Inleiding tot het recht
1. Inleiding
Werkcolleges à 2 testen in 1ste sem
Lesmateriaal (eerste semester) à Cursus (Canvas)
Cursus van prof. dr. Aube Wirtgen (2019-20)
Lesmateriaal (eerste semester)
Hoorcolleges (HOC’s) à Opgenomen Canvas
PPT’s Canvas
Werkcolleges (WPO’s)
Communicatie àSPoC (Single Point of Contact)
Vragen, opmerkingen, medische attesten, enz. è begeleidende assistent van uw groep voor de WPO’s
Puntenverdeling (totaal 20 punten)
Schriftelijk examen januari-februari à 9 punten
Schriftelijk examen juni à6 punten
Testen werkcolleges à 5 punten
Opgelet! Om te slagen voor het vak, cumulatief:
Minstens 4,5/9 examen januari-februari
Minstens 3/6 examen juni
Minstens 10/20 opleidingsonderdeel
Hoe studeer ik?
Passieve v. actieve studietechnieken
- Korte- v. langetermijngeheugen
Begin met de cursus à Aangevuld door slides, lesnota’s en WPO
Breng structuur aan in de cursus
Kijk nr:
- Inhoudstafel
- Deze PowerPoint
- Gebruik kleurtjes, post-its, etc.
De avond/ochtend vóór het examen, nog eens snel door de cursus bladeren
Afspraken en tips
Codex (wettenbundes) STAATSRECHT en PRIVAATRECHT
Examen: antwoord op de vraag! Vb.: Wat is het verschil tussen wetten en ordonnanties è Dus vergelijk ook!!!
Afspraken en tips à EXAMENS
- Stel vragen voor jezelf of
1
, - Kijk wat je wel en niet begrijpt
Cursus:
1. Wat is recht?
2. De bronnen van het recht
3. Nadere bespreking van de rechtsbronnen mits voornaamste rechtsbeginselen
4. Subjectieve rechten
5. Rechtsubjecten
6. Instellingen/ Staatsinstellingen
7. Indeling van het recht
8. De verbintenis
1. Wat is recht?
Waarom RechtEN? (meervoud)
à vroeger doctor in beide rechten; cannoniek en romeins Recht
Historische oorsprong v recht:
- Leiding gevend (droit, diritio, richt)
- Gezag hebben (regegere, rex, regnum)
- Bevelen (romeinen à jus of ius = bevelen)
- Morele betekenis (justitia = gerechtigheid)
àGeen volwaardige def. -- Diverse uiteenlopende definities
Dingen definiëren is eigen aan het recht
Vb. Wat is een bos?
Artikel 3, §1 Bosdecreet:
“Onder de voorschriften van dit decreet vallen: de bossen, zijnde grondoppervlakten waarvan de bomen en
de houtachtige struikvegetaties het belangrijkste bestanddeel uitmaken, waartoe een eigen fauna en flora
behoren en die één of meer functies vervullen.”
Wat is recht?
Elementen;
1. Recht geheel van bindende regels
2. Doel om samenleving te ordenen
3. Recht vereist gezag
o Terugkomende eigenschappen
• Recht ontstaat doordat mensen samen leven
• Door de overheid/maatschappij gestelde bindende gedragsregels
o Doel:
• Samenleving ordenen en mogelijk maken
A. Recht en maatschappelijke orde
B. Recht als beleidsinstrument
C. Recht als evolutief fenomeen
• Bescherming maatschappelijke belangen
2
, • Gedrag mensen sturen (positieve of negatieve sancties als stimuli)
• Conflicten in de samenleving oplossen
Recht is geheel van bindende regels
o Bindende regel ó suggestie of aanbeveling
o Wel verschil in de mate waarin ze toepasselijk zijn (niet alles is toepasselijk of u of situatie)
o Vijf categorieën
1. Gebodsbepalingen, verbodsbepalingen, verlofbepalingen, belovende regels
2. Rechtsregels toepasbaar na keuze
3. Wilsaanvullende of suppletieve regels
4. Ondersteunde regels en handhavingsregels
5. Technische regels en formalismen in het recht
1. Gebodsbepalingen, verbodsbepalingen, verlofbepalingen, belovende regels
!!!Dit zijn alle gedragregels.
