Begrippenlijst Literair Mechaniek:
Begrip Betekenis
Ingebedde Het verschijnsel dat in een tekst personages sprekend en
communicatie denken voorkomen.
Indirecte rede De verteller geeft uitingen en gedachten van personages
niet in hun woorden weer, maar in die van zichzelf.
Directe rede De verteller geeft uitingen en gedachten van personages
direct in hun woorden weer; hij citeert.
Bijzin Een zin die onderdeel is van een andere zin, en waarin
extra informatie wordt gegeven. Vaak wordt een bijzin
ingeleid door -dat.
Hoofdzin Een zelfstandige zin waarbij persoonsvorm en onderwerp
altijd naast elkaar staan. Een hoofdzin kan bijzinnen
bevatten.
Innerlijke Rechtstreeks inzicht in het innerlijk van personages.
monoloog of
monologue
intérieure
Directe innerlijke Een letterlijke weergave van wat een personage op dat
monoloog moment denkt. Dit wordt weergegeven in de directe rede.
Indirecte innerlijke De verteller sluit dicht aan bij de gedachten van een
monoloog of personage, maar blijft zelf aan het woord.
erlebte rede
Mengvorm Vorm waarbij eigenschappen van twee verschillende
methodes voorkomen.
Tekstinterferentie Interferentie van persoonstekst in vertellerstekst
Idiolect Taaleigen van een personage
Tijdloos of Waarheden die in de werkelijkheid niet aan tijd gebonden
gnomisch zijn (feiten).
praeterium
Soliquium Directe monoloog voor de weergave van gedachten
(hardop denken)
Neutrale In geen enkel personage wordt inzicht gegeven, maar ze
vertelsituatie of worden van buitenaf waargenomen.
objectief vertellen
Camera eye Een onpersoonlijk perspectief die volgens een neutrale
vertelsituatie vertelt.
Perspectief of Punt vanuit waar gekeken wordt.
point of view
Focalisatie Waarnemen in een verhaal. De gene die iets waarneemt in
een verhaal noemen we de focalisator.
Interferentie van Het vermengen van verschillende focalisaties.
visies
Gefocaliseerd Het object dat door de focalisator wordt waargenomen op
object een bepaald moment
Ideologie Visie met betrekking op ideeën, voorstellingen en beelden
die vanzelfsprekend en natuurlijk lijken, maar gekleurd en
, partijdig zijn.
Gedachte- of Het volgen van de innerlijke processen van een personage
bewustzijnsstroom van dichtbij. Dit is een stilistisch verschijnsel m.b.t.
(stream of gesprekken, gedachten etc.
consciousness)
Verhaal Een opeenvolging van gebeurtenissen.
Geschiedenis Gebeurtenissen van een verhaal gerangschikt op
chronologische volgorde.
Historische tijd Tijd waarin de geschiedenis zich afspeelt, bijvoorbeeld een
jaartal of een periode.
Duur Weergave van de tijd die de gebeurtenissen in een verhaal
in beslag nemen.
Volgorde Gerangschikte opeenvolging (in verhalen vaak met zicht op
het kenmerk tijd)
Tijdsverloop Voortgang van de vertelde tijd
Werkwoordstijd Wijze waarop een werkwoord vervoegd is m.b.t. tijd
Sujet (story of De volgorde waarin gebeurtenissen worden weergegeven
histoire) in een verhaal.
Fabel (plot, Logisch-chronologische loop van de gebeurtenissen van
discourse of récit) een verhaal.
Continu vertellen Gebeurtenissen aaneenvolgend vertellen, zonder dat er
gaten in de vertelling vallen (dagen die niet beschreven
worden bijvoorbeeld)
Discontinu Gebeurtenissen specifiek vertellen m.b.t. tijd, waarbij gaten
vertellen in de vertelling vallen.
Gebeurtenis Situatie die verandert in een andere situatie
Chronologisch- De volgorde van de sujet is hetzelfde als de volgorde van
successieve de fabel.
presentatiewijze
Niet- Het verhaal is midden in een handeling begonnen en in de
chronologisch- loop van het verhaal worden stukken uit het verleden
successieve verteld.
presentatiewijze
Mediis in res of in Midden in een handeling
medis res
Retroversie Stukken uit het verleden die in het verhaal-heden worden
verteld.
Regressie Korte terugblikken naar het verleden
Vooruitwijzing of Vooruitblik in het verhaalheden
anticipatie
Flashbacks Vroegere gebeurtenissen die terugkomen in
gedachten/dromen
Spanningseffect of Een informatiekloof tussen personages en lezers over
ironisch effect gebeurtenissen en andere personages.
Simultaneïsme Het beschrijven van een gebeurtenis vanuit verschillende
personages
Vertel-nu Het moment van vertellen
Vision par derriére Achteraf vertellen
Vision avec of Met het verhaal mee-vertellen
Begrip Betekenis
Ingebedde Het verschijnsel dat in een tekst personages sprekend en
communicatie denken voorkomen.
