Mens & maatschappij deel 1: didactiek
Hoofdstuk 1: algemene didactiek
1. Herhaling
- M&M vloeit voort uit wereldoriënta1e van vroeger, samen met wetenschap en techniek
- leerlijn doorheen kleuter-, lager- en secundair onderwijs = con1nuïteit
- eindtermen = minimumdoelen voor lager onderwijs opgelegd door de Vlaamse overheid
- ontwikkelingsdoelen = minimumdoelen voor kleuteronderwijs opgelegd door de Vlaamse overheid
- eindtermen worden vertaald in leerplannen door onderwijskoepels: leerplan ZILL (katholiek
onderwijs), leerplan GO (gemeenschapsonderwijs), leerplan OVSG (steden en gemeenten)
2. De vijf domeinen van mens en maatschappij
2.1. Domein mens
- mens als psychosociaal wezen: psychologische dimensie van het func1oneren
- s1lstaan bij emo1es, zelLeeld, behoeMen, …
- in interac1e met anderen treden
- drie rubrieken: ik en mezelf / de ander / de anderen in groep
2.2. Domein 9jd
- algemene vaardigheden
- dagelijkse 1jd: grip krijgen op de eigen 1jd, gebeurtenissen ordenen en situeren, plannen, …
- historische 1jd:
- historisch 1jdbesef = lineair, niet terugkerend, ac1viteiten zijn steeds anders (verleden, heden,
toekomst) bv. Vrijdag vandaag is anders dan vorige week vrijdag
- historisch besef = het vermogen om verleden, heden en toekomst te onderscheiden en om de
eigenheid van een historische periode te herkennen bv. Dino en romein in ander 1jd kunnen
plaatsten
- historisch bewustzijn = het besef dat er een verleden is (met een correct beeld van hoe dit
verleden er uit zag) en hoe het menselijk handelen uit het verleden het heden en de toekomst
beïnvloedt = historiciteit bv. Ontwikkeling van stemrecht, vrouwen hebben nu stemrecht, dat
is dankzij de vrouwen van toen die protesteerden
, 2.3. Domein maatschappij 2.4. Domein ruimte 2.5. Domein brongebruik
- in contact met - ruimtelijk bewustzijn - kri1sche benadering van
maatschappelijke fenomenen: s1muleren: oriënta1e in de bronnen
racisme, consump1e, … ruimte + kaartvaardigheid - pas vanaf lager onderwijs
- vaardigheden om te kunnen - rela1e tussen de mens en de
par1ciperen in de samenleving ruimte + verkeer en
mobiliteit
3. Vakdidac9ek mens en maatschappij
3.1. De inhoud is juist in woord en beeld
- actueel: gebruik recent materiaal
- correct: juiste inhouden
- objec1ef: zonder invloed van persoonlijke standpunten
- betrouwbaar: informa1e uit en geloofwaardige bron
- betrouwbaarheid beoordelen: CRAAP
- belang van kadering
- is een bron betrouwbaar? iden1teit van de maker, 1jd en ruimte waar de maker leefde,
bedoeling van de bron, eerder gemaakte bronnen van deze maker
3.2. De inhoud geeB een genuanceerd beeld
- de inhoud behalndelt meerdere aspecten van het maatschappelijk leven (poli1ek, economisch, sociaal)
- de inhoud besteedt vooral aandacht aan het gewone (of kadert het uitzonderlijke in zijn context)
- de inhoud besteedt aandacht aan posi1eve en nega1eve aspecten van gebeurtenissen
- de inhoud heeM aandacht voor gelijkenissen en verschillen
- de inhoud vermijdt sterotyperingen en vooroordelen bv. afrika is armzalig
- de inhoud bekijkt de werkelijkheid vanuit verschillende invalshoeken (mul1perpec1viteit)
- de inhoud maakt een onderscheid tussen mening en feiten
- de inhoud besteed niet enkel aandacht aan problemen, maar geeM ook mogelijke oplossingen
- de inhoud heeM aandacht voor de standplaatsgebondenheid = vanuit je eigen standpunt terugkijken
naar het verleden bv. de romeinen hadden al chauffage, die al komt voort uit ons genormaliseerd
beeld van chauffage
3.3. De inhoud legt verbanden
- de inhoud legt verbanden tussen oorzaken en gevolgen, hier en elders, vroeger en nu
