, Samenvatting Ziekteleer Bloedvaten en Hart
H1 Cardiovasculair risico en cardiovasculaire preventie
Belang van cardiovasculair risico
• Cardiovasculaire aandoeningen = frequente oorzaak overlijden - ziekte - invaliditeit
—> Verantwoordelijk voor groot deel uitgaven gezondheidszorg + hoge economische kosten
—> Goed te voorspellen (wie het gaat ontwikkelen)
—> Risico inschatten = betere preventie voor individu en gezondheidsbeleid
Prevalentie en ziektelast van cardiovasculaire aandoeningen
Cardiovasculaire aandoeningen (CVD)
= groep van aandoeningen vh hart, bloedvaten en organen die door deze voorzien worden
—> Cardiaal: ischemisch hartlijden, hartfalen; arterieel: perifeer vaatlijden; eindorganen: beroerte
—> In nauwe zin = atherosclerotisch hart- en vaatlijden
Prevalentie en evolutie van hart- en vaatziekten
• Betere verzorging en therapie —> acute mortaliteit daalt
• CVD (vnl myocardinfarcten en beroerte) toch belangrijkste doodsoorzaak ter wereld
—> 1/3 overlijdens tgv CVD, 60 miljoen personen leven met CVD
—> 4 miljoen overlijdens per jaar in Europa, 17 miljoen wereldwijd
= meer dan kanker + COPD + neurodegeneratief lijden + verkeersongevallen + oorlogsslachtoffers + HIV/AIDS
• Niet enkel bij ouderen: 20% van sterfte voor 65j is door CVD
• Vergrijzing van populatie —> prevalentie stijgt omdat aantal ouderen stijgt —> zou van 9 naar 12 miljoen per jaar gaan
Enorme kost voor de maatschappij
• Geschatte kosten = 860 miljard dollar wereldwijd, 210 miljard euro in EU
‘Burden’ van CVD
• Belangrijkste doodsoorzaak + oorzaak vroegtijdig overlijden
• Een van belangrijkste oorzaken verlies in levenskwaliteit en invaliditeit
• Enorme kosten: direct (behandelingen) en indirect (verloren productieve jaren)
• Atherosclerotisch vaatlijden is frequentste oorzaak van CVD (>80%) —> focus van CV risicobepaling en preventie
Voorkomen van CVD
• Gevolgen van preventie: reductie in vroegtijdige mortaliteit - vroegtijdige invaliditeit - uitgaven gezondheidszorg
= langer leven, met goede levenskwaliteit (jong blijven tot je sterft)
80% van cardiovasculaire
Hart- en vaatlijden volgt een gekend en voorspelbaar verloop events zijn te voorkomen
Proces van atherosclerose
• Gezond endotheel
—> Beschermende rol in regelen vaattonus en trombosen
=> Actief proces, afh van gezondheid endotheelcellen
• Mooi glad vanbinnen
—> Een keer beschadigd zijn die plaatsen kwetsbaar
, • Beschadiging endotheel door cardiovasculaire RF, veroudering en hemodynamische
veranderingen —> kan dysfunctioneel worden
• Mechanische, chemische of biologische stress door: hoge bloeddruk, hoge bloedsuiker
(diabetes), chronische ontsteking, roken, hoge LDL waarden…
• LDL cholesterolpartikels dringen in de
vaatwand waar endotheel beschadigd is
—> Stapelen daar op —> vormen een fatty streak
• Verklaart centrale rol van LDL cholesterol in
ontwikkeling van atherosclerose
• Immuuncellen proberen LDL cholesterolpartikels op te ruimen —> aantrekking + activatie WBC
—> productie cytokines en pro-inflammatoire signalen
N —> Inflammatie beschadigt endotheel nog meer = vicieuze cirkel van cholesterolinflux <-> inflammatie
• Cholesterol gaat kristalliseren —> vormt heel resistente ‘naalden’ —> maken immuuncellen kapot
H
Il
&
• Blijvende schade aan endotheelcellen + cholesterolinflux + inflammatie = plaque of
atherosclerose (aderverkalking)
A
—> Gaat vaak gepaard met calcificaties (als niet = soft plaque)
& • Plaque = centrale zone van vetrijk, necrotisch, inflammatoir materiaal + ‘fibrous cap’
• I Proces kan jarenlang evolueren zonder klachten/symptomen
• ‘Vulnerable plaques’ met een dunne fibrous cap kunnen openscheuren
&
I
—> Inflammatoire, necrotische inhoud komt in contact met bloed
