Psychologie
Hoofdstuk 11: Hoe voel je je? Over emoties
Inleiding
Emoties
- Emotie: van ‘e(x)movere’ (ergens uitdrijven, in beweging brengen)
- Emotie is een psychologisch proces dat bemiddelt tussen onze bezorgdheden of
doelen en de gebeurtenissen in onze wereld (signaalfunctie, communicatie,
voorbereiding tot actie, …)
=/= stemmingen = vagere gemoedstoestanden die langer aanhouden.
=/= gevoelens = subjectieve beleving gepaard met emoties, maar emotie is
meer:
Subjectieve beleving + lichamelijke opwinding + expressie + cognitieve
interpretatie
Coderingshypothese
= emoties worden op dezelfde manier geuit door mensen uit verschillende culturen
Decoderingshypothese
= emoties worden op dezelfde manier geïnterpreteerd door mensen uit verschillende
culturen
Samenhang tussen emoties: circumplex
Nabespreking
Twee soorten coping
- Probleemgerichte copingstrategieën
o Actie om stressor te begrijpen en een oplossing te vinden voor het
probleem, dus de stressor zelf aanpakken
o Niet altijd mogelijk, maar denk niet te snel dat er geen oplossing bestaat
(= verschil tussen westerse vs. oosterse stijl). Zie ook aangeleerde
hulpeloosheid
- Emotiegerichte copingstrategieën
o Reguleren van je emotionele reactie op een stressor
o Identificeren en verwerken van je gevoelens (niet weglopen van)
1
,! Classificatie is niet zwart-wit (en er bestaan ook andere), en vaak is een combinatie
wenselijk (bv., stress op het werk door werkdruk meditatie (als emotiegerichte
coping) + werkdruk aanpakken/aanklagen (als probleemgerichte coping)
Samenvatting
Hoe portefeuilles en fototoestellen veranderen in vuurwapens
wanneer je angstig en kwaad bent
Veel gevallen van politieagenten die schoten, omdat ze zich onterecht bedreigd
voelden
Kwamen veel andere gevallen bekend sinds Black Lives Matter meer aandacht
kreeg
Emotie – émotion – exmovere – emovere
Emotie:
- Émotion é = ‘uit’; motio = ‘beweging’ of ‘koortsrilling’
- Émouvoir = ‘ontroeren’
- Exmovere of emovere = ‘ergens uitdrijven’ of ‘in beweging brengen’ komt in
de buurt van wat psychologen verstaan onder emoties, lijnt begrip toch niet
volledig af
2014: Dacher Keltner, Keith Oatley en Jennifer Jenkins
- Een emotie is een psychologisch proces dat bemiddelt tussen onze
bezorgdheden of doelen en de gebeurtenissen in onze wereld
- Emoties refereren aan de toestanden die we ervaren wanneer onze
verwachtingen uitkomen, onze plannen gedwarsboomd worden, onze doelen
wel of niet bereikt worden
o Ze raken aan onze fundamentele waarden: van wie of wat we houden,
waar we niet van houden, wat we verafschuwen
- Beschrijving van gedrag van mensen en dieren geven is bijna onmogelijk zonder
emotiewoorden: “emoties zijn als hypothesen ter verklaring van gedrag dat
geen adequaat extern doel of reden heeft”
- Emoties
o Hebben een onmiskenbare subjectieve beleving
o Helpen ons om relaties van verschillende aard aan te gaan en te
onderhouden
o Zijn fundamenteel gerelateerd aan onze verhouding tot anderen
Dierlijke emoties
Emoties hebben een biologische basis die op 2 manieren begrepen kan worden:
1. Hebben lichamelijke kenmerken: gaan samen met veranderingen van de
hartslag, bloedvaten, ingewanden, huid, …
2. Ook dieren hebben emoties en er zijn sterke gelijkenissen tussen onze emoties
en die van andere diersoorten
1986: Jane Goodall
- Dieren vertonen:
o Vrees voor vreemden
o Angst voor agressie
o Paniek wanneer ze verdwaalden
2
, o Ergernis t.o.v. vervelende jeugdige soortgenoten
o Kwaadheid tijdens gevecht
o Rouw na overlijden van een naaste, kon leiden tot apathie en doodgaan
