Onderzoeksmethoden en -technieken I: psychometrie
Geen bewijzen op examen
Les 1:
Leerdoelen:
o Het belang van psychologische testen voor psychologen en in het dagelijkse leven begrijpen
o Kunnen definiëren wat een psychologische test is
o De gevolgen van deze definitie van psychologische testen begrijpen
o Inzicht hebben in de geschiedenis van psychologische testen
Wat zijn psychologische testen?
- Rorschach inktvlekkentest = psychologische test →maakt niet uit of het een goede test is of
niet →test wordt heel veel gebruikt
- Getal in andere kleur in rondje = psychologische test want zintuigelijke waarnemingen
kunnen beïnvloed worden door andere zaken
- Enquête in flair = psychologische test want kwaliteit maakt niet uit
- Stellingen waarbij je 1 van 2 antwoordopties moet aanduiden = psychologische test
→persoonlijkheidskenmerk meten : houding tov autoriteit
De eerste test die iedereen aflegt: Apgar test:
Verpleegkundige gaat vlak na geboorte de gezondheid
baby inschatten op 5 niveaus →je krijgt scores van 0-3
op elk van 5 aspecten →score tussen 7-10 is goed,
4/5/6 moet verder onderzocht worden, onder de 4
moet men meteen ingrijpen
=ook psychologische test
Hoe ga jij later –als psycholoog – gebruik maken van psychologische testen, denk je? →diagnoses
stellen, inschatten goede test of niet
Wat zijn psychologische testen? - waarom zijn ze belangrijk?
o Psychologische testen spelen een grote rol in ons dagelijks leven
o We komen doorheen ons leven allemaal in aanraking met psychologische testen
o Psychologische testen kunnen vergaande gevolgen hebben voor mensen
,Vergaande gevolgen: doodstraf in VS moeten mensen eerst intelligentietest afleggen omdat ze er
vanuit gaan, als die heel laag scoort, dat die bepaalde mentale problemen heeft en word je niet
gedood →probleem want verschillende psychologen kunnen verschillende resultaten hebben
Euthanasieproces: familie was het niet eens met beslissing →dus test gedaan of persoon zelf
beslissing kan maken →resultaten kunnen grote invloed hebben
Hoeveel vertrouwen kunnen we hebben in psychologische testen?
Bedrijven gebruiken testen voor persoonlijkheid te achterhalen →verdeeld mensen in hokjes, maar is
heel simplistisch →verkeerd gebruikt kan zorgen dat je verkeerde mensen wel/niet aanneem-
Psychometrie vormt de wetenschappelijke studie van (de kwaliteit van) psychologische testen. De
focus ligt daarbij op psychologische testen en assessment, maar psychometrie is ook toepasbaar op
andere domeinen zoals criminologie, economie, of educatiewetenschappen.
Wat zijn psychologische testen? - Het belang van testen:
Voor psychologen
o Stellen van diagnoses als klinisch psycholoog
➢ Testing: Een relatief eenvoudig proces waarbij een psychologische test wordt
afgenomen van een persoon en men tot een specifieke score op de test komt
➢ Assessment: Een complex proces waarbij meerdere psychologische testen worden
afgenomen, aangevuld met informatie uit andere bronnen zoals interviews en
observaties, om zo tot een holistisch beeld te komen over het functioneren van een
persoon
o Selecteren van beste kandidaat tijdens sollicitatieprocedure als arbeids- en
organisatiepsycholoog
Voor onderzoekers
o Verzamelen van data met behulp van een vragenlijst of een experiment
Voor de maatschappij
o We vullen allemaal testen in, die een impact hebben op ons dagdagelijks leven (bv. We
gebruiken reviews om keuzes op te baseren)
o Impact van sociale media, big data, en AI
Definitie: Een psychologische test is een systematische procedure om het gedrag van twee of meer
personen te vergelijken (inter-individuele verschillen), of om het gedrag van een persoon op
verschillende momenten te vergelijken (intra-individuele verschillen)
Enkele kenmerken:
o Ze gebruiken systematische procedures
o Ze leveren een staal van gedrag op (steekproef van gedragingen)
o Ze leveren een testscore op (gebruiken om uitspraak te doen)
o Ze maken gebruik van normen
, o Ze voorspellen gedrag buiten de test
Voorbeeld: test om persoonlijkheidskenmerken te
berekenen
→deze test als voorbeeld om kenmerken
psychologische testen beter te begrijpen
Een staal van gedrag:
o Een test bestaat uit een eindig aantal items (= vragen / stellingen / opdrachten)
o Selectie van deze items is dus cruciaal, ze moeten een representatief “staal” van gedrag
