Samenvatting recht
Hoofdstuk 1: wat is recht?
“Het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft
uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen en vitale
maatschappelijke belangen te beschermen.” er bestaat geen exacte definitie van wat recht echt is
4 kernelementen:
1. Recht is een geheel vn gedragsregels
2. Opgesteld door de overheid
3. & afdwingbaar door de overheid
4. Om de samenleving te ordenen & vitale belangen te beschermen
1. Een geheel vn gedragsregels
Een rechtsregel =
gedragsregel/leefregel
Normatief
Recht regelt gedrag
Onze gehele samenleving w
beheerst door samenspel vn
gedragsregels
Gedrag = uitwendig waarneembaar
- Hierin ligt het verschil met de
moraal/ethiek & religie
- Huidige tendensen i/h
strafrecht?
Tendens strafrecht?
Principe
Reactief= gericht op gepleegd & gekend misdrijf
Uitzonderlijk
Proactief = gericht op geraadpleegd maar nog nt aan het licht gebrachte misdrijven
Quid preventief?
Daders vn “een nog te plegen” misdrijf vatten
Rechtsregels gebieden/verbieden beperken de vrijheid vn persoon, maar krijgt (rechts)zekerheid
i/d plaats = gedragsregels omschreven als plichten:
- Gebodsbepaling: je moet…
- Verbodsbepaling: je mag niet…
2. Opgesteld door de overheid
Overheid = vorm vn georganiseerde, gestructureerde samenleving
- Democratische samenleving berust gezag v/d overheid om regels afdwingbaar te maken op
instemming v/h volk
1
, - Totalitaire samenleving (dictatuur) eigent de overheid zich deze macht toe d.m.v. geweld &
onderdrukking
Wat maakt gedragsregel een rechtsregel?
De regel is opgesteld door de overheid die hiertoe
gemachtigd is politieke macht bestaat uit 3
onderdelen:
- De wetgevende macht
- De uitvoerende macht
- De rechtelijke macht
Totalitaire samenleving => eigent overheid
zich deze macht toe d.m.v. geweld &
onderdrukking + komt gehele politieke macht toe
aan 1 enkele leider/kleine groep (oligarchie)
Ontstaan België keerden onze foundig fathers (grondleggers) af vn totalitaire macht trias politica
leer vn Montesquieu
Absolute macht = misbruik altijd => vermijden 3 onderdelen v/d politieke macht
uitgeoefend w door verschillende vn elkaar gescheiden organen + wederzijds controleren
- Volgens Belgische grondwet wetgevende macht toe komen aan het door het volk gekozen
parlement
o Democratische samenleving berust gezag v/d overheid om regels afdwingbaar te
maken op de instemming v/h volk
- De uitvoerende koning + regering
- Rechtelijke macht rechtbanken + hoven
Recht is dus door de mens gemaakt & verandert voortdurend
Evolueert mee met de tijdsgeest, cultuur, opvattingen en politieke stromingen i/d samenleving
Bv:
- Slavernij was lange tijd legaal
- Huwelijk stond lange tijd enkel open voor mensen vn verschillend geslacht, idem ouderschap
- Overspel was strafbaar tot 1987
- De doodstraf werd pas afgeschaft in 1996 & verbod werd in 2005 opgenomen i/d grondwet
3. Afdwingbaar door de overheid
De overheid dwingt de rechtsregels af d.m.v. sancties
Een sanctie is een reactie v/d overheid op het nt naleven v/d rechtsregel opgelegd door de rechter
In principe probeert de overheid het menselijk gedrag in 1ste instantie te regelen d.m.v.
burgerrechtelijke sancties
Voor bepaalde gedragingen, die zo ernstig zijn/daar waar burgerrechtelijke sancties gn soelaas
meer bieden, w strafrechtelijke sancties toegepast
2
Hoofdstuk 1: wat is recht?
“Het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft
uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen en vitale
maatschappelijke belangen te beschermen.” er bestaat geen exacte definitie van wat recht echt is
4 kernelementen:
1. Recht is een geheel vn gedragsregels
2. Opgesteld door de overheid
3. & afdwingbaar door de overheid
4. Om de samenleving te ordenen & vitale belangen te beschermen
1. Een geheel vn gedragsregels
Een rechtsregel =
gedragsregel/leefregel
Normatief
Recht regelt gedrag
Onze gehele samenleving w
beheerst door samenspel vn
gedragsregels
Gedrag = uitwendig waarneembaar
- Hierin ligt het verschil met de
moraal/ethiek & religie
- Huidige tendensen i/h
strafrecht?
Tendens strafrecht?
Principe
Reactief= gericht op gepleegd & gekend misdrijf
Uitzonderlijk
Proactief = gericht op geraadpleegd maar nog nt aan het licht gebrachte misdrijven
Quid preventief?
Daders vn “een nog te plegen” misdrijf vatten
Rechtsregels gebieden/verbieden beperken de vrijheid vn persoon, maar krijgt (rechts)zekerheid
i/d plaats = gedragsregels omschreven als plichten:
- Gebodsbepaling: je moet…
- Verbodsbepaling: je mag niet…
2. Opgesteld door de overheid
Overheid = vorm vn georganiseerde, gestructureerde samenleving
- Democratische samenleving berust gezag v/d overheid om regels afdwingbaar te maken op
instemming v/h volk
1
, - Totalitaire samenleving (dictatuur) eigent de overheid zich deze macht toe d.m.v. geweld &
onderdrukking
Wat maakt gedragsregel een rechtsregel?
De regel is opgesteld door de overheid die hiertoe
gemachtigd is politieke macht bestaat uit 3
onderdelen:
- De wetgevende macht
- De uitvoerende macht
- De rechtelijke macht
Totalitaire samenleving => eigent overheid
zich deze macht toe d.m.v. geweld &
onderdrukking + komt gehele politieke macht toe
aan 1 enkele leider/kleine groep (oligarchie)
Ontstaan België keerden onze foundig fathers (grondleggers) af vn totalitaire macht trias politica
leer vn Montesquieu
Absolute macht = misbruik altijd => vermijden 3 onderdelen v/d politieke macht
uitgeoefend w door verschillende vn elkaar gescheiden organen + wederzijds controleren
- Volgens Belgische grondwet wetgevende macht toe komen aan het door het volk gekozen
parlement
o Democratische samenleving berust gezag v/d overheid om regels afdwingbaar te
maken op de instemming v/h volk
- De uitvoerende koning + regering
- Rechtelijke macht rechtbanken + hoven
Recht is dus door de mens gemaakt & verandert voortdurend
Evolueert mee met de tijdsgeest, cultuur, opvattingen en politieke stromingen i/d samenleving
Bv:
- Slavernij was lange tijd legaal
- Huwelijk stond lange tijd enkel open voor mensen vn verschillend geslacht, idem ouderschap
- Overspel was strafbaar tot 1987
- De doodstraf werd pas afgeschaft in 1996 & verbod werd in 2005 opgenomen i/d grondwet
3. Afdwingbaar door de overheid
De overheid dwingt de rechtsregels af d.m.v. sancties
Een sanctie is een reactie v/d overheid op het nt naleven v/d rechtsregel opgelegd door de rechter
In principe probeert de overheid het menselijk gedrag in 1ste instantie te regelen d.m.v.
burgerrechtelijke sancties
Voor bepaalde gedragingen, die zo ernstig zijn/daar waar burgerrechtelijke sancties gn soelaas
meer bieden, w strafrechtelijke sancties toegepast
2