1.Gebodsbepalingen = Opgelegde gedrag (positief of negatief omschreven)
Vb. Positief: art. 2.3.31 BW
“De echtgenoot die een beroep uitoefent, verricht alle bestuurshandelingen die voor deze uitoefening
verantwoord zijn alleen.
Wanneer beide echtgenoten samen een zelfde beroep uitoefenen, is beider medewerking vereist voor alle
handelingen behalve die van beheer.”
Vb. Negatief: art. 422bis Sw.
“Met gevangenisstraf van […] wordt gestraft hij die verzuimt hulp te verlenen of te verschaffen aan iemand
die in groot gevaar verkeert […].”
Vb. Negatief: art. artikel 33, § 1 wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer
“Met gevangenisstraf van vijftien dagen tot zes maanden en met geldboete van 200 euro tot 2.000 euro of met
een van die straffen alleen wordt gestraft
1° elke bestuurder van een voertuig of van een dier die, wetend dat dit voertuig of dit dier oorzaak van, dan
wel aanleiding tot een verkeersongeval op een openbare plaats is geweest,
2° hij die wetend dat hij zelf oorzaak van, dan wel aanleiding tot een verkeersongeval op een openbare
plaats is geweest, de vlucht neemt om zich aan de dienstige vaststellingen te onttrekken, zelfs wanneer het
ongeval niet aan zijn schuld te wijten is.”
Verbodsbepalingen = Verboden gedrag à Doodslag, diefsgtal, verkrachtong,… zie SW
Vb. art 144 Oud BW
“Niemand mag een huwelijk aangaan voor hij de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt.”
Verlofbepalingen = Laten toe (geven verlof) om een handeling te stellen, maar niet verplicht
VB; art. 4.161 BW
Je mag een schenking aanvaarden maar moet niet.
Vb. art. 2.3.35, eerste lid BW
“Iedere echtgenoot kan aan de familierechtbank vragen dat aan de andere echtgenoot verbod wordt
opgelegd om enige bestuurshandeling te verrichten die hem nadeel kan berokkenen of de belangen van het
gezin kan schaden.”
Belovende regels = Houden een soort van belofte in
3
, Vb. art. 23 Gw.
“Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden.
Daartoe waarborgen de wet, […] de economische, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden
voor de uitoefening bepalen.
Die rechten omvatten inzonderheid:
1° het recht op arbeid […]
2° het recht op sociale zekerheid […]
3° het recht op behoorlijke huisvesting […]
4° het recht op de bescherming van een gezond leefmilieu […]
[…]”
Directe werking = self-executing, regel staat op zichzelf geen andere regelgeving meer nodig + kan direct
ingeroepen worden voor de rechter.
Directe werking? à principe = NEEN enkel:
- (uitz. kinderbijslag) à hierbij wel voldoende volledig om dit op zichzelf te gaan vragen. De rest
moeilijker
Standstillbeginsel = de wetgever mag geen grote achteruitgang veroorzaken in het bestaande sociale
zekerheidsrecht door een nieuwe wet, tenzij dat gerechtvaardigd is door een reden van algemeen belang.(ik
denk toch niet voor het alg belang?
2.Regels toepasbaar na keuze
Niet automatisch van toepassing, doch/wel slechts na keuze
Vb. art. artikel 7 wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten:
“De arbeidsovereenkomst wordt gesloten hetzij voor een bepaalde tijd of voor een duidelijk omschreven
werk, hetzij voor onbepaalde tijd.
Zij kan nooit voor het leven worden gesloten.”
Vb. art. 4.180 BW
“Een testament kan eigenhandig, of bij notariële akte of in de vorm van het internationaal testament,
worden gemaakt.”