, Hoofdstuk 2: algemene didactiek tijd
4. Wat is geschiedenis?
= het menselijk handelen uit het verleden
- verleden is niet meer waarneembaar, dus reconstruc1e adhv bronnen
- de reconstruc1e van het verleden via archeologische vondsten en onderzoek = geschiedenis
- twee invullingen van geschiedenis: historisch proces en als studie van het historisch proces
4.1. Hoe doen we aan geschiedenis?
à Kennis van het
historisch
referentiekader
nodig om tijd te
begrijpen
4.2. Kennis en inzicht van het verleden
- kennis van het verleden:
- staat niet in de eindtermen, wel historische kaders om het verleden overzichtelijk in te delen
- kennis van de geschiedenis s1muleert het historisch 1jdsbewustzijn
- inzicht in het verleden:
- historische periodes kunnen ordenen + historische gebeurtenissen juist plaatsen in de 1jd
- het vermogen je te kunnen inleven in een andere 1jd en ruimte
- het vermogen zich in te leven in het handelen van mensen in het verleden = historische empathie
4.3. Werkwijze van een historicus
Hoe komt historische kennis tot stand?
- het verzamelen van representa1eve bronnen en het vaststellen van feiten
- het ordenen van feiten (thema1sch of chronologisch)
- het verklaren door oorzaak en gevolg te analyseren en verschillende perspec1even te onderscheiden
- het vormen van een beeld door conclusies te trekken die leiden tot beeldvorming van het verleden
4.4. Wat maakt geschiedenis moeilijk?
1/ Onvoorspelbaar verloop: kan plots een andere wending aannemen
2/ Het studieobject ontbreekt: persoonlijke beeldvorming want object is er niet meer
- oplossing: beeldvormers = leermiddel dat een beeld vormt van het verleden
- valkuil: stereotypen en misva^ngen bv. vikings à kennis is noodzakelijk
Hoofdstuk 1: algemene didactiek
1. Herhaling
- M&M vloeit voort uit wereldoriënta1e van vroeger, samen met wetenschap en techniek
- leerlijn doorheen kleuter-, lager- en secundair onderwijs = con1nuïteit
- eindtermen = minimumdoelen voor lager onderwijs opgelegd door de Vlaamse overheid
- ontwikkelingsdoelen = minimumdoelen voor kleuteronderwijs opgelegd door de Vlaamse overheid
- eindtermen worden vertaald in leerplannen door onderwijskoepels: leerplan ZILL (katholiek
onderwijs), leerplan GO (gemeenschapsonderwijs), leerplan OVSG (steden en gemeenten)
2. De vijf domeinen van mens en maatschappij
2.1. Domein mens
- mens als psychosociaal wezen: psychologische dimensie van het func1oneren
- s1lstaan bij emo1es, zelLeeld, behoeMen, …
- in interac1e met anderen treden
- drie rubrieken: ik en mezelf / de ander / de anderen in groep
2.2. Domein 9jd
- algemene vaardigheden
- dagelijkse 1jd: grip krijgen op de eigen 1jd, gebeurtenissen ordenen en situeren, plannen, …
- historische 1jd:
- historisch 1jdbesef = lineair, niet terugkerend, ac1viteiten zijn steeds anders (verleden, heden,
toekomst) bv. Vrijdag vandaag is anders dan vorige week vrijdag
- historisch besef = het vermogen om verleden, heden en toekomst te onderscheiden en om de
eigenheid van een historische periode te herkennen bv. Dino en romein in ander 1jd kunnen
plaatsten
- historisch bewustzijn = het besef dat er een verleden is (met een correct beeld van hoe dit
verleden er uit zag) en hoe het menselijk handelen uit het verleden het heden en de toekomst
beïnvloedt = historiciteit bv. Ontwikkeling van stemrecht, vrouwen hebben nu stemrecht, dat
is dankzij de vrouwen van toen die protesteerden
, 2.3. Domein maatschappij 2.4. Domein ruimte 2.5. Domein brongebruik
