Samenvatting Biologie Thema 2 Cellen
§1 Nanotechnologie
Een nanometer is 10−9 .
Een cel is een zelfstandige biologische eenheid
Het celmembraan scheidt het inwendige van de cel met zijn omgeving. Stoffen kunnen
alleen via het celmembraan de cel in of uit. In cellen vindt zelfregulatie plaats waardoor de
cel zichzelf in stand houdt.
Cellen van prokaryoten en protisten functioneren helemaal zelfstandig. Meercellige
organismen functioneren ook helemaal zelfstandig. Bijvoorbeeld bij mensen veranderen de
cellen in beenmerg in cellen die een rol spelen tegen ziekteverwekkers.
Tumorcellen
Kanker wordt veroorzaakt door afwijkende cellen. Deze afwijkende cellen vormen een
gezwel, een tumor. Als er uit zo’n gezwel tumorcellen losraken spreken we van uitzaaiing.
Het is moeilijk om tumorcellen te onderzoeken in het bloed omdat er 5 tumorcellen per 1
milliliter bloed zijn. Totaal heb je 5 miljard cellen per milliliter.
§2 Cellen bekijken
Om een cel te bekijken heb je een microscoop nodig. Je maakt eerst een preparaat van de
cellen.
Biologische techniek
Transmissie- Scanning elektronenmicroscoop
elektronenmicroscoop (TEM) (SEM)
Doel Tweedimensionaal beeld van de Driedimensionaal beeld van het
binnenkant van weefsels en oppervlak van het object
cellen weergeven. weergeven. De binnenkant van een
object weergeven.
Werkwijze - Maak een preparaat - Sproei over het object een
- Behandel het preparaat dun laagje geleidend
voor met bijvoorbeeld materiaal
kleur - Leg het preparaat neer en
- Leg het preparaat neer stel scherp
en stel scherp
Resultaat:
, Samenvatting Biologie Thema 2 Cellen
§3 Plantaardige en dierlijke cellen
§4 Weefsels en organen
Een bevruchte eicel is nog niet gespecialiseerd en kan nog alles worden. Cellen die nog niet
(volledig) zijn gespecialiseerd noemen we stamcellen. Stamcellen moeten nog specialiseren
in een specifieke cel.
De cellen van een embryo kunnen tot alles specialiseren. Dit noemen we embryonale
stamcellen.
Ook organen blijken stamcellen te bevatten. Zo bevat beenmerg stamcellen die kunnen
uitgroeien tot verschillende bloedcellen. Deze noem je adulte (volwassenen) stamcellen.
Stamceltherapie is een nieuwe tak in de geneeskunde. Zo vinden onderzoekers een manier
om beschadigde cellen of hele organen te vervangen.
Weefsels
Een weefsel is een groep cellen met dezelfde vorm en functie. Soorten weefsels:
- Bindweefsel
-
-
-
Spierweefsel
Dekweefsel
Zenuwweefsel
} BiNaS
Tussencelstof
Bij weefsels liggen niet direct tegen elkaar aan maar er zit tussencelstof tussen. Dit kan
zorgen voor versteviging. De tussencelstof bij botten bevat kalkzouten die stevigheid geven
en die ervoor zorgen dat transport van stoffen mogelijk is. Ook kan tussencelstof bestaan uit
veel vezels wat ervoor zorgt dat het weefsel kan vervormen.
, Samenvatting Biologie Thema 2 Cellen
§5 De celorganellen
Celkern
- Hierin ligt 2 meter DNA stevig opgerold.
- Dit is het regelcentrum van de cel.
- In het membraan van dit organel zitten poriën waardoor
berichtjes gestuurd worden.
Endoplasmatisch reticulum (ER)
- Op de membraan van dit organel bevinden zich
ribosomen.
- Dit organel bestaat uit afgeplatte holten en kanaaltjes.
- Hier worden nieuwe eiwitten aangemaakt.
Ribosoom
- Dit organel bevindt zich meestal op het ER maar ook los in
het cytoplasma.
- Dit organel hecht zich aan een kopie van een stukje DNA,
hierop staat namelijk een recept voor een eiwit.
