Geschiedenis van het publiekrecht
Samenvatting handboek
Januari 2026
,
,Inhoudsopgave
OUVERTURE: Het westerse constitutionele model............................................................................1
Hoofdstuk 1: De overhaaste triomftocht van het westerse constitutionele model............................1
1. Het einde van de Koude Oorlog en het Charter voor een Nieuw Europa...................................1
2. Het westerse constitutionele model.........................................................................................14
DEEL 1: De dynastieke vorstenstaat van het Ancien Régime (1492-1775)........................................26
Inleiding – Samenvatting..............................................................................................................26
Hoofdstuk 2: De crisis van de respublica Christiana en de opkomst van de soevereine staat..........27
1. Ouverture: De abdicatie van keizer Karel V..............................................................................27
2. De middeleeuwse orde van de christenheid: vectoren van VERDEELDHEID.............................29
3. De middeleeuwse orde van de christenheid: vectoren van EENHEID.......................................36
4. De ineenstorting van de respublica Christiana en de crisis van de Europese orde (1492-1660)
......................................................................................................................................................43
5. De legitimatie van de Spaanse veroveringen in Amerika..........................................................48
Hoofdstuk 4: Het ancien régime onder Lodewijk XIV: de dynastieke vorstenstaat (1643-1715)......54
1. Ouverture: ‘Le roi danse’..........................................................................................................54
2. Koningschap en standenmaatschappij......................................................................................57
3. De uitbouw van het militair en bureaucratisch apparaat van de staat.....................................63
Hoofdstuk 5: Het ancien régime onder Lodewijk XIV: wetgeving en absolutisme (1661-1715).......71
1. Ouverture: Lodewijk XIV voor het Parlement van Parijs...........................................................71
2. Reformatie, Contrareformatie en absolutisme.........................................................................72
3. Lodewijk XIV en de wetgeving..................................................................................................76
4. Lodewijk XIV tussen dynastie en natie......................................................................................80
5. Religie en tolerantie onder Lodewijk XIV..................................................................................81
Hoofdstuk 6: De Britse Revolutie (1640-1701).................................................................................86
1. Ouverture: De onthoofding van Karel I (1649)..........................................................................86
2. De Tudors en vroege Stuarts (1485-1640): constitutie en maatschappelijke breuklijnen.........88
3. Vorstelijk absolutisme en de opkomst van de historische jurisprudentie.................................92
4. Burgeroorlog en Gemenebest (1640-1660)..............................................................................97
5. De Restoratie onder Karel II en Jacobus II (1660-1688)..........................................................100
6. De Glorius Revolution en de uitbouw van de parlementaire monarchie (1688-1701)............102
7. De contractuele oorsprong van de staat: Grotius, Hobbes en Locke......................................104
DEEL 2: Natiestaten en Wereldrijken (1775-1914).........................................................................110
Inleiding – Samenvatting............................................................................................................110
Hoofdstuk 7: De Amerikaanse Revolutie (1763-1803)....................................................................112
, 1. Ouverture: De Boston Massacre.............................................................................................112
2. De Britse kolonies in Noord-Amerika tot het einde van de Zevenjarige Oorlog (1756-1763). 114
3. De Stamp Act en de constitutionele crisis binnen het Britse rijk............................................118
4. Onafhankelijkheid: volkssoevereiniteit en externe zelfbeschikking........................................123
5. Staatsvorming, volkssoevereiniteit en interne zelfbeschikking...............................................127
6. Marbury v. Madison (1803)....................................................................................................135
Hoofdstuk 8: De Franse Revolutie (1789-1815)..............................................................................142
1. Ouverture: De dag waarop twee revoluties elkaars pad kruisten...........................................142
2. De lange aanloop naar de Revolutie (1763-1789)...................................................................144
3. De revolutie en de constitutionele monarchie (1789-1792)...................................................154
4. De Republiek (1792-1799) en het regime van Napoleon Bonaparte (1799-1815)..................166
Hoofdstuk 9: De Belgische Revolutie en de vorming van de burgerlijke natiestaat (1814-1914). . .173
1. Ouverture: De revolutionair die de opstand miste.................................................................173
