Samenvatting Welzijns- en gezondheidspromotie 2

1. GEZONDHEID, -INDICATOREN & VOLKSGEZONDHEID

1.1 VISIES

1.1.1 MEDISCH MONOCAUSALE VISIE

 Gezondheid = afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek
 Ontstaan van ziekte heeft 1 oorzaak -> directe link zoeken tussen ziekte en oorzaak ervan -> geen oorzaak = gezond
 physician- centered care -> zorgverlener en systeem centraal, rol zv is passief (geen deelname aan eigen zorg en niet
betrokken bij besluitvormingen) >< patient- centered- care (patiënt staat centraal en heeft inspraak)

1.1.2 BIOLOGISCHE VISIE

 Wnr persoon in staat is onder wisselende externe factoren zijn intern milieu constant te houden (interne homeostase)

1.1.3 PSYCHOLOGISCHE VISIE

 Je geestelijk optimaal voelen
 Persoonlijk/ individueel
 Observeren/ praten met zv

1.1.4 SOCIALE VISIE

 Maatschappelijk functioneren centraal, individu met eigen gevoelens & behoeften ondergeschikt
 Persoon is niet gezond als hij niet in staat is zich aan de waarden & normen van de cultuur aan te passen

1.1.5 HUMANE MULTICAUSALE VISIE

 Verbindt biologische, psychologische & sociale visie (humane visie = hollistisch mensbeeld)
 Well- being = subjectieve beleving van de gezondheid

1.1.6 DYNAMISCHE VISIE

 Gezond wanneer men in balans is met zichzelf als met het extern milieu
 Rekening gehouden met aspect van de veranderende gezondheid
 Accent -> aanpassingsvermogen van de mens & bereiken van een evenwicht met de omgeving
 Evenwicht draagkracht >< draaglast is zeer belangrijk

POSITIEVE GEZONDHEID

 Vertrekt vanuit aanpassingsvermogen & zelfmanagement
 6 dimensies van het menselijk functioneren -> “spinnenweb” zv brengt zelf in kaart hoe hij zijn gezondheid ervaart

1.1.7 VISIE ZORGVRAGER EN -VERLENER KENNEN

 Elke interactie w bepaald door de bril waardoor we zelf kijken
 Hoe iemand naar eigen gezondheid kijkt heeft invloed op leefstijl keuzes die hij maakt -> invloed op objectieve,
meetbare gezondheidsstatus van het individu

1.2 CLASSIFICATIESYSTEMEN WHO

1.2.1 ICD

 International Classification of Diseases
 Biedt informatie over de gezondheid, ziekte en sterfte
 Internat standa vr definiëren en rapp v ziekte en aandoe
 w gebruikt In de klinische zorg, onderzoek nr ziekten,
bestuderen v ziektepatronen en in beheer v gezondheidszorg

, 1.2.2 ICF

 International Classification of Functioning Disability and Health
 Info over functioneren v mensen en evt problemen die mensen bij dat functioneren ondervinden, organiseren en
registreren op basis van coderingsstelsel
 Begrippenkader dat toelaat gezondheidstoestand v mensen en hun functionele beperkingen te definiëren en te meten
 Integreert een medisch en een sociaal model dmv bio-psychosociale benadering
 Gezien het functioneren zich ook in een specifieke context afspeelt, bevat de ICF ook omgevingsfactoren
 Laat toe gegevens te verzamelen en te vergelijken op nationaal en intern niv


1.3 GEZONDHEIDSINDICATOREN EN VOLKSGEZONDHEID

 Gezondheidstoestand -> adhv gezondheidsindicatoren = objectieve en
meetbare grootheden v gezondheid en ziekte -> ze laten zien hoe gezond
een bevolking is en/ of geven aan welke gezondheidsproblemen vaak voorkomen en/ of welke van deze
gezondheidsproblemen leiden tot een hoge sterfte
 Op verschillende niveaus om de gezondheid van de bevolking te monitoren en het beleid uit te stippelen:
o Vlaamse gezondheidsindicatoren
o Europese
o Wereldniveau -> Epidemiologie bestudeert welke ziekten en aandoe onder bevolking voorkomen en welke
verschijnselen hiermee samenhangen
o Etiologische factoren: bepalend voor het ontstaan van een gezondheidsprobleem en gaan de ziekte vooraf
o Prognostische factoren: Invloed op het verloop van de aandoening. Een al aanwezig gezondheidsprobleem w erger
of stopt
o Diagnostische factoren: of er sprake is v bepaald gezondheidsprobleem. Mogelijk om een ziekte op te sporen adhv
deze factoren

1.3.1 ALGEMENE GEZONDHEID

1.3.1.1 LEVENSVERWACHTING

 Verwachte levensjaren vanaf de geboorte
 Gunstige levensomstandigheden verhogen deze levensverwachting
 Levensverwachting op een bepaalde leeftijd is gem aantal jaren dat een persoon van die leeftijd nog zal leven

 Gezonde levensverwachting telt het aantal jaren dat men mag verwachten te leven in goede gezondheid