Indirecte rede De verteller geeft uitingen en gedachten van personages
niet in hun woorden weer, maar in die van zichzelf.
Directe rede De verteller geeft uitingen en gedachten van personages
direct in hun woorden weer; hij citeert.
Bijzin Een zin die onderdeel is van een andere zin, en waarin
extra informatie wordt gegeven. Vaak wordt een bijzin
ingeleid door -dat.
Hoofdzin Een zelfstandige zin waarbij persoonsvorm en onderwerp
altijd naast elkaar staan. Een hoofdzin kan bijzinnen
bevatten.
Innerlijke Rechtstreeks inzicht in het innerlijk van personages.
monoloog of
monologue
intérieure
Directe innerlijke Een letterlijke weergave van wat een personage op dat
monoloog moment denkt. Dit wordt weergegeven in de directe rede.
Indirecte innerlijke De verteller sluit dicht aan bij de gedachten van een
monoloog of personage, maar blijft zelf aan het woord.
erlebte rede
Mengvorm Vorm waarbij eigenschappen van twee verschillende
methodes voorkomen.
Tekstinterferentie Interferentie van persoonstekst in vertellerstekst
Idiolect Taaleigen van een personage
Tijdloos of Waarheden die in de werkelijkheid niet aan tijd gebonden
gnomisch zijn (feiten).
praeterium
Soliquium Directe monoloog voor de weergave van gedachten
(hardop denken)
Neutrale In geen enkel personage wordt inzicht gegeven, maar ze
vertelsituatie of worden van buitenaf waargenomen.
objectief vertellen
Camera eye Een onpersoonlijk perspectief die volgens een neutrale
vertelsituatie vertelt.
Perspectief of Punt vanuit waar gekeken wordt.
point of view
Focalisatie Waarnemen in een verhaal. De gene die iets waarneemt in
een verhaal noemen we de focalisator.
Interferentie van Het vermengen van verschillende focalisaties.
visies
Gefocaliseerd Het object dat door de focalisator wordt waargenomen op
object een bepaald moment
Ideologie Visie met betrekking op ideeën, voorstellingen en beelden
die vanzelfsprekend en natuurlijk lijken, maar gekleurd en
, partijdig zijn.
Gedachte- of Het volgen van de innerlijke processen van een personage
bewustzijnsstroom van dichtbij. Dit is een stilistisch verschijnsel m.b.t.
(stream of gesprekken, gedachten etc.
consciousness)
Verhaal Een opeenvolging van gebeurtenissen.
Geschiedenis Gebeurtenissen van een verhaal gerangschikt op
chronologische volgorde.
Historische tijd Tijd waarin de geschiedenis zich afspeelt, bijvoorbeeld een
jaartal of een periode.
Duur Weergave van de tijd die de gebeurtenissen in een verhaal
in beslag nemen.
Volgorde Gerangschikte opeenvolging (in verhalen vaak met zicht op
het kenmerk tijd)
Tijdsverloop Voortgang van de vertelde tijd
Werkwoordstijd Wijze waarop een werkwoord vervoegd is m.b.t. tijd
Sujet (story of De volgorde waarin gebeurtenissen worden weergegeven
histoire) in een verhaal.
Fabel (plot, Logisch-chronologische loop van de gebeurtenissen van
discourse of récit) een verhaal.
Continu vertellen Gebeurtenissen aaneenvolgend vertellen, zonder dat er
gaten in de vertelling vallen (dagen die niet beschreven
worden bijvoorbeeld)
Discontinu Gebeurtenissen specifiek vertellen m.b.t. tijd, waarbij gaten
vertellen in de vertelling vallen.
Gebeurtenis Situatie die verandert in een andere situatie
Chronologisch- De volgorde van de sujet is hetzelfde als de volgorde van
successieve de fabel.
presentatiewijze
Niet- Het verhaal is midden in een handeling begonnen en in de
chronologisch- loop van het verhaal worden stukken uit het verleden
successieve verteld.
presentatiewijze
Mediis in res of in Midden in een handeling
medis res
Retroversie Stukken uit het verleden die in het verhaal-heden worden
verteld.
Regressie Korte terugblikken naar het verleden
Vooruitwijzing of Vooruitblik in het verhaalheden
anticipatie
Flashbacks Vroegere gebeurtenissen die terugkomen in
gedachten/dromen
Spanningseffect of Een informatiekloof tussen personages en lezers over
ironisch effect gebeurtenissen en andere personages.
Simultaneïsme Het beschrijven van een gebeurtenis vanuit verschillende
personages
Vertel-nu Het moment van vertellen
Vision par derriére Achteraf vertellen
Vision avec of Met het verhaal mee-vertellen