- Gelijkenissen tussen uitingen van emoties bij chimpansees en menselijke
emotie-expressies
- Emoties zijn biologische verschijnselen moeten functie hebben bij overleven
van soort
o Gevoelens van moeder voor pasgeboren baby: instrumenteel voor
bescherming van kwetsbare wezen
o Genegenheid en vriendschap voor onze naasten: mekaar helpen als het
nodig is + vergroot overlevingskansen in vergelijking met solitair leven
Communiceren van onze emoties is cruciaal
4 componenten van emoties:
1. Manier waarop emoties geuit worden
2. Subjectieve beleving
3. Fysiologische veranderingen die met emoties gepaard gaan
4. Cognitieve interpretatie
Emoticons, emoties en leugendetectie aan de Amerikaanse
grenzen
Emoticons: emoties weergeven door gebruik te maken van combinatie van letters of
leestekens
- :-) = blij, grappig
- :-( = droevig
- >:-( = boos
- :-O = verbazing
1872: Darwin
- The Expression of the Emotions in Man and Animals
o Vraag waar onze emoties vandaan komen
- Emotionele uitingen zijn reflexmatige mechanismen, afgeleid van gewoonten
die in ons evolutionaire en individuele verleden nuttig waren (en zijn)
- Emoties zijn restanten van het verleden van onze soort uitingen zijn
universeel en onafhankelijk van onze culturele achter
Of dit klopt is niet vanzelfsprekend
- Ene glimlach is andere niet:
o Uit beleefdheid
o Om te flirten
o …
- Wanneer we communiceren over onze emoties, gaat onze glimlach ook gepaard
met andere non-verbale signalen
Emotionele gezichten
1960: Sylvan Tomkins, Carroll Izard, Paul Ekman en Wallace Friesen
- Mensen drukken hun emoties vaak slechts gedurende enkele seconden uit, door
onvrijwillige spieractiviteit, die meestal gelijkenis vertoont met gedragingen van
andere diersoorten
- Coderingshypothese = emoties worden op dezelfde manier geuit door mensen
uit verschillende culturen
3
Hoofdstuk 11: Hoe voel je je? Over emoties
Inleiding
Emoties
- Emotie: van ‘e(x)movere’ (ergens uitdrijven, in beweging brengen)
- Emotie is een psychologisch proces dat bemiddelt tussen onze bezorgdheden of
doelen en de gebeurtenissen in onze wereld (signaalfunctie, communicatie,
voorbereiding tot actie, …)
=/= stemmingen = vagere gemoedstoestanden die langer aanhouden.
=/= gevoelens = subjectieve beleving gepaard met emoties, maar emotie is
meer:
Subjectieve beleving + lichamelijke opwinding + expressie + cognitieve
interpretatie
Coderingshypothese
= emoties worden op dezelfde manier geuit door mensen uit verschillende culturen
Decoderingshypothese
= emoties worden op dezelfde manier geïnterpreteerd door mensen uit verschillende
culturen
Samenhang tussen emoties: circumplex
Nabespreking
Twee soorten coping
- Probleemgerichte copingstrategieën
o Actie om stressor te begrijpen en een oplossing te vinden voor het
probleem, dus de stressor zelf aanpakken
o Niet altijd mogelijk, maar denk niet te snel dat er geen oplossing bestaat
(= verschil tussen westerse vs. oosterse stijl). Zie ook aangeleerde
hulpeloosheid
- Emotiegerichte copingstrategieën
o Reguleren van je emotionele reactie op een stressor
o Identificeren en verwerken van je gevoelens (niet weglopen van)
1
,! Classificatie is niet zwart-wit (en er bestaan ook andere), en vaak is een combinatie
wenselijk (bv., stress op het werk door werkdruk meditatie (als emotiegerichte
coping) + werkdruk aanpakken/aanklagen (als probleemgerichte coping)
Samenvatting
Hoe portefeuilles en fototoestellen veranderen in vuurwapens
wanneer je angstig en kwaad bent
Veel gevallen van politieagenten die schoten, omdat ze zich onterecht bedreigd
voelden
Kwamen veel andere gevallen bekend sinds Black Lives Matter meer aandacht
