Geschiedenis & basisconcepten id logopedie
Inhoudstafel:
1) Logopedie: een toegepaste wetenschap
1.1) Inleiding: Wat is logopedie?
1.1.1) Definiëring
1.1.2) Communicatie
1.1.3) Communicatiestoornissen
1.1.4) Communicatiestoornissen & meer
1.2) Opleiding & beroep
1.3) Vakliteratuur
1.4) Historiek
1.4.1) oudste verwijzingen
1.4.2) de klassieke oudheid
1.4.3) de middeleeuwen & de 16de, 17de & 18e eeuw
1.4.4) de 19e & 20ste eeuw
Hoofstuk 1) Logopedie: een toegepaste wetenschap
1.1) Wat is logopedie?
1.1.1) Definiëring
Wat is logopedie?
∟ werken met cliënten om hun gedrag te gn veranderen MAAR niet dmv. gereedschap (zoals dokter)
maar dmv:
• zelf voor te tonen → modeleren hoe het gedrag moet zijn
• Begeleiden
• Hoop creëren → dat er wel vooruitgang zal komen = aanmoedigen & overtuigen
Wie of wat bepaalt wnr iemand een stoornis heeft?
∟ als pers. ver achter zit op het gem. tov leeftijdsgenoten met zijn ontwikkeling
∟ vaak wil men zich aanpassen àd norm, het is niet perse als iemand stottert dat die nr therapie moet
→ hangt af als jij of jouw omgeving daar problemen vn ondervinden
Enkele communicatiestoornissen vermeld id video’s:
• basiskenmerken stotteren
• Opnieuw beginnen → herhalingen
• Klanken langer maken
• Vastlopen/ blokkeren op klanken
• Woordvindingsproblemen
∟ niet mr op woorden geraken
, • Eenzijdige verlamming
∟verlamming à rechterkant → aangestuurd dr linker hemisfeer & deze zorgt ook vr aansturen vn
spraak
∟ DUS: weten wel wat ze willen zeggen, mr het komt er niet uit
Logopedie
∟ Grieks: logos (woord, rede, verstand) & paidea (opleiding)
∟ communicatiestoornissen
• Preventie (voorkomen)
• Onderzoek
• Therapie (behandelen)
• Wetenschappelijke studie vn menselijke communicatie
∟ Van Dale = spraakleraar
Hoe zit het dan met slikproblemen?
∟hoort de facto niet echt bij communicatiestoornissen mr is id loop vd tijd erbij genomen
1.1.2) Communicatie:
Communicatie stoornissen
∟ verbale communicatie = mondeling & schriftelijk
∟ook non-verbale communicatie → lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen,…
Model communicatie:
,∟ afhankelijk vh medium is het non-verbaal of verbaal
Wat doet de logopedist?
∟ werkt op het niveau vd zender (1)
Audioloog?
∟ werkt op het niveau vd ontvanger (2)
Communicatie
∟ als zender boodschap overbrengt nr ander persoon ontvanger
Communicatie via spraak
∟ spreker (zender) zal via spraakorgaan en het medium lucht een boodschap brengen à hoorder
(ontvanger)
Communicatie via schrijven
∟ schrijver zal via medium potlood, inkt, krijt, … boodschap à lezer geven
Wat is gemeenschappelijk à spraak & schrift
∟ beide gecommuniceerd via woorden = verbale communicatie
Ander type communicatie
∟ non-verbale communicatie
∟ via vb kleuren of houding
Wat is visueel-manuele communicatie?
∟ communiceren via bewegingen & / of posities met de handen, zoals bij gebarentaal van dove
mensen
1.1.3) Communicatiestoornissen:
Wat vereist communicatie
∟ dat talrijke delen vn lichaam perfect functioneren → is dit niet → communicatiegedrag gestoord →
ontstaat communicatiestoornis
Noodzaak vr Communicatiestoornissen?
∟ onderverdelen / classificeren in versch. groepen
∟ voorlopig is er nog geen algemeen aanvaarde classificatie
Waarom is classificeren nodig
, - Klinisch → onderzoek & behandeling vn patiënten
Vb: kindje uit gent stuur je niet nr logopedie in Antwerpen is niet handig omdat terminologie verschilt
- Didactisch → opleiding vn logopedisten & andere hulpverleners
- Wetenschappelijk → onderzoek & onderzoeksresultaten
- Sociaal-maatschappelijk → contact met terugbetalingsinstanties
Hoe gaan we communicatiestoornissen classificeren (3groepen) :
Classificeren naargelang de oorzaak (etiologisch):
• Organische stoornissen → lichamelijke afwijking
• Functionele stoornissen → gn lichamelijke afwijking
Voorbeeld organische stoornis = Dia stembanden
• Stembandkanker (L) → moet via operatie
• Stembandknobbels (R) → kan je reduceren via therapie
Voorbeeld functionele stoornis
∟ stembanden waar niets à te zien is mr persoon die wel hees praat → gebruikt de stembanden
functioneel fout
Voordeel?
∟ vergemakkelijken overleg met collega’s → vnl. communicatie met artsen want zij kennen deze
classificatie ook
Nadelen?
∟ verwijzen niet nr communicatiegedrag vd patiënt
∟ zeggen niets over welke aspecten vn communicatie gestoord zijn
∟ stoornis gevolg vn meer dan 1 factor
∟ verschillende oorzaken toch zelfde therapie
➔ Veel nadelen
Classificatie naargelang tijdstip vn ontstaan:
• Ontwikkelingsstoornissen
→ treden op & worden duidlk bij ontwikkeling vh kind & kunnen eventueel blijven op latere leeftijd
Vb: moeilijk praten door autisme
• Verworven stoornissen
→ treden op na periode vn normale ontwikkeling: gaandeweg verworven
Inhoudstafel:
1) Logopedie: een toegepaste wetenschap
1.1) Inleiding: Wat is logopedie?
