1
Psychopathologie
Hoofdstuk 1: Introductie
Wat is afwijkend gedrag?
Psychiatrie
● Psychiater = arts, geneesheer → persoon gaat diagnoses vaststellen + biomedisch
model → wat het is probleem hiervoor medicatie voorzien
● Medisch specialisme
Klinische psychologie
● Tak van psychologie
● Houden zich bezig met klachten te behandelen = psycholoog
Psychopathologie
● Deelgebied van de psychiatrie en psychologie
● beschrijving, oorzaak en behandeling van psychische stoornissen
Psychotherapeut
● Bevoegde persoon om psychotherapeutische behandelingen te geven
Psychische stoornis
● vb. eetstoornis, stemmingsstoornis
● Storing in het functioneren
● gedachten, emoties en gedragingen → hierbij een abnormaliteit = stoornis
Symptomen
● Specifieke eigenschappen die passen bij een bepaalde stoornis
Hoe noemen en definiëren we afwijkend gedrag?
Afwijkend gedrag/abnormaal gedrag = geen definitie → we weten niet wat normaal is
Criteria voor afwijkend gedrag
● aandacht voor het denken, voelen en handelen
● 6 criteria’s voor afwijkend gedrag:
1.Uitzonderlijk gedrag
● Gedrag dat niet vaak voorkomt = criteria
● maatstaf die vaak als abnormaal wordt gezien
● Uitzonderlijkheid op zichzelf → niet voldoende om afwijkend gedrag te noemen
○ vb. iemand die een record schoolslag zwemmen heeft, is afwijkend van de
rest → is deze persoon dan abnormaal?
2. Social afwijkend
● Het is cultureel, gezinsgebonden,...
● Tijdsgebonden
● Gedrag dat mensen in de ene cultuur normaal vinden, kan afwijkend worden gezien
in een andere cultuur → cultuurgebonden
● Vb. homoseksualiteit → vroeger als dit voorkwam werden zijn gelabeld aan een
psychische stoornis MAAR door invloed van tijd verandert → tijdsgebonden
, 2
3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit
● Hallucinatie = dingen die ze zien of horen die er niet zijn (makkelijk te herkennen)
● Wanen
○ = foutieve gedachtenpatronen
○ moeilijk om te herkennen
○ Vb. mijn schoondochter zet mijn zoon tegen mij op
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
● hevige emoties die niet in verhouding zijn met de situatie
● hevige emoties na een trauma een lange tijd blijven
● Het is normaal om heftige emoties te hebben na een trauma maar deze mogen niet
zo heftig blijven na een lange tijd → anders afwijkend
5. Ongepast gedrag
● Alles wat ons beperkt om te functioneren in het dagdagelijks leven
● Is heel cultureel en tijdsgebonden
● vb. zwaar alcoholisch gebruik dat gezondheid verslechterd en functioneren beperkt =
afwijkend gedrag
6. Gevaar
● Gevaar voor zichzelf of andere
● Hier is de context belangrijk
○ In een oorlogssituatie → geen afwijkend gedrag
○ Mensen die zelfmoord plegen → afwijkend gedrag
● gedwongen opname
⇒ criteria’s lopen over elkaar heen
⇒ iemand die afwijkend gedrag heeft, kan toch perfect functioneren in het dagelijks leven
⇒ iemand die normaal is, kan ook afwijkend gedrag vertonen
⇒ Gedrag labelen als afwijkend
● Gedrag proberen te verklaren aan de hand van
○ biologische factoren: vb. extreme bloedarmoede
○ psychologische factoren
○ Sociale factoren
● Via biopsychosociaal model gaan verklaren waarom hij dat gedrag vertoont
Historische visie op afwijkend gedrag
Hedendaagse trends
