Technologie van het Beeld II
Deel 1 - Analoge fotografie
Opbouw van een zwart-witnegatief:
Anti-kras laag
Lichtgevoelige emulsie
Basis
Anti-krul laag
Anti-halation laag
Productieproces:
Aan verwarmde pure gelatine wordt kaliumbromide en kaliumiodide toegevoegd, erna
word zilvernitraat toegevoegd: zilverhalogenide ontstaat
Hierdoor ontstaat lichtgevoelige laag (gevoelig vr blauw en ultraviolet licht), andere
stoffen worden toegevoegd om laag gevoelig te maken voor andere kleuren
Emulsie
Waarom gelatine?
Volledig transparant, zonder structuur of textuur, is vloeibaar in warme toestand en hardt
terug uit, verdeeld de zilverhalogeniden op gelijkmatige manier over emulsie
Om emulsie stabiel te maken worden additieven toegevoegd: rijping vd film
Tijdens rijping neemt zilverhalogeniden vorm en grootte aan, word beïnvloedt door
temperatuur en additieven
Film met grote zilverhalogeniden leiden tot lichtgevoelige film en grote korrel,
kleine zilverhalogeniden tot minder lichtgevoelig film en kleine korrel
Ideale emulsie is een variatie van kleine, middelgrote en grote kristallen (dit
zorgt voor zw tonen, en niet enkel zwart of wit)
Filmgevoeligheid
Om zilverhalogenide te belichten is er een min belichtingstijd nodig, met drempelwaarde
(onder drempelwaarde reageert niet, boven wel)
Door belichting ontstaat er latent beeld (beeld dat je niet kan zien, wnnr je dan film
ontwikkeld wordt het een echt beeld). Zilverhalogenide word omgezet in zilverdeeltjes
als ze genoeg belicht zijn. Niet lang genoeg belicht = niet reageren = zwart.
Filmgevoeligheid geeft indicatie van drempelwaarde:
- ISO100 heeft hogere drempelwaarde dan ISO 800
,Afwijken van de voorgeschreven ISO gaat ook, omdat bepaalde film gekend is voor te
schieten op andere ISO, of omdat fotograaf bepaald effect wil bekomen (voorbeelde
Ilford FP4, Fuji Velvia)
Na ontwikkeling van de film zie je: in de lichte delen (waar weinig licht op valt) de
korrels veel verder uit elkaar liggen; in de donkere delen (waar veel licht op valt) liggen
de korrel dichter op elkaar.
Korrel zorgt voor continue verdeling van zwart punten. Liggen ze dicht genoeg bij elkaar
dan toont dat een continue lijn (of toon). Korrel zie je best in de middentonen.
Hoe hoger de ISO, hoe minder scherp film word (door grovere korrelstructuur)
Hoe minder korrel?
- Lagere iso gebruiken
- Grotere negatief gebruiken
Behandelen van film
- er bestaan op vlak van kwaliteit professionele en niet-professionele film
- voor belichten en ontwikkelen houd je film koel (koelkast of diepvries)
- na belichting zsm laten ontwikkelen
- vermijd vocht, licht en stof (bv zand)
Ontwikkelen van zwart-witfilm
Latent beeld omzetten naar een permanent, gestabiliseerd beeld
in doka, mag absoluut geen licht op vallen tot film volledig ontwikkeld en
gefixeerd is.
Film wordt in doka uit filmhouder gehaald, wordt dan op spoel opgespoeld (laden), die
dan in (lichtdichte) ontwikkeltank wordt gestoken
Essentieel is dat je de richtlijnen vd fabrikant v chemicaliën moet opvolgen ivm de
temperatuur, de tijd, zuiverheid (geen contaminatie) en concentratie vh product
Ontwikkelmix bestaan uit:
- water met neutrale pH waarde (pH 7)
- actieve ontwikkelaar, zet de zilverzouten van lantent beeld om naar
zilverdeeltjes
- versneller (accelerator), zorgt ervoor dat film in 5-10 min ontwikkeld wordt
- anti-oxidatiemiddel
- vertrager, zorgt ervoor dat de niet belichte delen niet ontwikkeld worden door
actieve ontwikkelaar
Er bestaan twee soorten ontwikkelaar:
- one-shot developer (eenmalig gebruik) is eenvoudigste maar duurste
optie
, - replenishment (meervoudig gebruik) goedkoopste optie, er worden
zilverzouten en andere producten in ontwikkelaar verzameld.
