Zoë Haghebaert
Ba1 FAR 2020-2021
Dierkunde: Embryologie
Enkele definities
Reproductieve cyclus: de periode in het leven van een organismen waarin deze zich kan
voorplanten/reproduceren
Post-reproductieve periode: de periode in het leven van een organismen waarin deze al te
oud is om zich nog te kunnen voortplanten/reproduceren. Volgt na de reproductieve cyclus
en loopt tot aan de dood van het organisme
Ontogenese: bestaat uit de reproductieve periode en de post-reproductieve periode
Gametogenese: de vorming van de gameten/geslachtscellen → zaadcellen en eicellen
Embryogenese: loopt van de fertilisatie tot aan de organogenese, bestaat uit 4 fases:
1. Fertilisatie: de bevruchting
2. Klieving
3. Gastrulatie
4. Organogenese: vorming van de verschillende orgaanstelsel
Foetale periode: de organogenese tot aan de geboorte
Maturatiefase: loopt vanaf de geboorte tot aan de start van de reproductieve cyclus
Adulte fase: de periode waarin het organismen zich effectief gaat voortplanten
Wat gaan we behandelen tijdens deze cursus?
1. Opbouw reproductief systeem
2. Vorming reproductief systeem & sekse-determinatie
3. Gametogenese
4. Embryogenese: fertilisatie t.e.m. organogenese
De focus ligt op het gehele proces bij de mens
vertebraten = gewervelden → de mens
,Zoë Haghebaert
Ba1 FAR 2020-2021
1.Opbouw reproductief systeem
Mannelijk voortplantingsstelsel
● verband genitaalstelsel ↔ excretiestelsel
● mannelijke gonaden = testis, mv. testes = teelballen
Testes:
● bevinden zich in het scrotum = de balzak
● zijn opgebouwd uit talrijke zaadbuisjes (= enk. tubulus seminiferus)
In deze zaadbuisjes zit het sperma dat zich uit de germinatieve cellen ontwikkeld
Germinatieve cellen of kiemcellen: diploïde (2n) voorlopercellen van de gameten
→ deze cellen zitten in de opgerolde tubili seminiferus in de testes
● totale lengte tubili: 360 m
● dagelijkse zaadproductie: 100 miljoen spermatozoa (zaadcellen)
Leydig‐cellen:
● zitten tussen de zaadbuisjes
● zorgen voor de productie van mannelijke sekshormoon
Rete testes: een anastomoserend netwerk van buisjes binnen de testike
Vasa efferentia: afvoerbuisjes; enk. ductulus efferens
Epididymis: bijbal dat rond de testes zit
Vas deferens: zaadleider
Urethra: plasbuis,de verbinding tussen de blaas en de buitenwereld
Vanuit de zaadbuisjes gaat het sperma via de rete testis naar de vasa efferentia. Zij vormen
een sterk gewonden kluwen van buisjes in de kop van de bijbal, en versmelten uiteindelijk
tot de sterk gewonden ductus epididymis die de rest van de bijbal vormt. In de bijbal
matureert het sperma verder en wordt het tijdelijk opgeslagen. De afvoer gebeurt via de
zaadleider. Het terminale deel (einde, staart) wordt soms de ductus ejaculatorius genoemd.
Bij zoogdieren versmelt de zaadleider met de plasbuis .
Spermacellen: de cellen die gevormd worden door de zaadbuisjes en het genetisch
materiaal bevatten. Ze zullen uiteindelijk samensmelten met de eicel
De spermacellen zitten in het sperma of het seminaal vocht. Naast spermacellen bevat
sperma ook een hoop vocht; secreet van klieren
3 soorten klieren:
1. Vesiculaire klier
2. Prostaat
3. Bulbo-urethrale klier
Deze klieren scheiden vocht uit dat er voor zorgt dat spermacellen:
● getransporteerd kunnen worden
● voeding bevatten voor tijdens de periode dat ze zich buiten het lichaam bevinden
, Zoë Haghebaert
Ba1 FAR 2020-2021
● beschermd zijn tegen het zure milieu van de vagina → de lage pH bufferen zodat de
spermacellen kunnen overleven tot aan de bevruchting
Bij meeste zoogdieren liggen de testis en de epididymis buiten de buikholte in het scrotum
→ temperatuur van de testis verschillende graden onder de lichaamstemperatuur →
noodzakelijk voor de normale spermaproductie
Vrouwelijk voortplantingsstelsel
● Vrouwelijke gonaden = ovaria of eierstokken → liggen in buikholte
● Ovaria: eierstokken
● Oviduct: eileider
● Fimbriae: vingervormige uitstulpingen
● Uterus: baarmoeder
● Cervix: baarmoederhals
● Vulva: externe genitalia of geslachtsdelen
● Labia majora: grote schaamlippen
● Labia minora: kleine schaamlippen
● mucosa: slijmlaag
Oviduct eindigt in een trechtervormig ostium voorzien van fimbriae in de buurt van elk
ovarium. Beide oviducten openen in de baarmoeder. De wand hiervan is sterk gespierd en
gevasculariseerd en binnenin bekleed met het endometrium (mucosa). Via de cervix komt
de uterus uit in de vagina die opent ter hoogte van de vulva. Deze bestaan uit de grote en
kleine schaamlippen en de clitoris.
