Algemene chemie (Prof. dr. Wouter Herrebout)
Hoofdstuk 15: Zuren en basen
Theorie Arrhenius
● Een Arrhenius-zuur is een stof die de H+ concentratie in water doet stijgen, splitst
H+ - ionen af.
● Een Arrhenius base is een stof die de OH- concentratie in water doet stijgen,
genereert hydroxide-ionen
Zuren ioniseren in water en hydroxiden
dissociëren in water
bv. HCl + H2O → H3O+ + Cl- (ionisatie)
bv. NaOH → Na+ + OH- (dissociatie)
Theorie Bronsted-Lowry
● Bronsted-Lowry-zuur: een zuur is een protondonor
● Bronsted-Lowry-base: een base is een protonacceptor
Alle moleculen met een vrij elektronenpaar kunnen optreden als een Bronsted-base
! een H-atoom bestaat uit 1 proton en 1 elektron. Geeft het H-atoom zijn valentie-elektron af,
dan wordt er een H+ - ion of proton gevormd.
! de Bronsted theorie is het beste ontwikkeld en wordt als meest correct beschouwd.
! de reacties kunnen in beide richtingen lopen = evenwichtsreacties
! zuur-basereactie = reacties met protonoverdracht
● Een zuur in een waterig milieu brengen zal een reactie opleveren met een
(hydronium-ion) H3O+ als reactieproduct.
● Een base in een waterig milieu brengen zal een reactie opleveren met een
(hydroxide-ion) OH- als reactieproduct.
,Zuur-base-koppels
Met elk zuur HA correspondeert een base A-: de geconjugeerde base
bv. HCl → Cl- en H+
De geconjugeerde base A- = zuurrest van het zuur HA
Met elke base B correspondeert een zuur BH+: het geconjugeerde zuur
bv. NH3 + H+ → NH4+
Verbindingen waarvan de formules verschillen met één proton = geconjugeerde
zuur-baseparen.
De reactie tussen zuur/base en water, waarbij een proton wordt uitgewisseld =
protolysereactie
In een zuur-dissociatie-evenwicht draagt het sterkste zuur een proton over naar de sterkste
base. Een sterker zuur draagt een proton over naar een zwakker zuur.
Zuur in waterig milieu
, De concentratie van H2O wordt niet mee
opgenomen in de formule van Ka omdat
−14
deze verwaarloosbaar is = 1,0 . 10
H3O+ soms vervangen door H+ =
verkorte schrijfwijze
Base in waterig milieu
De concentratie van H2O wordt
niet mee opgenomen in de
formule van Ka omdat deze
−14
verwaarloosbaar is = 1,0 . 10
Zuur-base-reactie in waterig milieu
er gebeurd dus proton overdracht:
● protonatie: proton opnemen
● deprotonatie: proton afstaan
Hoofdstuk 15: Zuren en basen
Theorie Arrhenius
● Een Arrhenius-zuur is een stof die de H+ concentratie in water doet stijgen, splitst
H+ - ionen af.
● Een Arrhenius base is een stof die de OH- concentratie in water doet stijgen,
genereert hydroxide-ionen
Zuren ioniseren in water en hydroxiden
dissociëren in water
bv. HCl + H2O → H3O+ + Cl- (ionisatie)
bv. NaOH → Na+ + OH- (dissociatie)
Theorie Bronsted-Lowry
● Bronsted-Lowry-zuur: een zuur is een protondonor
● Bronsted-Lowry-base: een base is een protonacceptor
Alle moleculen met een vrij elektronenpaar kunnen optreden als een Bronsted-base
! een H-atoom bestaat uit 1 proton en 1 elektron. Geeft het H-atoom zijn valentie-elektron af,
dan wordt er een H+ - ion of proton gevormd.
! de Bronsted theorie is het beste ontwikkeld en wordt als meest correct beschouwd.
! de reacties kunnen in beide richtingen lopen = evenwichtsreacties
! zuur-basereactie = reacties met protonoverdracht
● Een zuur in een waterig milieu brengen zal een reactie opleveren met een
(hydronium-ion) H3O+ als reactieproduct.
● Een base in een waterig milieu brengen zal een reactie opleveren met een
(hydroxide-ion) OH- als reactieproduct.
,Zuur-base-koppels
Met elk zuur HA correspondeert een base A-: de geconjugeerde base
bv. HCl → Cl- en H+
De geconjugeerde base A- = zuurrest van het zuur HA
Met elke base B correspondeert een zuur BH+: het geconjugeerde zuur
bv. NH3 + H+ → NH4+
Verbindingen waarvan de formules verschillen met één proton = geconjugeerde
zuur-baseparen.
De reactie tussen zuur/base en water, waarbij een proton wordt uitgewisseld =
protolysereactie
In een zuur-dissociatie-evenwicht draagt het sterkste zuur een proton over naar de sterkste
base. Een sterker zuur draagt een proton over naar een zwakker zuur.
Zuur in waterig milieu
, De concentratie van H2O wordt niet mee
opgenomen in de formule van Ka omdat
−14
deze verwaarloosbaar is = 1,0 . 10
H3O+ soms vervangen door H+ =
verkorte schrijfwijze
Base in waterig milieu
De concentratie van H2O wordt
niet mee opgenomen in de
formule van Ka omdat deze
−14
verwaarloosbaar is = 1,0 . 10
Zuur-base-reactie in waterig milieu
er gebeurd dus proton overdracht:
● protonatie: proton opnemen
● deprotonatie: proton afstaan