1.1.1) Definiëring
1.1.2) Communicatie
1.1.3) Communicatiestoornissen
1.1.4) Communicatiestoornissen & meer
1.2) Opleiding & beroep
1.3) Vakliteratuur
1.4) Historiek
1.4.1) oudste verwijzingen
1.4.2) de klassieke oudheid
1.4.3) de middeleeuwen & de 16de, 17de & 18e eeuw
1.4.4) de 19e & 20ste eeuw
Hoofstuk 1) Logopedie: een toegepaste wetenschap
1.1) Wat is logopedie?
1.1.1) Definiëring
Wat is logopedie?
∟ werken met cliënten om hun gedrag te gn veranderen MAAR niet dmv. gereedschap (zoals dokter)
maar dmv:
• zelf voor te tonen → modeleren hoe het gedrag moet zijn
• Begeleiden
• Hoop creëren → dat er wel vooruitgang zal komen = aanmoedigen & overtuigen
Wie of wat bepaalt wnr iemand een stoornis heeft?
∟ als pers. ver achter zit op het gem. tov leeftijdsgenoten met zijn ontwikkeling
∟ vaak wil men zich aanpassen àd norm, het is niet perse als iemand stottert dat die nr therapie moet
→ hangt af als jij of jouw omgeving daar problemen vn ondervinden
Enkele communicatiestoornissen vermeld id video’s:
• basiskenmerken stotteren
• Opnieuw beginnen → herhalingen
• Klanken langer maken
• Vastlopen/ blokkeren op klanken
• Woordvindingsproblemen
∟ niet mr op woorden geraken
, • Eenzijdige verlamming
∟verlamming à rechterkant → aangestuurd dr linker hemisfeer & deze zorgt ook vr aansturen vn
spraak
∟ DUS: weten wel wat ze willen zeggen, mr het komt er niet uit
Logopedie
∟ Grieks: logos (woord, rede, verstand) & paidea (opleiding)
∟ communicatiestoornissen
• Preventie (voorkomen)
• Onderzoek
• Therapie (behandelen)
• Wetenschappelijke studie vn menselijke communicatie
∟ Van Dale = spraakleraar
Hoe zit het dan met slikproblemen?
∟hoort de facto niet echt bij communicatiestoornissen mr is id loop vd tijd erbij genomen
1.1.2) Communicatie:
Communicatie stoornissen
∟ verbale communicatie = mondeling & schriftelijk
∟ook non-verbale communicatie → lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen,…
Model communicatie:
,∟ afhankelijk vh medium is het non-verbaal of verbaal
Wat doet de logopedist?
∟ werkt op het niveau vd zender (1)
Audioloog?
∟ werkt op het niveau vd ontvanger (2)
Communicatie
∟ als zender boodschap overbrengt nr ander persoon ontvanger
Communicatie via spraak
∟ spreker (zender) zal via spraakorgaan en het medium lucht een boodschap brengen à hoorder
(ontvanger)
Communicatie via schrijven
∟ schrijver zal via medium potlood, inkt, krijt, … boodschap à lezer geven
Wat is gemeenschappelijk à spraak & schrift
∟ beide gecommuniceerd via woorden = verbale communicatie
Ander type communicatie
∟ non-verbale communicatie
∟ via vb kleuren of houding
Wat is visueel-manuele communicatie?
∟ communiceren via bewegingen & / of posities met de handen, zoals bij gebarentaal van dove
mensen
1.1.3) Communicatiestoornissen:
Wat vereist communicatie
∟ dat talrijke delen vn lichaam perfect functioneren → is dit niet → communicatiegedrag gestoord →
ontstaat communicatiestoornis
Noodzaak vr Communicatiestoornissen?
∟ onderverdelen / classificeren in versch. groepen
∟ voorlopig is er nog geen algemeen aanvaarde classificatie
Waarom is classificeren nodig
, - Klinisch → onderzoek & behandeling vn patiënten
Vb: kindje uit gent stuur je niet nr logopedie in Antwerpen is niet handig omdat terminologie verschilt
- Didactisch → opleiding vn logopedisten & andere hulpverleners
- Wetenschappelijk → onderzoek & onderzoeksresultaten
- Sociaal-maatschappelijk → contact met terugbetalingsinstanties
Hoe gaan we communicatiestoornissen classificeren (3groepen) :
Classificeren naargelang de oorzaak (etiologisch):
• Organische stoornissen → lichamelijke afwijking
• Functionele stoornissen → gn lichamelijke afwijking
Voorbeeld organische stoornis = Dia stembanden
• Stembandkanker (L) → moet via operatie
• Stembandknobbels (R) → kan je reduceren via therapie
Voorbeeld functionele stoornis
∟ stembanden waar niets à te zien is mr persoon die wel hees praat → gebruikt de stembanden
functioneel fout
Voordeel?
∟ vergemakkelijken overleg met collega’s → vnl. communicatie met artsen want zij kennen deze
classificatie ook
Nadelen?
∟ verwijzen niet nr communicatiegedrag vd patiënt
∟ zeggen niets over welke aspecten vn communicatie gestoord zijn
∟ stoornis gevolg vn meer dan 1 factor
∟ verschillende oorzaken toch zelfde therapie
➔ Veel nadelen
Classificatie naargelang tijdstip vn ontstaan:
• Ontwikkelingsstoornissen
→ treden op & worden duidlk bij ontwikkeling vh kind & kunnen eventueel blijven op latere leeftijd
Vb: moeilijk praten door autisme
• Verworven stoornissen
→ treden op na periode vn normale ontwikkeling: gaandeweg verworven