- Dit organel zet alle bouwstenen voor een eiwit in de juiste
volgorde.
Lysosoom
- De enzymen in dit organel hebben een functie bij de vertering
van stoffen in de cel.
- Dit organel dient voor transport maar blijft in de cel.
- Dit organel breekt kapotte cel onderdelen en afvalstoffen van
cel processen af.
Celmembraan
- Dit is een heel dun vliesje dat zorgt voor een scheiding tussen de
cel en zijn omgeving.
- Dit onderdeel is opgebouwd uit fosfolipiden.
- In dit onderdeel zitten speciale transporteiwitten die worden
gebruikt voor het transport van verschillende moleculen.
, Samenvatting Biologie Thema 2 Cellen
Golgisysteem
- Dit organel zorgt ervoor dat eiwitten die klaar zijn naar
de juiste plaats worden gebracht.
- Dit organel maakt blaasjes maar ook lysosomen.
- Hier vindt de verwerking plaats van nieuw aangemaakte
eiwitten.
Mitochondrium
- De energie dat gemaakt wordt door dit organel wordt
tijdelijk opgeslagen in moleculen van de stof ATP.
- Dit organel haalt energie uit koolhydraten.
- Dit organel bestaat uit een dubbel membraan.
§6 Diffusie en osmose
Een oplossing bestaat uit een oplosmiddel en opgeloste stoffen. Bij organismen is water het
oplosmiddel. De concentratie is het percentage opgeloste stoffen.
Diffusie
Diffusie is het verschijnsel waarbij moleculen zich verspreiden over een bepaalde ruimte.
Diffusie is de verplaatsing van een stof van een plaats met een hoge concentratie naar een
plaats met een lage concentratie.
Osmose
Diffusie kan alleen bij een permeabel membraan voorkomen. Bij een semi permeabel
membraan kan er alleen water door. Dan spreken we van osmose. Osmose is het proces
van waterverplaatsing door een semi permeabel membraan. Het water gaat dan van de
lage concentratie naar de hoge concentratie.
§1 Nanotechnologie
Een nanometer is 10−9 .
Een cel is een zelfstandige biologische eenheid
Het celmembraan scheidt het inwendige van de cel met zijn omgeving. Stoffen kunnen
alleen via het celmembraan de cel in of uit. In cellen vindt zelfregulatie plaats waardoor de
cel zichzelf in stand houdt.
Cellen van prokaryoten en protisten functioneren helemaal zelfstandig. Meercellige
organismen functioneren ook helemaal zelfstandig. Bijvoorbeeld bij mensen veranderen de
cellen in beenmerg in cellen die een rol spelen tegen ziekteverwekkers.
Tumorcellen
Kanker wordt veroorzaakt door afwijkende cellen. Deze afwijkende cellen vormen een
gezwel, een tumor. Als er uit zo’n gezwel tumorcellen losraken spreken we van uitzaaiing.
Het is moeilijk om tumorcellen te onderzoeken in het bloed omdat er 5 tumorcellen per 1
milliliter bloed zijn. Totaal heb je 5 miljard cellen per milliliter.
§2 Cellen bekijken
Om een cel te bekijken heb je een microscoop nodig. Je maakt eerst een preparaat van de
cellen.
Biologische techniek
Transmissie- Scanning elektronenmicroscoop
elektronenmicroscoop (TEM) (SEM)
Doel Tweedimensionaal beeld van de Driedimensionaal beeld van het
binnenkant van weefsels en oppervlak van het object
cellen weergeven. weergeven. De binnenkant van een
object weergeven.
Werkwijze - Maak een preparaat - Sproei over het object een
- Behandel het preparaat dun laagje geleidend
voor met bijvoorbeeld materiaal
kleur - Leg het preparaat neer en
- Leg het preparaat neer stel scherp
en stel scherp
Resultaat:
, Samenvatting Biologie Thema 2 Cellen
§3 Plantaardige en dierlijke cellen
§4 Weefsels en organen
Een bevruchte eicel is nog niet gespecialiseerd en kan nog alles worden. Cellen die nog niet
(volledig) zijn gespecialiseerd noemen we stamcellen. Stamcellen moeten nog specialiseren
in een specifieke cel.