meten →zoals examen: inschatten of leerstof beheerst is dus moet representatief staal zijn
o Deze items moeten niet noodzakelijk een rechtstreekse afspiegeling zijn van het gedrag dat
we wensen te meten →zoals test over depressie: als iem vaker boterhammen met choco eet
als die depressie heeft, ga je vragen of die dat eet
Systematische procedures:
Systematische procedures op 3 niveaus:
o Testontwikkeling
o Testafname
o Testscoring en interpretatie
→Testontwikkeling:
o Psychologische testen worden ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderzoek
o Testontwikkelaar stelt een itempool op
o Uit de itempool worden de beste items geselecteerd (items die goed scoren op of bijdragen
aan psychometrische kenmerken, zoals betrouwbaarheid, predictieve validiteit, test
accuraatheid, …)
o Psychometrische kwaliteit van test wordt op regelmatige basis opnieuw getest
→Testafname:
o Gestandaardiseerde manier om test af te nemen
Voorbeeld: Digit span test: testleider leest cijfers voor, hoe die dat doet speelt grote rol
- 1–8-0–0–3–2–6-4–8
- 1800 – 32 - 648
→Testscoring en interpretatie:
o Hoe worden de antwoorden op de verschillende items omgezet in een score en hoe moeten
we deze interpreteren?
o Objectieve scoring: op voorhand ken je antwoorden opties zoals bij voorbeeld
o Subjectieve scoring: je weet niet wat mogelijke antwoorden zijn (zoals bij inktvlekkentest)
Testscores
, “Whatever exists at all exists in some amount” (Thorndike, 1918)
“Anything that exists in amount can be measured” (McCall, 1939)
o Met een test willen we een bepaald psychologisch kenmerk (construct) meten (bv.
Intelligentie, depressie, creativiteit)
o We gaan er van uit dat elke persoon dit kenmerk in zekere mate bezit
o Een testscore is een schatting van de “mate” waarin dit kenmerk bij een persoon aanwezig is
o Elke testscore bevat echter een zekere meetfout: 𝑋=𝑇+𝐸 (true score and error)
Normen en standaarden:
o Stel dat je een score 130 op een intelligentietest uitkomt. Hoe moet je dit interpreteren?
o Normen = een samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef die representatief
is voor een populatie
o Maar, niet elke test heeft normen!
o Verschil tussen norm-referenced en criterion-referenced testen
Gedrag voorspellen buiten de test:
o Uiteindelijk doel is niet om te voorspellen hoe iemand scoort op de test zelf, maar hoe
iemand zich zal gedragen buiten de test omstandigheden
o Vb: Balloon Analogue Risk Task (BART); je ziet ballon en moet kiezen hoe ver je die opblaast,
hoe meer opgeblazen, hoe meer geld waard, maar kan ook ontploffen →risico meten
Geschiedenis van psychologische testen:
Eerste psychologische testen:
China – Zhou dynastie (1046 – 256 BCE):
o Testen gebruikt voor selectie van ambtenaren
o Schriftelijk examen (wiskunde, taalvaardigheid, muziek, verantwoordelijkheid, …)
o Testafname duurde één volledige nacht en dag
o Afname vond plaats in een kleine, afgesloten ruimte
o Slechts 1-7% slaagde
o Systeem bleef bestaan tot 19de eeuw CE
Physiognomie = psychologische kenmerken afleiden uit het uitzicht van een persoon (bv. aangezicht)
o "Hair that hangs down without curling, if it be of a fair complexion, thin, and soft withal,
signifies a man to be naturally fainthearted, and of a weak body but of a quiet and harmless
disposition. Hair that is big, and thick, and short withal, denotes a man to be of a strong
constitution, secure, and deceitful...” (Aristoteles)
Phrenologie = psychologische kenmerken afleiden uit knobbels op het hoofd (Franz Joseph Gall; 1758
- 1828)
Experimentele psychologie:
o Vaak gezien als startpunt van moderne psychologische testen
o Einde 19de eeuw: experimenteel psychologen zetten zich af tegen subjectieve methoden van
onderzoek (bv. Introspectie)
o Focus op objectieve, reproduceerbare methoden in laboratoria
o Aandacht voor eenvoudige, sensorische processen en lichamelijke kenmerken
Bronze age of testing
Geen bewijzen op examen
Les 1:
Leerdoelen:
o Het belang van psychologische testen voor psychologen en in het dagelijkse leven begrijpen
o Kunnen definiëren wat een psychologische test is
o De gevolgen van deze definitie van psychologische testen begrijpen
o Inzicht hebben in de geschiedenis van psychologische testen
Wat zijn psychologische testen?
