Samenvatting sociale psychologie
Werkcollege 1
Wat is sociale psychologie?
- Het vakgebied psychologie draait om het begrijpen en voorspellen van menselijk gedrag.
- Bij het vakgebied sociale psychologie komt hier een factor bij: sociale invloed. Ofwel: ook de
invloed van anderen op het begrijpen en voorspellen van menselijk gedrag wordt
bestudeerd.
- Onze gedachten, gevoelens en gedragingen worden beïnvloed door onze directe omgeving
en door onze culturele en familiaire achtergrond.
- Onderzoek door middel van experimenten.
Waarom sociale psychologie?
Communicatieprofessionals willen gedrag beïnvloeden. Daarom is het belangrijk om te weten:
1. Waarom gedragen mensen zich zoals ze doen
Beweegredenen psychologie
o Bestuderen van jouw gedrag
2. Wat is van invloed op gedrag
Anderen/ contect sociale psychologie
o Wat is de invloed van anderen op jouw gedrag
Verschillen
Sociologie: verschaft algemene wetten en theorieën over samenlevingen, niet over individuen.
Sociale psychologie: onderzoekt de psychologische processen die mensen met elkaar
gemeenschappelijk hebben die maken dat ze gevoelig zijn voor sociale invloed.
Psychologie: onderzoekt de kenmerken die maken dat individuen uniek zijn en van elkaar verschillen.
Een paar mechanismen
Cognitieve dissonantie
- We willen onszelf allemaal zien als slimme mensen die de juiste keuzes maken (ook moreel)
- Als iets in strijd is met deze overtuiging, ervaren we dissonantie: een ongemakkelijk gevoel
doordat twee of meer cognities inconsequent zijn.
Cognities: feiten, gevoelens, overtuigingen, gedragingen etc
- Dit ongemakkelijke gevoel proberen we altijd te voorkomen of te reduceren.
, Het reduceren van cognitieve dissonantie
Hoe het je de dissonantie op? Bv je rook maar je weet dat dit slecht is.
1. Je veranderd je gedrag: je stop met roken
2. Je praat je gedrag goed door een van de dissonante cognities aan te passen (rationaliseren)
‘ik heb een onderzoek gelezen waarin stond dat roken helemaal geen invloed heeft op
het krijgen van kanker’
‘ik ken iemand die rookte zijn hele leven zware shag en die is 99 geworden’
3. Je voegt nieuwe cognities toe die gedrag goed praten: ‘ja maar ik sport heel veel’
Postdecision dissonance
- Dissonantie die optreedt nadat men een beslissing heeft genomen.
- Deze dissonantie wordt over het algemeen gereduceerd door
1) De aantrekkelijkheid van het gekozen alternatief te vergroten en
2) Die van de verworpen alternatieven te verlagen
- Hoe definitiever en onomkeerbaarder de beslissing is, hoe groter de behoefte om de
dissonantie te reduceren.
Lowbolling: de illusie van onherroepelijkheid
- Strategie waarbij een verkoper een klant verleidt iets te
kopen door een zeer lage prijs te bieden, vervolgens
beweert dat het een vergissing was en dan de prijs
verhoogt. Vaak stemt de klant alsnog in met de koop voor
deze hogere prijs.
Attributie
Een theorie uit de sociale psychologie die de wijze waarop mensen het gedrag van zichzelf en van
anderen verklaren in termen van oorzaak en gevolg. Attributie is het afleiden van
karaktereigenschappen uit gedrag.
- Is iets niet goed gegaan? Dan zoek je al gauw naar externe factoren. Tentamen niet gehaald:
eerste reactie is vaak ‘de docent is slecht’ externe attributie.
- Heb iets wel goed gegaan? Dan zoek je al gauw interne factoren. Tentamencijfer 8.5? eerste
reactie: dat heb ik goed gedaan, niet: dankzij de docent interne attributie.
- Bij anderen werkt dit precies andersom.
Fundamentele attributie fout
Je verklaart het gedrag van iemand vanuit persoonlijkheid, zonder rekening te houden met andere
factoren. Neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door
interne, positionele factoren te overschatten en de rol van externe, situationele factoren te
Werkcollege 1
Wat is sociale psychologie?
