basis v/e naam bepalen of iemand sociaal, grappig, … is.
Nota: vaak discirminatie uit vooroordelen. Je kunt niet zonder vooroordelen, maar je kunt er
wel bewust van zijn.
Metafoor v/d olifant:
Olifanten worden als baby getemt door hen aan een paal vast te hangen met een touw. Wat ze
ook proberen, ze kunnen niet los. Jaren later hangen ze nogsteeds aan dezelfde paal met
dezelfde touw, maar staan die er niet bij stil dat die nu wel los kunnen → = aangeleerde
hulpeloosheid.
,→ Door herhaaldelijk te zijn gefaald, leert dier dat pogingen zinloos zijn, zelfs wanneer
omstandigheden later veranderen.
Wij hebben allemaal ook onze paaltjes (gedachten) die ons belemmeren.
→ Mensen met depressies (vertonen aangeleerde hulpeloosheid): hebben vanalles
geprobeerd, niets helpt, op den duur wordt persoon passief → belangrijk: tot
gedragsactivatie komen.
Code roos = gemoedstoestand – blijven lachen, hopen, fantaseren, dromen, verlangen &
vertrouwen.
Inleiding:
Brug in Seoul → brug waar meeste zelfdodingen gebeurden.
- Overheid schoot in actie door brug aantrekkelijker te maken:
➢ Foto’s v warme gezinnen, lachende kinderen
➢ Quotes → “bekijk het leven vanuit de zonnige kant”, “problemen zullen
weggaan zoals water hier onder de rivier”…
➢ …
MAAR: zelfdodingscijfer steeg.
Hoe komt dat? Iets waar je aandacht aan geeft gaat groeien → werd beschikbare plek
voor hen die eerst niet in hen zou opkomen.
+ Sociaal psychologisch argument: de complexiteit v wij als mens kan je niet
zomaar ongedaan maken, je kunt niet zomaar door een quote, prent, … iets
ongedaan maken.
→ toont aan dat we anderen nodig hebben om te overleven**
** Toestand v sociale deprivatie (= ontbering, bij dierenexperimenten = lange tijd geen eten
krijgen): Wanneer geen toegang hebben tot andere mensen (sociaal gedepriveerd) dan gebeurt
er iets in onze hersenen.
Hebben we kunnen aantonen:
- Vb. Weeskinderen, die weinig aandacht/affectie kregen, waren ontbeerd van aandacht.
In psychiatrisch tijdschrift werd artikel gepubliceerd waar ze vergelijking hebben
gemaakt, verschil tussen:
➢ Kinderen die heel lang in dat weeshuis moesten blijven
➢ Kinderen die snel in gezond pleeggezin
Bleek verschil in hersenmassa → kinderen in MRI: degene die wel sociaal in
connectie stonden = betere/sterkere ontwikkelingen, zeker sterkere prefrontale
verbindingen (impuls controle, aandacht/focus, …).
Sociaal paradox (= tegenstelling): langs ene kant hebben we mensen noodzakelijk nodig
(zelfs op neurologisch niveau) maar toch hebben we de neiging niet in contact te komen met
andere.
Vb. In trein laten we plek tussen (leggen zak, jas naast ons) → Terwijl connecteren ons veel
goed doet.
,Nota: mensen weten vaak niet hoe ze zich zullen voelen na bepaalde interacties. We schatten
vaak verkeerd in wat connectie met ons kan doen.
We hebben anderen nodig + die anderen zijn ook van invloed op ons en omgekeerd.
Slide 19:
Ontdekt: sociale ruimtes/bubbels rond ons
- Intieme → liefje, huisdier, … gw mensen die je echt graag naast je hebt. Wanneer
anderen erin komen, dan voelen we er ons niet goed bij → beïnvloeden ons in ons
gedrag/gevoelens: wegduwen…
- Persoonlijke
- Sociale
- Publieke
Amygdala: orgaan in onze hersenen → staat vooral in voor het reguleren van emoties en
interpersoonlijke afstand (objectief gezond afstand waar we anderen niet negatief bij zouden
beïnvloeden).
Nota: als we angst voelen seint die amygdala.
Als iemand in ongeluk geraakt en die amygdala beschadigd wordt → kunnen ze die
interpersoonlijke afstand niet meer reguleren.
Wat is sociale psychologie? = wetenschappelijke studie van de manier waarop de gedachten,
gevoelens en handelingen van mensen beïnvloed worden door de feitelijke, voorgestelde of
geïmpliceerde aanwezigheid van andere mensen.
Wij beïnvloeden anderen in het overte + coverte gedrag
- Overte: openlijk zichtbaar gedrag
- Coverte: bedekt gedrag, wat we niet direct kunnen zien → gedachten, gevoelens, …
, Manier waarop gedachten, gevoelens, handelingen beïnvloed worden door anderen.
Anderen hebben een invloed op (pompom trui vb.)
- Hoe we ons gedragen
- Voelen
- Denken
Het gaat om wat wij denken dat andere denken, dat beïnvloedt ons.
→ Het is niet alleen het zichtbaar gedrag maar ook het non-verbale gedrag:
- Non-verbale is
● Enerzijds wat ik doe met mijn lichaamstaal
● Daarnaast ook bepaalde aspecten van het verbale gedrag → hoe (paraverbaal
deel) we iets zeggen (verbaal).
Nota: paarden worden vaak voor therapie gebruikt → kunnen heel goed non-verbale covert
gedrag lezen.
Als mens worden we ook non-verbaal beïnvloed. → als vriend verbaal zegt ik zie u nog graag
op een slechte toon, geloof je hem niet.
Conclusie: we hechten meer belang aan het paraverbale dan het verbale.
Dr Albert Mehrabian’s rule
Maakte taartdiagram over belang van verbale, non-verbale en paraverbale in ambigue
(twijfel) situaties.
Drie soorten invloed/aanwezigheid
Drie manieren van invloed
- Fysiek/feitelijk invloed:
Directe invloed op je gedrag door een gebeurtenis of situatie.
vb. Bom in Zaventem heeft ervoor gezorgd dat mensen argwanender gingen staan
tegen mensen met rugzakken, donkere kleren, ...
→ zorgden voor fysieke reactie: afstand houden.
- Voorgestelde invloed:
Je gedrag wordt beïnvloed door verwachtingen of gedachten over anderen.
