Management: recht
1. Voorafgaande informatie
1.1 Afkortingen
• Besl. Vl. Reg. = Besluit Vlaamse Regering
• BW = Burgerlijk Wetboek
• oud BW = oud Burgerlijk Wetboek
• VCRO = Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening
• WBBH = wet van 02.8.2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand
bij handelstransacties
• WER = Wetboek van Economisch Recht
• Wet-Ducarme = wet 09.05.2019 betreffende de verplichte verzekering van de
burgerlijke beroepsaansprakelijkheid in de bouwsector
• W 20.02.1939 = wet van 20.02.1939 op de bescherming van de titel en van het
beroep van architect
2. Openbare orde, dwingend recht en aanvullend recht
2.1 belang van het onderscheid
Het onderscheid tussen openbare orde, dwingend recht en aanvullend recht is van belang
voor de contractvrijheid van partijen. Contractvrijheid = partijen zijn vrij om de inhoud van
een contract te bepalen, zolang dit voldoet aan de wet bij bepaalde geldigheidsvereisten. De
contractvrijheid wordt beperkt door de regels van dwingend recht en openbare orde.
Vb:
• Contract mag geen ongeoorloofd voorwerp hebben (art. 5.27, 3° en 5.51 BW)
à het voorwerp van een contract is waar het contract over gaat (vb. verkoop auto,
levering van diensten, …). Een contract is nietig wanneer het voorwerp in strijd is met
de wet (vb drugs), met de openbare orde of met de goede zeden (vb prostitutie in
landen waar dat verboden is).
• Contract mag geen ongeoorloofde oorzaak hebben (art. 5.27, 4° en 5.56 BW)
à de oorzaak gaat over de reden/het motief waarom men het contract sluit. De
oorzaak is ongeoorloofd als ze tegen de wet, openbare orde of goede zeden ingaat.
• Contract mag afwijken van de regels van aanvullend recht
Het aanvullend recht
Neem volgende situatie: Iemand verkoopt jou een gsm aan de prijs van 300 euro. Je hebt
een akkoord over wat er wordt verkocht, en voor welke prijs (koopscontract). Er is verder
niet veel bepaald. Stel dat na een week de gsm stukgaat, wat nu? Dit werd niet in het
contract besproken.
è Val terug op het aanvullend recht.
Het aanvullend recht is een regel die uit het oud BW komt en al heel lang bestaat. Ookal
stond iets niet in je contract, kan je terugvallen op het aanvullend recht, wat het contract
aanvult bij zaken waarover niets werd besproken in het contract.
1
, Management: recht
Nietigverklaring
Een contract dat niet voldoet aan de geldigheidsvereisten is nietig (art. 5.57, eerste lid BW).
De nietigverklaring ontneemt het contract zijn gevolgen vanaf de dag waarop het werd
gesloten (art. 5.62, eerste lid BW), het contract wordt geacht nooit te hebben bestaan.
Als slecht een gedeelte van het contract onder de nietigheidsgrond valt zal de nietigheid zich
beperken tot dat gedeelte (art. 5.63, eerste lid BW), en zal de rest van het contract blijven
voortbestaan ( “ , tweede lid BW).
Vb.: handelshuurwet: deze biedt bescherming aan huurders die een (deel ve) gebouw huren
voor handelsactiviteiten, bv. uitbating van een onderneming. Stel dat iemand een winkel iwl
uitbaten dan heeft men er alle belang bij dat men er niet zomaar kan worden uitgegooid,
stel dat in dit contract overeengekomen wordt dat verhuurder op elk moment de huurder
mag
opzeggen, dan zegt de handelshuurwet dat dit niet mag en wordt dit deel van het contract
nietig verklaard.
2.2 Het onderscheid zelf
Openbare orde
De openbare orde is een rechtsregel die de essentiële belangen van de staat of van de
gemeenschap raakt of die in het privaatrecht de juridische grondslagen bepaalt waarop de
maatschappij berust, zoals de economische orde, de morele orde, de sociale orde of de orde
van het leefmilieu (art. 1.3, vierde lid BW). Dwz, deze regels zijn cruciaal en men mag er
nooit van afwijken (in een contract).
Vb.: de VCRO, de wet van 20.02.1939, …
Deze laatste is de bescherming van de titel van architect; wie mag zich architect noemen en
wie mag het beroep uitoefenen? Deze wet voorkomt dat eender wie zonder een opleiding
dit mag. Er moet altijd toelating/vergunning worden gevraagd om te bouwen.
Dwingend recht
Het dwingend recht is een rechtsregel die is vastgesteld ter bescherming van een partij die
door de wet als zwakker wordt gezien (art. 1.3, vijfde lid BW) (vb. handelshuurwet). Van het
dwingend recht mag men niet afwijken in een contract.
2.3 Belangrijkste verschillen
1. Van een regel van openbare orde kan niet worden afgeweken bij het sluiten van een
contract, noch nadien
à Mag niet, zelfs niet als de partijen het eens zijn, geen van beide partijen kan spreken
namens de staat of gemeenschap. De openbare orde beschermt het algemene belang en
geen van beide partijen kan namens algemeen belang spreken. Men kan geen afstand doen
van de bescherming van iets waar men niets over te zeggen heeft.
2. Van een regel van dwingend recht kan niet (definitief) worden afgeweken bij het sluiten
van het contract.