● Nadruk leggen op regie van eigen leven in handen nemen
● Blijf bewegen, ga ermee aan de slag
● Herstelbenadering
○ patiënt actieve rol in eigen herstel
○ We gaan herstellen, niet genezen
● Maar nadelig is dat er enorm lange wachtlijsten zijn
Evidence based medicine
● = het streven om gebruik te maken van het beste beschikbare bewijs bij het maken
van een keuze voor de behandeling van de patiënt
, 3
● 3 vormen van kennis
○ wetenschappelijke kennis
○ klinische ervaring van hulpverlener
○ de waarde en voorkeuren van de patiënt
● Eigen kennis en gevoel erg belangrijk
Conclusie
● Verschillende metingen over wat afwijkend is
● Wat de oorzaak zou kunnen zijn
● Welke behandelingen er mogelijk zijn
● MAAR eigenlijk geen correcte kennis om te weten wat we eigenlijk moeten doen
, 4
Hoofdstuk 2: Visies op afwijkend gedrag en behandelmethoden
Inleiding
Veel levensverhalen waaruit we moeten gaan filteren wat relevant is
Achteraf gaan bezien wat de klachten zijn
Daarna link leggen tussen klachten en het sociale = sociaal-relationele omgeving
Eigenschappen van de hulpverlener
● Houding
● Visie
● Kennis
● Vaardigheden
Verschillende perspectieven die een verklaring geven voor het ontstaan van
afwijkende emoties, gedrag en gedachten
Biologisch perspectief
In jaren 80 kreeg dit perspectief veel aandacht, dit komt doordat:
● succesvolle medicijnen
● hersenonderzoeken
● aantal beroepen breidde uit in de geestelijke gezondheidszorg
● ‘Geloven’ meer in de biologie
● sterk verbeterde technologieën
● Kennis is gegroeid door wetenschappelijk onderzoek
Het zenuwstelsel
● functioneren van het zenuwstelsel spelen een rol bij ontwikkelen van afwijkend
gedrag
● lichaam opgebouwd uit neuronen = zenuwcellen → geven signalen door heel het
lichaam
● Elke cel heeft 1 axon
Psychopathologie
Hoofdstuk 1: Introductie
Wat is afwijkend gedrag?
Psychiatrie
● Psychiater = arts, geneesheer → persoon gaat diagnoses vaststellen + biomedisch
model → wat het is probleem hiervoor medicatie voorzien
● Medisch specialisme
Klinische psychologie
● Tak van psychologie
● Houden zich bezig met klachten te behandelen = psycholoog
Psychopathologie
● Deelgebied van de psychiatrie en psychologie
● beschrijving, oorzaak en behandeling van psychische stoornissen
Psychotherapeut
● Bevoegde persoon om psychotherapeutische behandelingen te geven
Psychische stoornis
● vb. eetstoornis, stemmingsstoornis
● Storing in het functioneren
● gedachten, emoties en gedragingen → hierbij een abnormaliteit = stoornis
Symptomen
● Specifieke eigenschappen die passen bij een bepaalde stoornis
Hoe noemen en definiëren we afwijkend gedrag?
Afwijkend gedrag/abnormaal gedrag = geen definitie → we weten niet wat normaal is
Criteria voor afwijkend gedrag
● aandacht voor het denken, voelen en handelen
● 6 criteria’s voor afwijkend gedrag:
1.Uitzonderlijk gedrag
● Gedrag dat niet vaak voorkomt = criteria
● maatstaf die vaak als abnormaal wordt gezien
● Uitzonderlijkheid op zichzelf → niet voldoende om afwijkend gedrag te noemen
○ vb. iemand die een record schoolslag zwemmen heeft, is afwijkend van de
rest → is deze persoon dan abnormaal?
2. Social afwijkend
● Het is cultureel, gezinsgebonden,...