2. De Restauratie in Frankrijk en de Julirevolutie (1814-1830)...................................................176
3. De burgerlijke natiestaat van de 19e eeuw.............................................................................181
4. Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden..............................................................................186
5. De Belgische Revolutie (1831-1839).......................................................................................189
6. De burgerlijke natiestaat in België..........................................................................................197
Hoofdstuk 10: Imperialisme en kolonisatie (1798-1920)................................................................200
1. De Eerste Opiumoorlog (1839-1842)......................................................................................200
2. De tweede fase van het westers imperialisme.......................................................................202
3. China, het westers imperialisme en het internationaal recht.................................................203
4. De kolonisatie van Congo (1885-1960)...................................................................................209
5. De Volkenbond en het mandaatsysteem................................................................................216
DEEL 3: De oorlog om de wereld en de Pax Americana (1914-1991)..............................................218
Inleiding - Samenvatting.............................................................................................................218
Hoofdstuk 11: De Russische Revolutie (1917-1991).......................................................................220
1. Ouverture: Het einde van de Sovjet-Unie...............................................................................220
2. De oorlog om de wereld en de strijd tussen de grote ideologieën.........................................222
3. Karl Marx en de communistische ideologie............................................................................223
4. Lenin en het regime van de Februarirevolutie in Rusland......................................................224
5. De Oktoberrevolutie en de vorming van de Sovjet-Unie (1917-1924)....................................227
6. De totalitaire Sovjetstaat van Stalin tot Gorbatsjov (1924-1985)...........................................232
7. De Sovjet-Unie en het internationaal recht............................................................................233
Hoofdstuk 12: De Noord-Atlantische Revolutie I: Internationaal recht en mensenrechten (1917-
1991)..............................................................................................................................................236
Samenvatting handboek
Januari 2026
,
,Inhoudsopgave
OUVERTURE: Het westerse constitutionele model............................................................................1
Hoofdstuk 1: De overhaaste triomftocht van het westerse constitutionele model............................1
1. Het einde van de Koude Oorlog en het Charter voor een Nieuw Europa...................................1
2. Het westerse constitutionele model.........................................................................................14
DEEL 1: De dynastieke vorstenstaat van het Ancien Régime (1492-1775)........................................26
Inleiding – Samenvatting..............................................................................................................26
Hoofdstuk 2: De crisis van de respublica Christiana en de opkomst van de soevereine staat..........27
1. Ouverture: De abdicatie van keizer Karel V..............................................................................27
2. De middeleeuwse orde van de christenheid: vectoren van VERDEELDHEID.............................29
3. De middeleeuwse orde van de christenheid: vectoren van EENHEID.......................................36
4. De ineenstorting van de respublica Christiana en de crisis van de Europese orde (1492-1660)
......................................................................................................................................................43
5. De legitimatie van de Spaanse veroveringen in Amerika..........................................................48
Hoofdstuk 4: Het ancien régime onder Lodewijk XIV: de dynastieke vorstenstaat (1643-1715)......54
1. Ouverture: ‘Le roi danse’..........................................................................................................54
2. Koningschap en standenmaatschappij......................................................................................57
3. De uitbouw van het militair en bureaucratisch apparaat van de staat.....................................63
Hoofdstuk 5: Het ancien régime onder Lodewijk XIV: wetgeving en absolutisme (1661-1715).......71
1. Ouverture: Lodewijk XIV voor het Parlement van Parijs...........................................................71
2. Reformatie, Contrareformatie en absolutisme.........................................................................72
3. Lodewijk XIV en de wetgeving..................................................................................................76
4. Lodewijk XIV tussen dynastie en natie......................................................................................80
5. Religie en tolerantie onder Lodewijk XIV..................................................................................81