• Inhoud van plaque = trombogeen —> activatie van bloedplaatjes en bloedstolling
=> Trombose met plotse, acute afsluiting van het bloedvat
• Atherotrombose = jarenlange schade door atherosclerose (asymptomatisch) + acuut trombotisch
event, plots symptomatische ischemie
Implicaties van atherosclerose/atherotrombose
• CVD lang asymptomatisch —> best opsporen en voorkomen voor klachten optreden Myocardinfarct of beroerte is
—> Eens klachten = gevorderde schade aan bloedvaten, te laat om CVD te voorkomen geen ziekte op zich, maar het
• Verloop en risicofactoren van CVD zijn gekend plots zichtbaar worden van een
—> Je kan RF opsporen en behandelen om CVD te voorkomen veel langer voorafbestaande
—> Je kan voorspellen wie CVD gaat ontwikkelen = gerichte preventie ziekte van de bloedvaten
, Cardiovasculaire risicofactoren
9 modifieerbare factoren bepalen 90% van het risico op een myocardinfarct Belangrijkste modifieerbare RF: roken,
• Hoog cholesterol • Psychosociale factoren hoge cholesterol, hoge BD, diabetes,
• Roken • Fruit- en groentenconsumptie slechte voedingskwaliteit, weinig
• Hypertensie • Alcoholgebruik beweging, obesitas, hoog alcoholgberuik
• Diabetes • Regelmatige fysieke activiteit en zwakke socio-economische status
• Obesitas
=> Goed gekend, makkelijk meetbaar, modifieerbaar (ivm erfelijk risico, leeftijd) en vaak behandelbaar
• Risico verhoogt multiplicatief:
—> Roken geeft 3x meer kans op een MI —> roken + diabetes + hoge BD + hoge cholesterol geeft 45x meer kans op een MI!
—> Alle 9 slecht geeft 300x meer kans op een MI!
Globaal cardiovasculair risico
• Hoe meer RF, hoe hoger het risico —> berekenen vergt geïntegreerde aanpak met bepalen zoveel mogelijk RF
• Hoe meer je RF kan behandelen, hoe meer het risico daalt —> behandelen vergt geïntegreerde aanpak met behandelen zoveel mogelijk RF
Cardiovasculaire risicofactoren
• Veroorzaken progressieve systemische ziekte van slagaders (atherosclerose)
—> Jarenlang asymptomatisch voor klinisch event
• Belangrijkste RF makkelijk op te sporen en te behandelen
• Risicofactoren versterken elkaar multiplicatief!
Paradox van preventie?
Waarom blijven CVD zo prevalent?
• RF zijn goed gekend, goed meetbaar, behandelbaar, effectieve targets —> waarom zo prevalent?
• Weerstand tegen ‘behandelen’ van ‘gezonde personen’ —> kost, last, angst voor bijwerkingen
—> Door asymptomatisch verloop w er vaak te laat ingegrepen —> geen preventie meer, maar palliatie
Preventie: algemene principes
Primordiale preventie
• Definitie: voorkomen dat RF ontstaan, gericht op gezonde individuen en samenleving, vaak op populatieniveau (beleidvoering, educatie)
• Doel: behouden van optimaal risicoprofiel door gezonde leefomstandigheden
• Voorbeelden: beperking zout en transvetten in voeding, ant-tabakswetgeving, gezondheidseducatie op scholen
Primaire preventie
• Definitie: voorkomen van eerste ziekte-episode bij individuen met RF maar (nog) geen ziekte
• Doel: voorkomen van ziekte
• Voorbeelden: levensstijlinterventie bij pt met hypertensie, bloeddrukbehandeling bij hypertensie, stoppen met roken
Secundaire preventie
• Definitie: voorkomen van recidief/progressie van ziekte bij pten met vastgelegd CVD
• Doel: verminderen recidieven, complicaties en mortaliteit bij pten met gekende ziekte
• Voorbeelden: dubbele plaatjesremming na MI, strikte BD en lipiden controle na MI of
CVA, Ace inhibitoren bij LV dysfunctie na infarct
Tertiaire preventie
• Definitie: beperken invaliditeit en verbeteren levenskwaliteit bij pten met gevorderde/chronische ziekte
• Doel: optimaliseren van functioneren, verbeteren QoL bij pten met gekende ziekte
• Voorbeelden: hartfalenkliniek, revalidatie en ergotherapie na invaliderend CVA