● Tijdsgebonden
● Gedrag dat mensen in de ene cultuur normaal vinden, kan afwijkend worden gezien
in een andere cultuur → cultuurgebonden
● Vb. homoseksualiteit → vroeger als dit voorkwam werden zijn gelabeld aan een
psychische stoornis MAAR door invloed van tijd verandert → tijdsgebonden
, 2
3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit
● Hallucinatie = dingen die ze zien of horen die er niet zijn (makkelijk te herkennen)
● Wanen
○ = foutieve gedachtenpatronen
○ moeilijk om te herkennen
○ Vb. mijn schoondochter zet mijn zoon tegen mij op
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
● hevige emoties die niet in verhouding zijn met de situatie
● hevige emoties na een trauma een lange tijd blijven
● Het is normaal om heftige emoties te hebben na een trauma maar deze mogen niet
zo heftig blijven na een lange tijd → anders afwijkend
5. Ongepast gedrag
● Alles wat ons beperkt om te functioneren in het dagdagelijks leven
● Is heel cultureel en tijdsgebonden
● vb. zwaar alcoholisch gebruik dat gezondheid verslechterd en functioneren beperkt =
afwijkend gedrag
6. Gevaar
● Gevaar voor zichzelf of andere
● Hier is de context belangrijk
○ In een oorlogssituatie → geen afwijkend gedrag
○ Mensen die zelfmoord plegen → afwijkend gedrag
● gedwongen opname
⇒ criteria’s lopen over elkaar heen
⇒ iemand die afwijkend gedrag heeft, kan toch perfect functioneren in het dagelijks leven
⇒ iemand die normaal is, kan ook afwijkend gedrag vertonen
⇒ Gedrag labelen als afwijkend
● Gedrag proberen te verklaren aan de hand van
○ biologische factoren: vb. extreme bloedarmoede
○ psychologische factoren
○ Sociale factoren
● Via biopsychosociaal model gaan verklaren waarom hij dat gedrag vertoont
Historische visie op afwijkend gedrag
Hedendaagse trends
● Nadruk leggen op regie van eigen leven in handen nemen
● Blijf bewegen, ga ermee aan de slag
● Herstelbenadering
○ patiënt actieve rol in eigen herstel
○ We gaan herstellen, niet genezen
● Maar nadelig is dat er enorm lange wachtlijsten zijn
Evidence based medicine
● = het streven om gebruik te maken van het beste beschikbare bewijs bij het maken
van een keuze voor de behandeling van de patiënt
, 3
● 3 vormen van kennis
○ wetenschappelijke kennis
○ klinische ervaring van hulpverlener
○ de waarde en voorkeuren van de patiënt
● Eigen kennis en gevoel erg belangrijk
Conclusie
● Verschillende metingen over wat afwijkend is
● Wat de oorzaak zou kunnen zijn
● Welke behandelingen er mogelijk zijn
● MAAR eigenlijk geen correcte kennis om te weten wat we eigenlijk moeten doen
, 4
Hoofdstuk 2: Visies op afwijkend gedrag en behandelmethoden
Inleiding
Veel levensverhalen waaruit we moeten gaan filteren wat relevant is
Achteraf gaan bezien wat de klachten zijn
Daarna link leggen tussen klachten en het sociale = sociaal-relationele omgeving
Eigenschappen van de hulpverlener
● Houding
● Visie
● Kennis
● Vaardigheden
Verschillende perspectieven die een verklaring geven voor het ontstaan van
afwijkende emoties, gedrag en gedachten
Biologisch perspectief
In jaren 80 kreeg dit perspectief veel aandacht, dit komt doordat:
● succesvolle medicijnen
● hersenonderzoeken
● aantal beroepen breidde uit in de geestelijke gezondheidszorg
● ‘Geloven’ meer in de biologie
● sterk verbeterde technologieën
● Kennis is gegroeid door wetenschappelijk onderzoek
Het zenuwstelsel
● functioneren van het zenuwstelsel spelen een rol bij ontwikkelen van afwijkend
gedrag
● lichaam opgebouwd uit neuronen = zenuwcellen → geven signalen door heel het
lichaam
● Elke cel heeft 1 axon