- in contact met - ruimtelijk bewustzijn - kri1sche benadering van
maatschappelijke fenomenen: s1muleren: oriënta1e in de bronnen
racisme, consump1e, … ruimte + kaartvaardigheid - pas vanaf lager onderwijs
- vaardigheden om te kunnen - rela1e tussen de mens en de
par1ciperen in de samenleving ruimte + verkeer en
mobiliteit
3. Vakdidac9ek mens en maatschappij
3.1. De inhoud is juist in woord en beeld
- actueel: gebruik recent materiaal
- correct: juiste inhouden
- objec1ef: zonder invloed van persoonlijke standpunten
- betrouwbaar: informa1e uit en geloofwaardige bron
- betrouwbaarheid beoordelen: CRAAP
- belang van kadering
- is een bron betrouwbaar? iden1teit van de maker, 1jd en ruimte waar de maker leefde,
bedoeling van de bron, eerder gemaakte bronnen van deze maker
3.2. De inhoud geeB een genuanceerd beeld
- de inhoud behalndelt meerdere aspecten van het maatschappelijk leven (poli1ek, economisch, sociaal)
- de inhoud besteedt vooral aandacht aan het gewone (of kadert het uitzonderlijke in zijn context)
- de inhoud besteedt aandacht aan posi1eve en nega1eve aspecten van gebeurtenissen
- de inhoud heeM aandacht voor gelijkenissen en verschillen
- de inhoud vermijdt sterotyperingen en vooroordelen bv. afrika is armzalig
- de inhoud bekijkt de werkelijkheid vanuit verschillende invalshoeken (mul1perpec1viteit)
- de inhoud maakt een onderscheid tussen mening en feiten
- de inhoud besteed niet enkel aandacht aan problemen, maar geeM ook mogelijke oplossingen
- de inhoud heeM aandacht voor de standplaatsgebondenheid = vanuit je eigen standpunt terugkijken
naar het verleden bv. de romeinen hadden al chauffage, die al komt voort uit ons genormaliseerd
beeld van chauffage
3.3. De inhoud legt verbanden
- de inhoud legt verbanden tussen oorzaken en gevolgen, hier en elders, vroeger en nu
, Hoofdstuk 2: algemene didactiek tijd
4. Wat is geschiedenis?
= het menselijk handelen uit het verleden
- verleden is niet meer waarneembaar, dus reconstruc1e adhv bronnen
- de reconstruc1e van het verleden via archeologische vondsten en onderzoek = geschiedenis
- twee invullingen van geschiedenis: historisch proces en als studie van het historisch proces
4.1. Hoe doen we aan geschiedenis?
à Kennis van het
historisch
referentiekader
nodig om tijd te
begrijpen
4.2. Kennis en inzicht van het verleden
- kennis van het verleden:
- staat niet in de eindtermen, wel historische kaders om het verleden overzichtelijk in te delen
- kennis van de geschiedenis s1muleert het historisch 1jdsbewustzijn
- inzicht in het verleden:
- historische periodes kunnen ordenen + historische gebeurtenissen juist plaatsen in de 1jd
- het vermogen je te kunnen inleven in een andere 1jd en ruimte
- het vermogen zich in te leven in het handelen van mensen in het verleden = historische empathie
4.3. Werkwijze van een historicus
Hoe komt historische kennis tot stand?
- het verzamelen van representa1eve bronnen en het vaststellen van feiten
- het ordenen van feiten (thema1sch of chronologisch)
- het verklaren door oorzaak en gevolg te analyseren en verschillende perspec1even te onderscheiden
- het vormen van een beeld door conclusies te trekken die leiden tot beeldvorming van het verleden
4.4. Wat maakt geschiedenis moeilijk?
1/ Onvoorspelbaar verloop: kan plots een andere wending aannemen
2/ Het studieobject ontbreekt: persoonlijke beeldvorming want object is er niet meer
- oplossing: beeldvormers = leermiddel dat een beeld vormt van het verleden
- valkuil: stereotypen en misva^ngen bv. vikings à kennis is noodzakelijk