Ba1 FAR 2020-2021
Dierkunde: Embryologie
Enkele definities
Reproductieve cyclus: de periode in het leven van een organismen waarin deze zich kan
voorplanten/reproduceren
Post-reproductieve periode: de periode in het leven van een organismen waarin deze al te
oud is om zich nog te kunnen voortplanten/reproduceren. Volgt na de reproductieve cyclus
en loopt tot aan de dood van het organisme
Ontogenese: bestaat uit de reproductieve periode en de post-reproductieve periode
Gametogenese: de vorming van de gameten/geslachtscellen → zaadcellen en eicellen
Embryogenese: loopt van de fertilisatie tot aan de organogenese, bestaat uit 4 fases:
1. Fertilisatie: de bevruchting
2. Klieving
3. Gastrulatie
4. Organogenese: vorming van de verschillende orgaanstelsel
Foetale periode: de organogenese tot aan de geboorte
Maturatiefase: loopt vanaf de geboorte tot aan de start van de reproductieve cyclus
Adulte fase: de periode waarin het organismen zich effectief gaat voortplanten
Wat gaan we behandelen tijdens deze cursus?
1. Opbouw reproductief systeem
2. Vorming reproductief systeem & sekse-determinatie
3. Gametogenese
4. Embryogenese: fertilisatie t.e.m. organogenese
De focus ligt op het gehele proces bij de mens
vertebraten = gewervelden → de mens
,Zoë Haghebaert
Ba1 FAR 2020-2021
1.Opbouw reproductief systeem
Mannelijk voortplantingsstelsel
● verband genitaalstelsel ↔ excretiestelsel
● mannelijke gonaden = testis, mv. testes = teelballen
Testes:
● bevinden zich in het scrotum = de balzak
● zijn opgebouwd uit talrijke zaadbuisjes (= enk. tubulus seminiferus)
In deze zaadbuisjes zit het sperma dat zich uit de germinatieve cellen ontwikkeld
Germinatieve cellen of kiemcellen: diploïde (2n) voorlopercellen van de gameten
→ deze cellen zitten in de opgerolde tubili seminiferus in de testes
● totale lengte tubili: 360 m
● dagelijkse zaadproductie: 100 miljoen spermatozoa (zaadcellen)
Leydig‐cellen:
● zitten tussen de zaadbuisjes
● zorgen voor de productie van mannelijke sekshormoon
Rete testes: een anastomoserend netwerk van buisjes binnen de testike
Vasa efferentia: afvoerbuisjes; enk. ductulus efferens
Epididymis: bijbal dat rond de testes zit
Vas deferens: zaadleider
Urethra: plasbuis,de verbinding tussen de blaas en de buitenwereld
Vanuit de zaadbuisjes gaat het sperma via de rete testis naar de vasa efferentia. Zij vormen
een sterk gewonden kluwen van buisjes in de kop van de bijbal, en versmelten uiteindelijk
tot de sterk gewonden ductus epididymis die de rest van de bijbal vormt. In de bijbal
matureert het sperma verder en wordt het tijdelijk opgeslagen. De afvoer gebeurt via de
zaadleider. Het terminale deel (einde, staart) wordt soms de ductus ejaculatorius genoemd.
Bij zoogdieren versmelt de zaadleider met de plasbuis .
Spermacellen: de cellen die gevormd worden door de zaadbuisjes en het genetisch
materiaal bevatten. Ze zullen uiteindelijk samensmelten met de eicel
De spermacellen zitten in het sperma of het seminaal vocht. Naast spermacellen bevat
sperma ook een hoop vocht; secreet van klieren
3 soorten klieren:
1. Vesiculaire klier
2. Prostaat
3. Bulbo-urethrale klier
Deze klieren scheiden vocht uit dat er voor zorgt dat spermacellen:
● getransporteerd kunnen worden
● voeding bevatten voor tijdens de periode dat ze zich buiten het lichaam bevinden
, Zoë Haghebaert
Ba1 FAR 2020-2021
● beschermd zijn tegen het zure milieu van de vagina → de lage pH bufferen zodat de
spermacellen kunnen overleven tot aan de bevruchting
Bij meeste zoogdieren liggen de testis en de epididymis buiten de buikholte in het scrotum
→ temperatuur van de testis verschillende graden onder de lichaamstemperatuur →
noodzakelijk voor de normale spermaproductie
Vrouwelijk voortplantingsstelsel
● Vrouwelijke gonaden = ovaria of eierstokken → liggen in buikholte
● Ovaria: eierstokken
● Oviduct: eileider
● Fimbriae: vingervormige uitstulpingen
● Uterus: baarmoeder
● Cervix: baarmoederhals
● Vulva: externe genitalia of geslachtsdelen
● Labia majora: grote schaamlippen
● Labia minora: kleine schaamlippen
● mucosa: slijmlaag
Oviduct eindigt in een trechtervormig ostium voorzien van fimbriae in de buurt van elk
ovarium. Beide oviducten openen in de baarmoeder. De wand hiervan is sterk gespierd en
gevasculariseerd en binnenin bekleed met het endometrium (mucosa). Via de cervix komt
de uterus uit in de vagina die opent ter hoogte van de vulva. Deze bestaan uit de grote en
kleine schaamlippen en de clitoris.