3.Wilsaanvullende of suppletieve rechtsregels
- Je kan zelf in een eigen regeling voorzien
- Doe je dat niet è wilsaanvullende regel van toepassing
Vb. wettelijk huwelijksstelsel
Je kan een ctt maken omtrent wat van jou is en wat niet. Doe je dit dan niet dan gaat het wettelijk
huwelijksstelsel in.
Vb. art. 5.193 BW
Ҥ 1. Een contractspartij kan met toestemming van de medecontractant zijn contractspositie overdragen aan
een derde. Die overdracht bevrijdt de overdrager voor de schulden die na de overdracht opeisbaar worden,
behoudens andersluidend contract.
[…]”
!!Opgelet: suppletieve karakter staat niet altijd in de wettekst vermeld
Vb. art. 1583 Oud BW
4
1. Inleiding
Werkcolleges à 2 testen in 1ste sem
Lesmateriaal (eerste semester) à Cursus (Canvas)
Cursus van prof. dr. Aube Wirtgen (2019-20)
Lesmateriaal (eerste semester)
Hoorcolleges (HOC’s) à Opgenomen Canvas
PPT’s Canvas
Werkcolleges (WPO’s)
Communicatie àSPoC (Single Point of Contact)
Vragen, opmerkingen, medische attesten, enz. è begeleidende assistent van uw groep voor de WPO’s
Puntenverdeling (totaal 20 punten)
Schriftelijk examen januari-februari à 9 punten
Schriftelijk examen juni à6 punten
Testen werkcolleges à 5 punten
Opgelet! Om te slagen voor het vak, cumulatief:
Minstens 4,5/9 examen januari-februari
Minstens 3/6 examen juni
Minstens 10/20 opleidingsonderdeel
Hoe studeer ik?
Passieve v. actieve studietechnieken
- Korte- v. langetermijngeheugen
Begin met de cursus à Aangevuld door slides, lesnota’s en WPO
Breng structuur aan in de cursus
Kijk nr:
- Inhoudstafel
- Deze PowerPoint
- Gebruik kleurtjes, post-its, etc.
De avond/ochtend vóór het examen, nog eens snel door de cursus bladeren
Afspraken en tips
Codex (wettenbundes) STAATSRECHT en PRIVAATRECHT
Examen: antwoord op de vraag! Vb.: Wat is het verschil tussen wetten en ordonnanties è Dus vergelijk ook!!!
Afspraken en tips à EXAMENS
- Stel vragen voor jezelf of
1
, - Kijk wat je wel en niet begrijpt
Cursus:
1. Wat is recht?
2. De bronnen van het recht
3. Nadere bespreking van de rechtsbronnen mits voornaamste rechtsbeginselen
4. Subjectieve rechten
5. Rechtsubjecten
6. Instellingen/ Staatsinstellingen
7. Indeling van het recht
8. De verbintenis
1. Wat is recht?
Waarom RechtEN? (meervoud)
à vroeger doctor in beide rechten; cannoniek en romeins Recht
Historische oorsprong v recht:
- Leiding gevend (droit, diritio, richt)
- Gezag hebben (regegere, rex, regnum)
- Bevelen (romeinen à jus of ius = bevelen)
- Morele betekenis (justitia = gerechtigheid)
àGeen volwaardige def. -- Diverse uiteenlopende definities
Dingen definiëren is eigen aan het recht
Vb. Wat is een bos?
Artikel 3, §1 Bosdecreet:
“Onder de voorschriften van dit decreet vallen: de bossen, zijnde grondoppervlakten waarvan de bomen en
de houtachtige struikvegetaties het belangrijkste bestanddeel uitmaken, waartoe een eigen fauna en flora
behoren en die één of meer functies vervullen.”
Wat is recht?