- Rorschach inktvlekkentest = psychologische test →maakt niet uit of het een goede test is of
niet →test wordt heel veel gebruikt
- Getal in andere kleur in rondje = psychologische test want zintuigelijke waarnemingen
kunnen beïnvloed worden door andere zaken
- Enquête in flair = psychologische test want kwaliteit maakt niet uit
- Stellingen waarbij je 1 van 2 antwoordopties moet aanduiden = psychologische test
→persoonlijkheidskenmerk meten : houding tov autoriteit
De eerste test die iedereen aflegt: Apgar test:
Verpleegkundige gaat vlak na geboorte de gezondheid
baby inschatten op 5 niveaus →je krijgt scores van 0-3
op elk van 5 aspecten →score tussen 7-10 is goed,
4/5/6 moet verder onderzocht worden, onder de 4
moet men meteen ingrijpen
=ook psychologische test
Hoe ga jij later –als psycholoog – gebruik maken van psychologische testen, denk je? →diagnoses
stellen, inschatten goede test of niet
Wat zijn psychologische testen? - waarom zijn ze belangrijk?
o Psychologische testen spelen een grote rol in ons dagelijks leven
o We komen doorheen ons leven allemaal in aanraking met psychologische testen
o Psychologische testen kunnen vergaande gevolgen hebben voor mensen
,Vergaande gevolgen: doodstraf in VS moeten mensen eerst intelligentietest afleggen omdat ze er
vanuit gaan, als die heel laag scoort, dat die bepaalde mentale problemen heeft en word je niet
gedood →probleem want verschillende psychologen kunnen verschillende resultaten hebben
Euthanasieproces: familie was het niet eens met beslissing →dus test gedaan of persoon zelf
beslissing kan maken →resultaten kunnen grote invloed hebben
Hoeveel vertrouwen kunnen we hebben in psychologische testen?
Bedrijven gebruiken testen voor persoonlijkheid te achterhalen →verdeeld mensen in hokjes, maar is
heel simplistisch →verkeerd gebruikt kan zorgen dat je verkeerde mensen wel/niet aanneem-
Psychometrie vormt de wetenschappelijke studie van (de kwaliteit van) psychologische testen. De
focus ligt daarbij op psychologische testen en assessment, maar psychometrie is ook toepasbaar op
andere domeinen zoals criminologie, economie, of educatiewetenschappen.
Wat zijn psychologische testen? - Het belang van testen:
Voor psychologen
o Stellen van diagnoses als klinisch psycholoog
➢ Testing: Een relatief eenvoudig proces waarbij een psychologische test wordt
afgenomen van een persoon en men tot een specifieke score op de test komt
➢ Assessment: Een complex proces waarbij meerdere psychologische testen worden
afgenomen, aangevuld met informatie uit andere bronnen zoals interviews en
observaties, om zo tot een holistisch beeld te komen over het functioneren van een
persoon
o Selecteren van beste kandidaat tijdens sollicitatieprocedure als arbeids- en
organisatiepsycholoog
Voor onderzoekers
o Verzamelen van data met behulp van een vragenlijst of een experiment
Voor de maatschappij
o We vullen allemaal testen in, die een impact hebben op ons dagdagelijks leven (bv. We
gebruiken reviews om keuzes op te baseren)
o Impact van sociale media, big data, en AI
Definitie: Een psychologische test is een systematische procedure om het gedrag van twee of meer
personen te vergelijken (inter-individuele verschillen), of om het gedrag van een persoon op
verschillende momenten te vergelijken (intra-individuele verschillen)
Enkele kenmerken:
o Ze gebruiken systematische procedures
o Ze leveren een staal van gedrag op (steekproef van gedragingen)
o Ze leveren een testscore op (gebruiken om uitspraak te doen)
o Ze maken gebruik van normen
, o Ze voorspellen gedrag buiten de test
Voorbeeld: test om persoonlijkheidskenmerken te
berekenen
→deze test als voorbeeld om kenmerken
psychologische testen beter te begrijpen
Een staal van gedrag:
o Een test bestaat uit een eindig aantal items (= vragen / stellingen / opdrachten)
o Selectie van deze items is dus cruciaal, ze moeten een representatief “staal” van gedrag