- Het vakgebied psychologie draait om het begrijpen en voorspellen van menselijk gedrag.
- Bij het vakgebied sociale psychologie komt hier een factor bij: sociale invloed. Ofwel: ook de
invloed van anderen op het begrijpen en voorspellen van menselijk gedrag wordt
bestudeerd.
- Onze gedachten, gevoelens en gedragingen worden beïnvloed door onze directe omgeving
en door onze culturele en familiaire achtergrond.
- Onderzoek door middel van experimenten.
Waarom sociale psychologie?
Communicatieprofessionals willen gedrag beïnvloeden. Daarom is het belangrijk om te weten:
1. Waarom gedragen mensen zich zoals ze doen
Beweegredenen psychologie
o Bestuderen van jouw gedrag
2. Wat is van invloed op gedrag
Anderen/ contect sociale psychologie
o Wat is de invloed van anderen op jouw gedrag
Verschillen
Sociologie: verschaft algemene wetten en theorieën over samenlevingen, niet over individuen.
Sociale psychologie: onderzoekt de psychologische processen die mensen met elkaar
gemeenschappelijk hebben die maken dat ze gevoelig zijn voor sociale invloed.
Psychologie: onderzoekt de kenmerken die maken dat individuen uniek zijn en van elkaar verschillen.
Een paar mechanismen
Cognitieve dissonantie
- We willen onszelf allemaal zien als slimme mensen die de juiste keuzes maken (ook moreel)
- Als iets in strijd is met deze overtuiging, ervaren we dissonantie: een ongemakkelijk gevoel
doordat twee of meer cognities inconsequent zijn.
Cognities: feiten, gevoelens, overtuigingen, gedragingen etc
- Dit ongemakkelijke gevoel proberen we altijd te voorkomen of te reduceren.
, Het reduceren van cognitieve dissonantie
Hoe het je de dissonantie op? Bv je rook maar je weet dat dit slecht is.
1. Je veranderd je gedrag: je stop met roken
2. Je praat je gedrag goed door een van de dissonante cognities aan te passen (rationaliseren)
‘ik heb een onderzoek gelezen waarin stond dat roken helemaal geen invloed heeft op
het krijgen van kanker’
‘ik ken iemand die rookte zijn hele leven zware shag en die is 99 geworden’
3. Je voegt nieuwe cognities toe die gedrag goed praten: ‘ja maar ik sport heel veel’
Postdecision dissonance
- Dissonantie die optreedt nadat men een beslissing heeft genomen.
- Deze dissonantie wordt over het algemeen gereduceerd door
1) De aantrekkelijkheid van het gekozen alternatief te vergroten en
2) Die van de verworpen alternatieven te verlagen
- Hoe definitiever en onomkeerbaarder de beslissing is, hoe groter de behoefte om de
dissonantie te reduceren.
Lowbolling: de illusie van onherroepelijkheid
- Strategie waarbij een verkoper een klant verleidt iets te
kopen door een zeer lage prijs te bieden, vervolgens
beweert dat het een vergissing was en dan de prijs
verhoogt. Vaak stemt de klant alsnog in met de koop voor
deze hogere prijs.
Attributie
Een theorie uit de sociale psychologie die de wijze waarop mensen het gedrag van zichzelf en van
anderen verklaren in termen van oorzaak en gevolg. Attributie is het afleiden van
karaktereigenschappen uit gedrag.
- Is iets niet goed gegaan? Dan zoek je al gauw naar externe factoren. Tentamen niet gehaald:
eerste reactie is vaak ‘de docent is slecht’ externe attributie.
- Heb iets wel goed gegaan? Dan zoek je al gauw interne factoren. Tentamencijfer 8.5? eerste
reactie: dat heb ik goed gedaan, niet: dankzij de docent interne attributie.
- Bij anderen werkt dit precies andersom.
Fundamentele attributie fout
Je verklaart het gedrag van iemand vanuit persoonlijkheid, zonder rekening te houden met andere
factoren. Neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door
interne, positionele factoren te overschatten en de rol van externe, situationele factoren te
