Inleiding: een politieke geschiedenis van
België
POLITIEKE GESCHIEDENIS
Geschiedenis?
Kennis van geschiedenis als algemene vorming en maatschappelijke betrokkenheid
▪ Geschiedenis alomtegenwoordig, want verbonden met een identiteit
▪ Wat herdenken? Maatschappelijke keuzes en (soms verborgen) bijbedoelingen.
Altijd een (re)constructie
▪ Geschiedenis: gebruik en misbruik
Kritische reflectie als gezonde houding…
Geschiedenis wordt gebruikt in de publieke ruimte, o.a. in functie van een collectieve
identiteit
Daarom ook: evolutie – (politiek) conflict
- Debatten in België (Vlaanderen): Leopold II in het straatbeeld, zin of onzin van
een Vlaamse historische canon
Strijd om herdenking in/en de publieke ruimte:
- Leopold II:
- Cecil Rhodes: gebieden veroveren in Afrika voor geld gewin (kolonisatie)
- Franco
naamverandering naar vooruit
Gebruik/ misbruik: censuur, leugens, vervalsingen
Geschiedenis is een wetenschap, maar niet exact
▪ Wetenschap = systematiek; breder dan positieve wetenschappen
1
, ▪ Erfenis verwetenschappelijking van de discipline in de 19de eeuw – extreme vorm:
“feiten spreken voor zich”
▪ Geschiedenis is steeds een reconstructie, nooit een exacte kopie
▪ Zowel feit (objectief) en interpretatie (subjectief)
▪ Bronnen – historische kritiek – contextualiseren Anachronisme!
- De feiten spreken voor zich, een historicus moet aantonen hoe het geweest is en
moet bepalen wat er wel of niet belicht moet worden
o Een zuiver feit bestaat niet
o Geschiedenis kan je blijven herschrijven
o Het moet in een juiste context weer gegeven worden → vermeiden van
anachronisme: iets dat niet thuishoort in de tijd waarin het wordt
geplaatst.
▪ Iemand die zichzelf een Nazi noemt in 1935 is niet hetzelfde als in
1955 (data is dus belangrijk)
Geschiedenis is geen sociale wetenschap
- In sociale wetenschappen kijkt men naar concepten historici willen chronologie
en kijken hier dus niet naar → in de ideale wereld zouden ze elkaar helpen in de
realiteit is dit niet zo
Politieke geschiedenis & Instellingen = elitaire zaken
- Geen geschiedenis van onderuit → dus niet vanuit het perspectief van
onderdanige
- In academische kringen geschiedenis lang een slechte naam
- Door wetten hebben vrouwen economie kunnen verkrijgen → wetten, politieke
macht bepalen het dagelijks leven
Geschiedenis:
- Samenhang in de tijd: contextualiseren, ‘totaalverklaring’: geen beperking in
invalshoeken (gebruik van economie, sociologie, politicologie, …)
- Evolutie in de tijd: verandering vs continuïteit, lange termijn, vroegere oorsprong
van huidige fenomenen
- Particulier, concreet
2
België
POLITIEKE GESCHIEDENIS
Geschiedenis?
Kennis van geschiedenis als algemene vorming en maatschappelijke betrokkenheid
▪ Geschiedenis alomtegenwoordig, want verbonden met een identiteit
▪ Wat herdenken? Maatschappelijke keuzes en (soms verborgen) bijbedoelingen.
Altijd een (re)constructie
▪ Geschiedenis: gebruik en misbruik
Kritische reflectie als gezonde houding…
Geschiedenis wordt gebruikt in de publieke ruimte, o.a. in functie van een collectieve
identiteit
Daarom ook: evolutie – (politiek) conflict
- Debatten in België (Vlaanderen): Leopold II in het straatbeeld, zin of onzin van
een Vlaamse historische canon
Strijd om herdenking in/en de publieke ruimte:
- Leopold II:
- Cecil Rhodes: gebieden veroveren in Afrika voor geld gewin (kolonisatie)
- Franco
naamverandering naar vooruit
Gebruik/ misbruik: censuur, leugens, vervalsingen
Geschiedenis is een wetenschap, maar niet exact
▪ Wetenschap = systematiek; breder dan positieve wetenschappen
1
, ▪ Erfenis verwetenschappelijking van de discipline in de 19de eeuw – extreme vorm:
“feiten spreken voor zich”
▪ Geschiedenis is steeds een reconstructie, nooit een exacte kopie
▪ Zowel feit (objectief) en interpretatie (subjectief)
▪ Bronnen – historische kritiek – contextualiseren Anachronisme!
- De feiten spreken voor zich, een historicus moet aantonen hoe het geweest is en
moet bepalen wat er wel of niet belicht moet worden
o Een zuiver feit bestaat niet
o Geschiedenis kan je blijven herschrijven
o Het moet in een juiste context weer gegeven worden → vermeiden van
anachronisme: iets dat niet thuishoort in de tijd waarin het wordt
geplaatst.
▪ Iemand die zichzelf een Nazi noemt in 1935 is niet hetzelfde als in
1955 (data is dus belangrijk)
Geschiedenis is geen sociale wetenschap
- In sociale wetenschappen kijkt men naar concepten historici willen chronologie
en kijken hier dus niet naar → in de ideale wereld zouden ze elkaar helpen in de
realiteit is dit niet zo
Politieke geschiedenis & Instellingen = elitaire zaken
- Geen geschiedenis van onderuit → dus niet vanuit het perspectief van
onderdanige
- In academische kringen geschiedenis lang een slechte naam
- Door wetten hebben vrouwen economie kunnen verkrijgen → wetten, politieke
macht bepalen het dagelijks leven
Geschiedenis:
- Samenhang in de tijd: contextualiseren, ‘totaalverklaring’: geen beperking in
invalshoeken (gebruik van economie, sociologie, politicologie, …)
- Evolutie in de tijd: verandering vs continuïteit, lange termijn, vroegere oorsprong
van huidige fenomenen
- Particulier, concreet
2