De cellen van een embryo kunnen tot alles specialiseren. Dit noemen we embryonale
stamcellen.
Ook organen blijken stamcellen te bevatten. Zo bevat beenmerg stamcellen die kunnen
uitgroeien tot verschillende bloedcellen. Deze noem je adulte (volwassenen) stamcellen.
Stamceltherapie is een nieuwe tak in de geneeskunde. Zo vinden onderzoekers een manier
om beschadigde cellen of hele organen te vervangen.
Weefsels
Een weefsel is een groep cellen met dezelfde vorm en functie. Soorten weefsels:
- Bindweefsel
-
-
-
Spierweefsel
Dekweefsel
Zenuwweefsel
} BiNaS
Tussencelstof
Bij weefsels liggen niet direct tegen elkaar aan maar er zit tussencelstof tussen. Dit kan
zorgen voor versteviging. De tussencelstof bij botten bevat kalkzouten die stevigheid geven
en die ervoor zorgen dat transport van stoffen mogelijk is. Ook kan tussencelstof bestaan uit
veel vezels wat ervoor zorgt dat het weefsel kan vervormen.
, Samenvatting Biologie Thema 2 Cellen
§5 De celorganellen
Celkern
- Hierin ligt 2 meter DNA stevig opgerold.
- Dit is het regelcentrum van de cel.
- In het membraan van dit organel zitten poriën waardoor
berichtjes gestuurd worden.
Endoplasmatisch reticulum (ER)
- Op de membraan van dit organel bevinden zich
ribosomen.
- Dit organel bestaat uit afgeplatte holten en kanaaltjes.
- Hier worden nieuwe eiwitten aangemaakt.
Ribosoom
- Dit organel bevindt zich meestal op het ER maar ook los in
het cytoplasma.
- Dit organel hecht zich aan een kopie van een stukje DNA,
hierop staat namelijk een recept voor een eiwit.
- Dit organel zet alle bouwstenen voor een eiwit in de juiste
volgorde.
Lysosoom
- De enzymen in dit organel hebben een functie bij de vertering
van stoffen in de cel.
- Dit organel dient voor transport maar blijft in de cel.
- Dit organel breekt kapotte cel onderdelen en afvalstoffen van
cel processen af.
Celmembraan
- Dit is een heel dun vliesje dat zorgt voor een scheiding tussen de
cel en zijn omgeving.
- Dit onderdeel is opgebouwd uit fosfolipiden.
- In dit onderdeel zitten speciale transporteiwitten die worden
gebruikt voor het transport van verschillende moleculen.
, Samenvatting Biologie Thema 2 Cellen
Golgisysteem
- Dit organel zorgt ervoor dat eiwitten die klaar zijn naar
de juiste plaats worden gebracht.
- Dit organel maakt blaasjes maar ook lysosomen.
- Hier vindt de verwerking plaats van nieuw aangemaakte
eiwitten.
Mitochondrium
- De energie dat gemaakt wordt door dit organel wordt
tijdelijk opgeslagen in moleculen van de stof ATP.
- Dit organel haalt energie uit koolhydraten.
- Dit organel bestaat uit een dubbel membraan.
§6 Diffusie en osmose
Een oplossing bestaat uit een oplosmiddel en opgeloste stoffen. Bij organismen is water het
oplosmiddel. De concentratie is het percentage opgeloste stoffen.
Diffusie
Diffusie is het verschijnsel waarbij moleculen zich verspreiden over een bepaalde ruimte.
Diffusie is de verplaatsing van een stof van een plaats met een hoge concentratie naar een
plaats met een lage concentratie.
Osmose
Diffusie kan alleen bij een permeabel membraan voorkomen. Bij een semi permeabel
membraan kan er alleen water door. Dan spreken we van osmose. Osmose is het proces
van waterverplaatsing door een semi permeabel membraan. Het water gaat dan van de
lage concentratie naar de hoge concentratie.
