Samenvatting PGO Taak 9

1. Hoe is de bouw en werking van een spijsverteringsstelsel van een carnivoor?
Het type dieet van een carnivoor staat in verband met de bouw van hun
spijsverteringsstelsel. Over het algemeen heeft een carnivoor een relatief
kort verteringsstelsel, dit is voldoende om vlees te verteren en de
voedingsstoffen ervan op te nemen. Carnivoren zijn erop ingericht om vetten
en eiwitten te verteren. Onderdelen stelsel:

Mond en gebit: carnivoren zoals tijgers hebben scherpe snijtanden en
hoektanden om vlees te kunnen scheuren, ook hebben ze knipkiezen. Ze
kauwen weinig en slikken vlees in grote stukken duur, dit past bij een dieet
met veel dierlijk eiwit (mechanische vertering).
Speeksel: dit bevat bijna geen enzymen voor de koolhydraatafbraak,
grootste functie is vooral het vochtig en glad maken van voedsel.
Maag: deze is erg groot, gespierd en produceert veel zoutzuur (HCl). Heeft
een lage pH (1-2) die zorgt voor de afbraak en vertering (m.b.v. pepsine) van
eiwitten en doden van bacteriën in rauw vlees. Is gemaakt voor het opnemen
van grote hoeveelheden voedsel in 1 keer (chemische vertering).
Dunne darm: kort vergeleken met die van herbivoren, dit komt omdat vlees makkelijk verteerbaar
is. Hier vindt het grootste deel van de enzymatische vertering van vetten en eiwitten plaats. De
alvleesklier (pancreas) geeft hiervoor enzymen af (proteasen voor eiwit en lipasen voor vet).
Lever en gal: gal zorgt voor het emulgeren van vetten (opsplitsen in kleinere druppels voor betere
vertering), zodat lipase ze makkelijker kan afbreken (enzymatische vertering).
Dikke darm: hier vindt wateropname plaats. Erg kort en eenvoudig opgebouwd met nagenoeg geen
fermentatie (weinig tot geen vertering van vezels). Hierdoor speelt de blinde darm geen rol.

2. Hoe is de bouw en werking van een spijsverteringsstelsel van een omnivoor? (mens en kip)
Omnivoren hebben een spijsverteringsstelsel dat zowel dierlijke als plantaardige voedingsstoffen
efficiënt kan verwerken.

Kip: combineert mechanische verwerking (spiermaag) met enzymatische vertering. Vogels zijn
ingericht met zo min mogelijk plek en gewicht.
- Snavel en mondholte: mechanische verwerking van voedsel, speeksel voegt vocht toe.
- Krop: tijdelijke opslag en bevochtiging van voedsel.
- Maag: bestaat uit de kliermaag (enzymatische vertering) en de spiermaag (mechanische
vertering).
- Dunne darm: enzymatische vertering en opname van koolhydraten, eiwitten en vetten.
- Dikke darm: terugwinning van water en elektrolyten.

, Mens: gebruikt enzymatische, mechanische en chemische vertering
- Mondholte: mechanische vertering door kauwen, speeksel bevochtigt en bevat enzymen
die zetmeel beginnen af te breken.
- Maag: chemische vertering door maagsappen (pepsine en HCl), voedsel wordt gemengd
tot een vloeibare voedselbolus (chyme).
- Dunne darm: enzymatische vertering van eiwitten, koolhydraten en vetten. Opname van
voedingsstoffen in het bloed.
- Dikke darm: terugwinning van water en elektrolyten.




3. Hoe is de bouw en werking van een spijsverteringsstelsel van een herbivoor?
Herbivoren zijn ingericht om ruwe celstof te verteren. Je hebt binnen de herbivoren 2 soorten:
Voordarmverteerders: bezitten een meervoudige maag (koe):
- Pensmaag (rumen): dit is het grootste deel van de
maag, hier vindt fermentatie van cellulose en andere
vezels plaats. Gevuld met micro-organismen die
vezels omzetten in vluchtige vetzuren, deze worden
door de darmwand opgenomen als energie.
- Netmaag (reticulum): vangt grove deeltjes op, werkt
samen met de pens bij fermentatie (pens-
netmaagcomplex).
- Boekmaag (omasum): zuigt water en elektrolyten op,
filtert voedseldeeltjes.
- Lebmaag (abomasum): vergelijkbaar met de maag van carnivoren, hier vindt de
enzymatische vertering van eiwitten plaats.
- Na de magen werkt het voornamelijk hetzelfde als bij carnivoren, met enzymatische
vertering in de dunne darm en wateropname in de dikke darm. Voordarmverteerders
hebben alleen dus al een grote fermentatie in de maag gehad.