Eenmaal alle product klaar is, op temperatuur gebracht zijn en in ontwikkeltank is
geladen:
- giet de ontwikkelaar in ontwikkeltank, sluit tank en tik met tank op werkblad
voor eventuele luchtbellen
- elke 30 sec draai je paar keer je tank rond
- na ontwikkeltijd open je afsluitklep (niet de tank) en giet de ontwikkelaar uit
- na uitgieten moet de ontwikkeling direct stoppen, dmv stop-bad
bestaat uit licht zure oplossing van azijnzuur in zuiver water
kan ook enkel zuiver wat zijn maar heeft nadelen
- na uitgieten van stop-bad is film nog steeds lichtgevoelig
- nu wordt film gefixeerd met chemicaliën (hypo) die onontwikkelde zilverzouten
wegspoelen
- na fixeren moet je film spoelen met zuiver water of washing aids, achteraf kan
je wetting agent toevoegen om droogvlekken te vermijden
- nu haal je de film uit ontwikkeltank en verwijder je overtollig water met een
squeegee
- hang film in droogkast (stofvrij) een filmclips om film t-recht te houden
- archiveer film in zuurvrije plastic houders
Speciale ontwikkelprocédé
Bij pushing of pulling zal de ontwikkeltijd moeten aangepast worden, maar houd
rekening met:
- vergroten van korrel door langere ontwikkeltijd
- verminderen van contrast, voorn. detail in schaduwpartijen
- verminderen van scherpte in beeld
Relatie tussen belichten en ontwikkelen
Belicht voor de schaduwpartijen, ontwikkel voor de lichte partijen
belangrijk dat je bij belichten ervoor zorgt dat je details in schaduwpartijen
behoudt
bij ontwikkeling worden goed belichte delen voldoende ontwikkeld, maar indien
je onvoldoende lang ontwikkeld zullen heldere partijen in finale beeld
onvoldoende doorkomen (verlies van detail
Zwart-wit afdrukken maken: printen
Papiersoorten:
RC papier (resin coated paper) Barietpapier (fiber based paper)
Deel 1 - Analoge fotografie
Opbouw van een zwart-witnegatief:
Anti-kras laag
Lichtgevoelige emulsie
Basis
Anti-krul laag
Anti-halation laag
Productieproces:
Aan verwarmde pure gelatine wordt kaliumbromide en kaliumiodide toegevoegd, erna
word zilvernitraat toegevoegd: zilverhalogenide ontstaat
Hierdoor ontstaat lichtgevoelige laag (gevoelig vr blauw en ultraviolet licht), andere
stoffen worden toegevoegd om laag gevoelig te maken voor andere kleuren
Emulsie
Waarom gelatine?
Volledig transparant, zonder structuur of textuur, is vloeibaar in warme toestand en hardt
terug uit, verdeeld de zilverhalogeniden op gelijkmatige manier over emulsie
Om emulsie stabiel te maken worden additieven toegevoegd: rijping vd film
Tijdens rijping neemt zilverhalogeniden vorm en grootte aan, word beïnvloedt door
temperatuur en additieven
Film met grote zilverhalogeniden leiden tot lichtgevoelige film en grote korrel,
kleine zilverhalogeniden tot minder lichtgevoelig film en kleine korrel
Ideale emulsie is een variatie van kleine, middelgrote en grote kristallen (dit
zorgt voor zw tonen, en niet enkel zwart of wit)
Filmgevoeligheid
Om zilverhalogenide te belichten is er een min belichtingstijd nodig, met drempelwaarde
(onder drempelwaarde reageert niet, boven wel)
Door belichting ontstaat er latent beeld (beeld dat je niet kan zien, wnnr je dan film
ontwikkeld wordt het een echt beeld). Zilverhalogenide word omgezet in zilverdeeltjes
als ze genoeg belicht zijn. Niet lang genoeg belicht = niet reageren = zwart.
Filmgevoeligheid geeft indicatie van drempelwaarde:
- ISO100 heeft hogere drempelwaarde dan ISO 800
,Afwijken van de voorgeschreven ISO gaat ook, omdat bepaalde film gekend is voor te
schieten op andere ISO, of omdat fotograaf bepaald effect wil bekomen (voorbeelde
Ilford FP4, Fuji Velvia)
Na ontwikkeling van de film zie je: in de lichte delen (waar weinig licht op valt) de
korrels veel verder uit elkaar liggen; in de donkere delen (waar veel licht op valt) liggen
de korrel dichter op elkaar.