à Van dwingend recht kan je niet definitief afwijken bij het sluiten ve contract, maar je kan
wel een contract tekenen waarin wordt afgeweken van het dwingend recht, maar de
afwijking is nooit definitief: als bij het sluiten vh contract wordt afgeweken en dit contract
2
1. Voorafgaande informatie
1.1 Afkortingen
• Besl. Vl. Reg. = Besluit Vlaamse Regering
• BW = Burgerlijk Wetboek
• oud BW = oud Burgerlijk Wetboek
• VCRO = Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening
• WBBH = wet van 02.8.2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand
bij handelstransacties
• WER = Wetboek van Economisch Recht
• Wet-Ducarme = wet 09.05.2019 betreffende de verplichte verzekering van de
burgerlijke beroepsaansprakelijkheid in de bouwsector
• W 20.02.1939 = wet van 20.02.1939 op de bescherming van de titel en van het
beroep van architect
2. Openbare orde, dwingend recht en aanvullend recht
2.1 belang van het onderscheid
Het onderscheid tussen openbare orde, dwingend recht en aanvullend recht is van belang
voor de contractvrijheid van partijen. Contractvrijheid = partijen zijn vrij om de inhoud van
een contract te bepalen, zolang dit voldoet aan de wet bij bepaalde geldigheidsvereisten. De
contractvrijheid wordt beperkt door de regels van dwingend recht en openbare orde.
Vb:
• Contract mag geen ongeoorloofd voorwerp hebben (art. 5.27, 3° en 5.51 BW)
à het voorwerp van een contract is waar het contract over gaat (vb. verkoop auto,
levering van diensten, …). Een contract is nietig wanneer het voorwerp in strijd is met
de wet (vb drugs), met de openbare orde of met de goede zeden (vb prostitutie in
landen waar dat verboden is).
• Contract mag geen ongeoorloofde oorzaak hebben (art. 5.27, 4° en 5.56 BW)
à de oorzaak gaat over de reden/het motief waarom men het contract sluit. De
oorzaak is ongeoorloofd als ze tegen de wet, openbare orde of goede zeden ingaat.
• Contract mag afwijken van de regels van aanvullend recht
Het aanvullend recht
Neem volgende situatie: Iemand verkoopt jou een gsm aan de prijs van 300 euro. Je hebt
een akkoord over wat er wordt verkocht, en voor welke prijs (koopscontract). Er is verder
niet veel bepaald. Stel dat na een week de gsm stukgaat, wat nu? Dit werd niet in het
contract besproken.
è Val terug op het aanvullend recht.
Het aanvullend recht is een regel die uit het oud BW komt en al heel lang bestaat. Ookal
stond iets niet in je contract, kan je terugvallen op het aanvullend recht, wat het contract
aanvult bij zaken waarover niets werd besproken in het contract.
1
, Management: recht
Nietigverklaring
Een contract dat niet voldoet aan de geldigheidsvereisten is nietig (art. 5.57, eerste lid BW).
De nietigverklaring ontneemt het contract zijn gevolgen vanaf de dag waarop het werd
gesloten (art. 5.62, eerste lid BW), het contract wordt geacht nooit te hebben bestaan.
Als slecht een gedeelte van het contract onder de nietigheidsgrond valt zal de nietigheid zich
beperken tot dat gedeelte (art. 5.63, eerste lid BW), en zal de rest van het contract blijven
voortbestaan ( “ , tweede lid BW).
Vb.: handelshuurwet: deze biedt bescherming aan huurders die een (deel ve) gebouw huren
voor handelsactiviteiten, bv. uitbating van een onderneming. Stel dat iemand een winkel iwl
uitbaten dan heeft men er alle belang bij dat men er niet zomaar kan worden uitgegooid,
stel dat in dit contract overeengekomen wordt dat verhuurder op elk moment de huurder
mag
opzeggen, dan zegt de handelshuurwet dat dit niet mag en wordt dit deel van het contract
nietig verklaard.
2.2 Het onderscheid zelf
Openbare orde
De openbare orde is een rechtsregel die de essentiële belangen van de staat of van de
gemeenschap raakt of die in het privaatrecht de juridische grondslagen bepaalt waarop de
maatschappij berust, zoals de economische orde, de morele orde, de sociale orde of de orde
van het leefmilieu (art. 1.3, vierde lid BW). Dwz, deze regels zijn cruciaal en men mag er
nooit van afwijken (in een contract).
Vb.: de VCRO, de wet van 20.02.1939, …
Deze laatste is de bescherming van de titel van architect; wie mag zich architect noemen en
wie mag het beroep uitoefenen? Deze wet voorkomt dat eender wie zonder een opleiding
dit mag. Er moet altijd toelating/vergunning worden gevraagd om te bouwen.
Dwingend recht
Het dwingend recht is een rechtsregel die is vastgesteld ter bescherming van een partij die
door de wet als zwakker wordt gezien (art. 1.3, vijfde lid BW) (vb. handelshuurwet). Van het
dwingend recht mag men niet afwijken in een contract.
2.3 Belangrijkste verschillen
1. Van een regel van openbare orde kan niet worden afgeweken bij het sluiten van een
contract, noch nadien
à Mag niet, zelfs niet als de partijen het eens zijn, geen van beide partijen kan spreken
namens de staat of gemeenschap. De openbare orde beschermt het algemene belang en
geen van beide partijen kan namens algemeen belang spreken. Men kan geen afstand doen
van de bescherming van iets waar men niets over te zeggen heeft.
2. Van een regel van dwingend recht kan niet (definitief) worden afgeweken bij het sluiten
van het contract.
à Van dwingend recht kan je niet definitief afwijken bij het sluiten ve contract, maar je kan
wel een contract tekenen waarin wordt afgeweken van het dwingend recht, maar de
afwijking is nooit definitief: als bij het sluiten vh contract wordt afgeweken en dit contract
2