meten →zoals examen: inschatten of leerstof beheerst is dus moet representatief staal zijn
o Deze items moeten niet noodzakelijk een rechtstreekse afspiegeling zijn van het gedrag dat
we wensen te meten →zoals test over depressie: als iem vaker boterhammen met choco eet
als die depressie heeft, ga je vragen of die dat eet
Systematische procedures:
Systematische procedures op 3 niveaus:
o Testontwikkeling
o Testafname
o Testscoring en interpretatie
→Testontwikkeling:
o Psychologische testen worden ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderzoek
o Testontwikkelaar stelt een itempool op
o Uit de itempool worden de beste items geselecteerd (items die goed scoren op of bijdragen
aan psychometrische kenmerken, zoals betrouwbaarheid, predictieve validiteit, test
accuraatheid, …)
o Psychometrische kwaliteit van test wordt op regelmatige basis opnieuw getest
→Testafname:
o Gestandaardiseerde manier om test af te nemen
Voorbeeld: Digit span test: testleider leest cijfers voor, hoe die dat doet speelt grote rol
- 1–8-0–0–3–2–6-4–8
- 1800 – 32 - 648
→Testscoring en interpretatie:
o Hoe worden de antwoorden op de verschillende items omgezet in een score en hoe moeten
we deze interpreteren?
o Objectieve scoring: op voorhand ken je antwoorden opties zoals bij voorbeeld
o Subjectieve scoring: je weet niet wat mogelijke antwoorden zijn (zoals bij inktvlekkentest)
Testscores
, “Whatever exists at all exists in some amount” (Thorndike, 1918)
“Anything that exists in amount can be measured” (McCall, 1939)
o Met een test willen we een bepaald psychologisch kenmerk (construct) meten (bv.
Intelligentie, depressie, creativiteit)
o We gaan er van uit dat elke persoon dit kenmerk in zekere mate bezit
o Een testscore is een schatting van de “mate” waarin dit kenmerk bij een persoon aanwezig is
o Elke testscore bevat echter een zekere meetfout: 𝑋=𝑇+𝐸 (true score and error)
Normen en standaarden:
o Stel dat je een score 130 op een intelligentietest uitkomt. Hoe moet je dit interpreteren?
o Normen = een samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef die representatief
is voor een populatie
o Maar, niet elke test heeft normen!
o Verschil tussen norm-referenced en criterion-referenced testen
Gedrag voorspellen buiten de test:
o Uiteindelijk doel is niet om te voorspellen hoe iemand scoort op de test zelf, maar hoe
iemand zich zal gedragen buiten de test omstandigheden
o Vb: Balloon Analogue Risk Task (BART); je ziet ballon en moet kiezen hoe ver je die opblaast,
hoe meer opgeblazen, hoe meer geld waard, maar kan ook ontploffen →risico meten
Geschiedenis van psychologische testen:
Eerste psychologische testen:
China – Zhou dynastie (1046 – 256 BCE):
o Testen gebruikt voor selectie van ambtenaren
o Schriftelijk examen (wiskunde, taalvaardigheid, muziek, verantwoordelijkheid, …)
o Testafname duurde één volledige nacht en dag
o Afname vond plaats in een kleine, afgesloten ruimte
o Slechts 1-7% slaagde
o Systeem bleef bestaan tot 19de eeuw CE
Physiognomie = psychologische kenmerken afleiden uit het uitzicht van een persoon (bv. aangezicht)
o "Hair that hangs down without curling, if it be of a fair complexion, thin, and soft withal,
signifies a man to be naturally fainthearted, and of a weak body but of a quiet and harmless
disposition. Hair that is big, and thick, and short withal, denotes a man to be of a strong
constitution, secure, and deceitful...” (Aristoteles)
Phrenologie = psychologische kenmerken afleiden uit knobbels op het hoofd (Franz Joseph Gall; 1758
- 1828)
Experimentele psychologie:
o Vaak gezien als startpunt van moderne psychologische testen
o Einde 19de eeuw: experimenteel psychologen zetten zich af tegen subjectieve methoden van
onderzoek (bv. Introspectie)
o Focus op objectieve, reproduceerbare methoden in laboratoria
o Aandacht voor eenvoudige, sensorische processen en lichamelijke kenmerken
Bronze age of testing