Korrel zorgt voor continue verdeling van zwart punten. Liggen ze dicht genoeg bij elkaar
dan toont dat een continue lijn (of toon). Korrel zie je best in de middentonen.
Hoe hoger de ISO, hoe minder scherp film word (door grovere korrelstructuur)
Hoe minder korrel?
- Lagere iso gebruiken
- Grotere negatief gebruiken
Behandelen van film
- er bestaan op vlak van kwaliteit professionele en niet-professionele film
- voor belichten en ontwikkelen houd je film koel (koelkast of diepvries)
- na belichting zsm laten ontwikkelen
- vermijd vocht, licht en stof (bv zand)
Ontwikkelen van zwart-witfilm
Latent beeld omzetten naar een permanent, gestabiliseerd beeld
in doka, mag absoluut geen licht op vallen tot film volledig ontwikkeld en
gefixeerd is.
Film wordt in doka uit filmhouder gehaald, wordt dan op spoel opgespoeld (laden), die
dan in (lichtdichte) ontwikkeltank wordt gestoken
Essentieel is dat je de richtlijnen vd fabrikant v chemicaliën moet opvolgen ivm de
temperatuur, de tijd, zuiverheid (geen contaminatie) en concentratie vh product
Ontwikkelmix bestaan uit:
- water met neutrale pH waarde (pH 7)
- actieve ontwikkelaar, zet de zilverzouten van lantent beeld om naar
zilverdeeltjes
- versneller (accelerator), zorgt ervoor dat film in 5-10 min ontwikkeld wordt
- anti-oxidatiemiddel
- vertrager, zorgt ervoor dat de niet belichte delen niet ontwikkeld worden door
actieve ontwikkelaar
Er bestaan twee soorten ontwikkelaar:
- one-shot developer (eenmalig gebruik) is eenvoudigste maar duurste
optie
, - replenishment (meervoudig gebruik) goedkoopste optie, er worden
zilverzouten en andere producten in ontwikkelaar verzameld.
Eenmaal alle product klaar is, op temperatuur gebracht zijn en in ontwikkeltank is
geladen:
- giet de ontwikkelaar in ontwikkeltank, sluit tank en tik met tank op werkblad
voor eventuele luchtbellen
- elke 30 sec draai je paar keer je tank rond
- na ontwikkeltijd open je afsluitklep (niet de tank) en giet de ontwikkelaar uit
- na uitgieten moet de ontwikkeling direct stoppen, dmv stop-bad
bestaat uit licht zure oplossing van azijnzuur in zuiver water
kan ook enkel zuiver wat zijn maar heeft nadelen
- na uitgieten van stop-bad is film nog steeds lichtgevoelig
- nu wordt film gefixeerd met chemicaliën (hypo) die onontwikkelde zilverzouten
wegspoelen
- na fixeren moet je film spoelen met zuiver water of washing aids, achteraf kan
je wetting agent toevoegen om droogvlekken te vermijden
- nu haal je de film uit ontwikkeltank en verwijder je overtollig water met een
squeegee
- hang film in droogkast (stofvrij) een filmclips om film t-recht te houden
- archiveer film in zuurvrije plastic houders
Speciale ontwikkelprocédé
Bij pushing of pulling zal de ontwikkeltijd moeten aangepast worden, maar houd
rekening met:
- vergroten van korrel door langere ontwikkeltijd
- verminderen van contrast, voorn. detail in schaduwpartijen
- verminderen van scherpte in beeld
Relatie tussen belichten en ontwikkelen
Belicht voor de schaduwpartijen, ontwikkel voor de lichte partijen
belangrijk dat je bij belichten ervoor zorgt dat je details in schaduwpartijen
behoudt
bij ontwikkeling worden goed belichte delen voldoende ontwikkeld, maar indien
je onvoldoende lang ontwikkeld zullen heldere partijen in finale beeld
onvoldoende doorkomen (verlies van detail
Zwart-wit afdrukken maken: printen
Papiersoorten:
RC papier (resin coated paper) Barietpapier (fiber based paper)