H1 Cardiovasculair risico en cardiovasculaire preventie
Belang van cardiovasculair risico
• Cardiovasculaire aandoeningen = frequente oorzaak overlijden - ziekte - invaliditeit
—> Verantwoordelijk voor groot deel uitgaven gezondheidszorg + hoge economische kosten
—> Goed te voorspellen (wie het gaat ontwikkelen)
—> Risico inschatten = betere preventie voor individu en gezondheidsbeleid
Prevalentie en ziektelast van cardiovasculaire aandoeningen
Cardiovasculaire aandoeningen (CVD)
= groep van aandoeningen vh hart, bloedvaten en organen die door deze voorzien worden
—> Cardiaal: ischemisch hartlijden, hartfalen; arterieel: perifeer vaatlijden; eindorganen: beroerte
—> In nauwe zin = atherosclerotisch hart- en vaatlijden
Prevalentie en evolutie van hart- en vaatziekten
• Betere verzorging en therapie —> acute mortaliteit daalt
• CVD (vnl myocardinfarcten en beroerte) toch belangrijkste doodsoorzaak ter wereld
—> 1/3 overlijdens tgv CVD, 60 miljoen personen leven met CVD
—> 4 miljoen overlijdens per jaar in Europa, 17 miljoen wereldwijd
= meer dan kanker + COPD + neurodegeneratief lijden + verkeersongevallen + oorlogsslachtoffers + HIV/AIDS
• Niet enkel bij ouderen: 20% van sterfte voor 65j is door CVD
• Vergrijzing van populatie —> prevalentie stijgt omdat aantal ouderen stijgt —> zou van 9 naar 12 miljoen per jaar gaan
Enorme kost voor de maatschappij
• Geschatte kosten = 860 miljard dollar wereldwijd, 210 miljard euro in EU
‘Burden’ van CVD
• Belangrijkste doodsoorzaak + oorzaak vroegtijdig overlijden
• Een van belangrijkste oorzaken verlies in levenskwaliteit en invaliditeit
• Enorme kosten: direct (behandelingen) en indirect (verloren productieve jaren)
• Atherosclerotisch vaatlijden is frequentste oorzaak van CVD (>80%) —> focus van CV risicobepaling en preventie
Voorkomen van CVD
• Gevolgen van preventie: reductie in vroegtijdige mortaliteit - vroegtijdige invaliditeit - uitgaven gezondheidszorg
= langer leven, met goede levenskwaliteit (jong blijven tot je sterft)
80% van cardiovasculaire
Hart- en vaatlijden volgt een gekend en voorspelbaar verloop events zijn te voorkomen
Proces van atherosclerose
• Gezond endotheel
—> Beschermende rol in regelen vaattonus en trombosen
=> Actief proces, afh van gezondheid endotheelcellen
• Mooi glad vanbinnen
—> Een keer beschadigd zijn die plaatsen kwetsbaar
, • Beschadiging endotheel door cardiovasculaire RF, veroudering en hemodynamische
veranderingen —> kan dysfunctioneel worden
• Mechanische, chemische of biologische stress door: hoge bloeddruk, hoge bloedsuiker
(diabetes), chronische ontsteking, roken, hoge LDL waarden…
• LDL cholesterolpartikels dringen in de
vaatwand waar endotheel beschadigd is
—> Stapelen daar op —> vormen een fatty streak
• Verklaart centrale rol van LDL cholesterol in
ontwikkeling van atherosclerose
• Immuuncellen proberen LDL cholesterolpartikels op te ruimen —> aantrekking + activatie WBC
—> productie cytokines en pro-inflammatoire signalen
N —> Inflammatie beschadigt endotheel nog meer = vicieuze cirkel van cholesterolinflux <-> inflammatie
• Cholesterol gaat kristalliseren —> vormt heel resistente ‘naalden’ —> maken immuuncellen kapot
H
Il
&
• Blijvende schade aan endotheelcellen + cholesterolinflux + inflammatie = plaque of
atherosclerose (aderverkalking)
A
—> Gaat vaak gepaard met calcificaties (als niet = soft plaque)
& • Plaque = centrale zone van vetrijk, necrotisch, inflammatoir materiaal + ‘fibrous cap’
• I Proces kan jarenlang evolueren zonder klachten/symptomen
• ‘Vulnerable plaques’ met een dunne fibrous cap kunnen openscheuren
&
I
—> Inflammatoire, necrotische inhoud komt in contact met bloed