kreeg
Emotie – émotion – exmovere – emovere
Emotie:
- Émotion é = ‘uit’; motio = ‘beweging’ of ‘koortsrilling’
- Émouvoir = ‘ontroeren’
- Exmovere of emovere = ‘ergens uitdrijven’ of ‘in beweging brengen’ komt in
de buurt van wat psychologen verstaan onder emoties, lijnt begrip toch niet
volledig af
2014: Dacher Keltner, Keith Oatley en Jennifer Jenkins
- Een emotie is een psychologisch proces dat bemiddelt tussen onze
bezorgdheden of doelen en de gebeurtenissen in onze wereld
- Emoties refereren aan de toestanden die we ervaren wanneer onze
verwachtingen uitkomen, onze plannen gedwarsboomd worden, onze doelen
wel of niet bereikt worden
o Ze raken aan onze fundamentele waarden: van wie of wat we houden,
waar we niet van houden, wat we verafschuwen
- Beschrijving van gedrag van mensen en dieren geven is bijna onmogelijk zonder
emotiewoorden: “emoties zijn als hypothesen ter verklaring van gedrag dat
geen adequaat extern doel of reden heeft”
- Emoties
o Hebben een onmiskenbare subjectieve beleving
o Helpen ons om relaties van verschillende aard aan te gaan en te
onderhouden
o Zijn fundamenteel gerelateerd aan onze verhouding tot anderen
Dierlijke emoties
Emoties hebben een biologische basis die op 2 manieren begrepen kan worden:
1. Hebben lichamelijke kenmerken: gaan samen met veranderingen van de
hartslag, bloedvaten, ingewanden, huid, …
2. Ook dieren hebben emoties en er zijn sterke gelijkenissen tussen onze emoties
en die van andere diersoorten
1986: Jane Goodall
- Dieren vertonen:
o Vrees voor vreemden
o Angst voor agressie
o Paniek wanneer ze verdwaalden
2
, o Ergernis t.o.v. vervelende jeugdige soortgenoten
o Kwaadheid tijdens gevecht
o Rouw na overlijden van een naaste, kon leiden tot apathie en doodgaan
- Gelijkenissen tussen uitingen van emoties bij chimpansees en menselijke
emotie-expressies
- Emoties zijn biologische verschijnselen moeten functie hebben bij overleven
van soort
o Gevoelens van moeder voor pasgeboren baby: instrumenteel voor
bescherming van kwetsbare wezen
o Genegenheid en vriendschap voor onze naasten: mekaar helpen als het
nodig is + vergroot overlevingskansen in vergelijking met solitair leven
Communiceren van onze emoties is cruciaal
4 componenten van emoties:
1. Manier waarop emoties geuit worden
2. Subjectieve beleving
3. Fysiologische veranderingen die met emoties gepaard gaan
4. Cognitieve interpretatie
Emoticons, emoties en leugendetectie aan de Amerikaanse
grenzen
Emoticons: emoties weergeven door gebruik te maken van combinatie van letters of
leestekens
- :-) = blij, grappig
- :-( = droevig
- >:-( = boos
- :-O = verbazing
1872: Darwin
- The Expression of the Emotions in Man and Animals
o Vraag waar onze emoties vandaan komen
- Emotionele uitingen zijn reflexmatige mechanismen, afgeleid van gewoonten
die in ons evolutionaire en individuele verleden nuttig waren (en zijn)
- Emoties zijn restanten van het verleden van onze soort uitingen zijn
universeel en onafhankelijk van onze culturele achter
Of dit klopt is niet vanzelfsprekend
- Ene glimlach is andere niet:
o Uit beleefdheid
o Om te flirten
o …
- Wanneer we communiceren over onze emoties, gaat onze glimlach ook gepaard
met andere non-verbale signalen
Emotionele gezichten
1960: Sylvan Tomkins, Carroll Izard, Paul Ekman en Wallace Friesen
- Mensen drukken hun emoties vaak slechts gedurende enkele seconden uit, door
onvrijwillige spieractiviteit, die meestal gelijkenis vertoont met gedragingen van
andere diersoorten
- Coderingshypothese = emoties worden op dezelfde manier geuit door mensen
uit verschillende culturen
3