1.3.1.2 ERVAREN GEZONDHEID

 Subjectieve gezondheid
 Kwaliteit van leven in brede zin
o Functioneren van mensen op het fysieke, psychische en sociale gebied en de objectieve evaluatie daarvan
o Ook de ervaren gezondheid is een gezondheidsindicator. Beleving van de gezondheid staat hierbij centraal

1.3.1.3 QALY

 Maat voor levensverwachting die ook rekening houdt met kwaliteit van leven
 Weegt de geleefde jaren naar de gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven
 Hoe lager de kwaliteit van leven in een bepaald levensjaar, hoe minder dit levensjaar meetelt In de berekening
 Quality- adjusted life years -> aantal jaren levensverlenging vermenigvuldigd met kwaliteit v leven gedurende
levensverlenging -> Resultaat = cijfer tussen 0 en 1
 Vaak gebruikt in patiëntgebonden onderzoek naar effecten v levensverlengende therapieën, waarbij het extra aantal
geleefde jaren w gewogen nr kwaliteit v leven gedurende de door de therapie gewonnen jaren

1.3.2 HET OPTREDEN VAN AANDOENINGEN

1.3.2.1 PREVALENTIE

 Totale aantal personen of bestaande ziektegevallen op een bepaald moment of in een bepaalde periode

,  Prevalentie bepaalde ziekte = het aantal mensen met die ziekte op een bepaald tijdstip

1.3.2.2 INCIDENTIE

 Aantal nieuw optredende ziektegevallen of personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde tijdsperiode

1.3.2.3 MORTALITEIT

 Percentage personen dat sterft aan een bepaalde aandoening gedurende een bepaalde tijdseenheid
 Bij elk overlijden moet de arts op het overlijdenscertificaat invullen wat de oorzaak was van het overlijden. Alle
doodsoorzaken worden volgens internationale regels omgezet in codes (zie ICD)

1.3.2.4 MORBIDITEIT – MULTIMORBIDITEIT

 Morbiditeit = Percentage mensen met een gezondheidsprobleem binnen een populatie. Hoe vaker een ziekte voorkomt.,
hoe hoger de totale ziektelast van die ziekte In de bevolking
 Voorkomen van twee of meer chronische aandoeningen bij dezelfde persoon= Multi morbiditeit
o Chronische, lang aanhouden, niet spontaan verdwijnen en zelden volledig genezen.
o Groter risico op functionele achteruitgang, slechtere levenskwaliteit, groter gebruik van de gezondheidszorg en
hoger sterftecijfer.

1.3.3 IMPACT VAN AANDOENINGEN

1.3.3.1 IMPACT VAN STERFTE

 Vroegtijdige sterfte = sterven voor het verwachte levensjaar
 Verloren levensjaren = aantal overlijdens in een leeftijdsklasse maal de resterende levensverwachting op de leeftijd midden
in de klasse -> nuttig om effecten van doodsoorzaken met elkaar te kunnen vgl

1.3.3.2 IMPACT VAN PREVALENTIE

 Ziektelast = hoeveelheid gezondheidsverlies in populatie die w veroorzaakt dr ziekten -> DALY = disability adjusted life years
 DALY: kwalifi gezondheidsverlies en uit 2 onderdelen -> jaren verloren dr vroegtijdige sterfte en jaren geleefd met de ziekte
o Veel gebruikt voor het vergelijken van aandoeningen
o Is NIET hetzelfde als QALY
 Medische consumptie -> gebruik v voorzieningen in de gezondheidszorg -> hoog gebruik = minder gezonde bevolking
 Ziekteverzuim: afwezigheid op het werk door ziekte -> hoe hoger, hoe ongezonder de bevolking

2. GEZONDHEID EN GEZONDHEIDSDETERMINANTEN

2.1 DETERMINANTEN V GEZONDHEID – HET HEALTH FIELD CONCEPT V LALONDE

2.1.1 MENSELIJKE BIOLOGIE

 Alle biologische factoren die de gezondheid en ziekte van de mens
beïnvloeden
 Endogene/ persoonsgebonden gezondheidsdeterminanten  genetische eig & groei- en verouderingsprocessen, kunnen
aangeboren of verworven zijn
 Genetische bagage van het individu bepaalt zijn uiterlijke kenmerken, maar ook fysiologie, aanleg en persoonskenmerken
 Erfelijke factoren beïnvloeden de gezondheid vanuit de genen en chromosomen
 Verworven eigenschappen van de mens spelen een rol in zijn gezondheidstoestand: veranderingen die het lichaam oploopt
doorheen het leven

2.1.2 OMGEVING

 Bevat alle elementen die buiten het menselijk lichaam gelegen zijn en waarop de mens weinig of geen invloed kan uitoef
 Kan opgesplitst worden in fysieke omgeving en sociale omgeving
 Ook soc omgeving mag geen nega impact hebben op gezondheid, hangt vaak samen met iemands soc eco status
 Soc omgeving bevat ook hoe andere mensen met ons omgaan