Hoofdstuk 6: De Britse Revolutie (1640-1701).................................................................................86
1. Ouverture: De onthoofding van Karel I (1649)..........................................................................86
2. De Tudors en vroege Stuarts (1485-1640): constitutie en maatschappelijke breuklijnen.........88
3. Vorstelijk absolutisme en de opkomst van de historische jurisprudentie.................................92
4. Burgeroorlog en Gemenebest (1640-1660)..............................................................................97
5. De Restoratie onder Karel II en Jacobus II (1660-1688)..........................................................100
6. De Glorius Revolution en de uitbouw van de parlementaire monarchie (1688-1701)............102
7. De contractuele oorsprong van de staat: Grotius, Hobbes en Locke......................................104
DEEL 2: Natiestaten en Wereldrijken (1775-1914).........................................................................110
Inleiding – Samenvatting............................................................................................................110
Hoofdstuk 7: De Amerikaanse Revolutie (1763-1803)....................................................................112
, 1. Ouverture: De Boston Massacre.............................................................................................112
2. De Britse kolonies in Noord-Amerika tot het einde van de Zevenjarige Oorlog (1756-1763). 114
3. De Stamp Act en de constitutionele crisis binnen het Britse rijk............................................118
4. Onafhankelijkheid: volkssoevereiniteit en externe zelfbeschikking........................................123
5. Staatsvorming, volkssoevereiniteit en interne zelfbeschikking...............................................127
6. Marbury v. Madison (1803)....................................................................................................135
Hoofdstuk 8: De Franse Revolutie (1789-1815)..............................................................................142
1. Ouverture: De dag waarop twee revoluties elkaars pad kruisten...........................................142
2. De lange aanloop naar de Revolutie (1763-1789)...................................................................144
3. De revolutie en de constitutionele monarchie (1789-1792)...................................................154
4. De Republiek (1792-1799) en het regime van Napoleon Bonaparte (1799-1815)..................166
Hoofdstuk 9: De Belgische Revolutie en de vorming van de burgerlijke natiestaat (1814-1914). . .173
1. Ouverture: De revolutionair die de opstand miste.................................................................173
2. De Restauratie in Frankrijk en de Julirevolutie (1814-1830)...................................................176
3. De burgerlijke natiestaat van de 19e eeuw.............................................................................181
4. Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden..............................................................................186
5. De Belgische Revolutie (1831-1839).......................................................................................189
6. De burgerlijke natiestaat in België..........................................................................................197
Hoofdstuk 10: Imperialisme en kolonisatie (1798-1920)................................................................200
1. De Eerste Opiumoorlog (1839-1842)......................................................................................200
2. De tweede fase van het westers imperialisme.......................................................................202
3. China, het westers imperialisme en het internationaal recht.................................................203
4. De kolonisatie van Congo (1885-1960)...................................................................................209
5. De Volkenbond en het mandaatsysteem................................................................................216
DEEL 3: De oorlog om de wereld en de Pax Americana (1914-1991)..............................................218
Inleiding - Samenvatting.............................................................................................................218
Hoofdstuk 11: De Russische Revolutie (1917-1991).......................................................................220
1. Ouverture: Het einde van de Sovjet-Unie...............................................................................220
2. De oorlog om de wereld en de strijd tussen de grote ideologieën.........................................222
3. Karl Marx en de communistische ideologie............................................................................223
4. Lenin en het regime van de Februarirevolutie in Rusland......................................................224
5. De Oktoberrevolutie en de vorming van de Sovjet-Unie (1917-1924)....................................227
6. De totalitaire Sovjetstaat van Stalin tot Gorbatsjov (1924-1985)...........................................232
7. De Sovjet-Unie en het internationaal recht............................................................................233
Hoofdstuk 12: De Noord-Atlantische Revolutie I: Internationaal recht en mensenrechten (1917-
1991)..............................................................................................................................................236