• Inhoud van plaque = trombogeen —> activatie van bloedplaatjes en bloedstolling
=> Trombose met plotse, acute afsluiting van het bloedvat
• Atherotrombose = jarenlange schade door atherosclerose (asymptomatisch) + acuut trombotisch
event, plots symptomatische ischemie
Implicaties van atherosclerose/atherotrombose
• CVD lang asymptomatisch —> best opsporen en voorkomen voor klachten optreden Myocardinfarct of beroerte is
—> Eens klachten = gevorderde schade aan bloedvaten, te laat om CVD te voorkomen geen ziekte op zich, maar het
• Verloop en risicofactoren van CVD zijn gekend plots zichtbaar worden van een
—> Je kan RF opsporen en behandelen om CVD te voorkomen veel langer voorafbestaande
—> Je kan voorspellen wie CVD gaat ontwikkelen = gerichte preventie ziekte van de bloedvaten
, Cardiovasculaire risicofactoren
9 modifieerbare factoren bepalen 90% van het risico op een myocardinfarct Belangrijkste modifieerbare RF: roken,
• Hoog cholesterol • Psychosociale factoren hoge cholesterol, hoge BD, diabetes,
• Roken • Fruit- en groentenconsumptie slechte voedingskwaliteit, weinig
• Hypertensie • Alcoholgebruik beweging, obesitas, hoog alcoholgberuik
• Diabetes • Regelmatige fysieke activiteit en zwakke socio-economische status
• Obesitas
=> Goed gekend, makkelijk meetbaar, modifieerbaar (ivm erfelijk risico, leeftijd) en vaak behandelbaar
• Risico verhoogt multiplicatief:
—> Roken geeft 3x meer kans op een MI —> roken + diabetes + hoge BD + hoge cholesterol geeft 45x meer kans op een MI!
—> Alle 9 slecht geeft 300x meer kans op een MI!
Globaal cardiovasculair risico
• Hoe meer RF, hoe hoger het risico —> berekenen vergt geïntegreerde aanpak met bepalen zoveel mogelijk RF
• Hoe meer je RF kan behandelen, hoe meer het risico daalt —> behandelen vergt geïntegreerde aanpak met behandelen zoveel mogelijk RF
Cardiovasculaire risicofactoren
• Veroorzaken progressieve systemische ziekte van slagaders (atherosclerose)
—> Jarenlang asymptomatisch voor klinisch event
• Belangrijkste RF makkelijk op te sporen en te behandelen
• Risicofactoren versterken elkaar multiplicatief!
Paradox van preventie?
Waarom blijven CVD zo prevalent?
• RF zijn goed gekend, goed meetbaar, behandelbaar, effectieve targets —> waarom zo prevalent?
• Weerstand tegen ‘behandelen’ van ‘gezonde personen’ —> kost, last, angst voor bijwerkingen
—> Door asymptomatisch verloop w er vaak te laat ingegrepen —> geen preventie meer, maar palliatie
Preventie: algemene principes
Primordiale preventie
• Definitie: voorkomen dat RF ontstaan, gericht op gezonde individuen en samenleving, vaak op populatieniveau (beleidvoering, educatie)
• Doel: behouden van optimaal risicoprofiel door gezonde leefomstandigheden
• Voorbeelden: beperking zout en transvetten in voeding, ant-tabakswetgeving, gezondheidseducatie op scholen
Primaire preventie
• Definitie: voorkomen van eerste ziekte-episode bij individuen met RF maar (nog) geen ziekte
• Doel: voorkomen van ziekte
• Voorbeelden: levensstijlinterventie bij pt met hypertensie, bloeddrukbehandeling bij hypertensie, stoppen met roken
Secundaire preventie
• Definitie: voorkomen van recidief/progressie van ziekte bij pten met vastgelegd CVD
• Doel: verminderen recidieven, complicaties en mortaliteit bij pten met gekende ziekte
• Voorbeelden: dubbele plaatjesremming na MI, strikte BD en lipiden controle na MI of
CVA, Ace inhibitoren bij LV dysfunctie na infarct
Tertiaire preventie
• Definitie: beperken invaliditeit en verbeteren levenskwaliteit bij pten met gevorderde/chronische ziekte
• Doel: optimaliseren van functioneren, verbeteren QoL bij pten met gekende ziekte
• Voorbeelden: hartfalenkliniek, revalidatie en ergotherapie na invaliderend CVA