Elementen;
1. Recht geheel van bindende regels
2. Doel om samenleving te ordenen
3. Recht vereist gezag
o Terugkomende eigenschappen
• Recht ontstaat doordat mensen samen leven
• Door de overheid/maatschappij gestelde bindende gedragsregels
o Doel:
• Samenleving ordenen en mogelijk maken
A. Recht en maatschappelijke orde
B. Recht als beleidsinstrument
C. Recht als evolutief fenomeen
• Bescherming maatschappelijke belangen
2
, • Gedrag mensen sturen (positieve of negatieve sancties als stimuli)
• Conflicten in de samenleving oplossen
Recht is geheel van bindende regels
o Bindende regel ó suggestie of aanbeveling
o Wel verschil in de mate waarin ze toepasselijk zijn (niet alles is toepasselijk of u of situatie)
o Vijf categorieën
1. Gebodsbepalingen, verbodsbepalingen, verlofbepalingen, belovende regels
2. Rechtsregels toepasbaar na keuze
3. Wilsaanvullende of suppletieve regels
4. Ondersteunde regels en handhavingsregels
5. Technische regels en formalismen in het recht
1. Gebodsbepalingen, verbodsbepalingen, verlofbepalingen, belovende regels
!!!Dit zijn alle gedragregels.
1.Gebodsbepalingen = Opgelegde gedrag (positief of negatief omschreven)
Vb. Positief: art. 2.3.31 BW
“De echtgenoot die een beroep uitoefent, verricht alle bestuurshandelingen die voor deze uitoefening
verantwoord zijn alleen.
Wanneer beide echtgenoten samen een zelfde beroep uitoefenen, is beider medewerking vereist voor alle
handelingen behalve die van beheer.”
Vb. Negatief: art. 422bis Sw.
“Met gevangenisstraf van […] wordt gestraft hij die verzuimt hulp te verlenen of te verschaffen aan iemand
die in groot gevaar verkeert […].”
Vb. Negatief: art. artikel 33, § 1 wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer
“Met gevangenisstraf van vijftien dagen tot zes maanden en met geldboete van 200 euro tot 2.000 euro of met
een van die straffen alleen wordt gestraft
1° elke bestuurder van een voertuig of van een dier die, wetend dat dit voertuig of dit dier oorzaak van, dan
wel aanleiding tot een verkeersongeval op een openbare plaats is geweest,
2° hij die wetend dat hij zelf oorzaak van, dan wel aanleiding tot een verkeersongeval op een openbare
plaats is geweest, de vlucht neemt om zich aan de dienstige vaststellingen te onttrekken, zelfs wanneer het
ongeval niet aan zijn schuld te wijten is.”
Verbodsbepalingen = Verboden gedrag à Doodslag, diefsgtal, verkrachtong,… zie SW
Vb. art 144 Oud BW
“Niemand mag een huwelijk aangaan voor hij de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt.”
Verlofbepalingen = Laten toe (geven verlof) om een handeling te stellen, maar niet verplicht
VB; art. 4.161 BW
Je mag een schenking aanvaarden maar moet niet.
Vb. art. 2.3.35, eerste lid BW
“Iedere echtgenoot kan aan de familierechtbank vragen dat aan de andere echtgenoot verbod wordt
opgelegd om enige bestuurshandeling te verrichten die hem nadeel kan berokkenen of de belangen van het
gezin kan schaden.”
Belovende regels = Houden een soort van belofte in
3
, Vb. art. 23 Gw.
“Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden.
Daartoe waarborgen de wet, […] de economische, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden
voor de uitoefening bepalen.
Die rechten omvatten inzonderheid:
1° het recht op arbeid […]
2° het recht op sociale zekerheid […]
3° het recht op behoorlijke huisvesting […]
4° het recht op de bescherming van een gezond leefmilieu […]
[…]”
Directe werking = self-executing, regel staat op zichzelf geen andere regelgeving meer nodig + kan direct
ingeroepen worden voor de rechter.
Directe werking? à principe = NEEN enkel:
- (uitz. kinderbijslag) à hierbij wel voldoende volledig om dit op zichzelf te gaan vragen. De rest
moeilijker
Standstillbeginsel = de wetgever mag geen grote achteruitgang veroorzaken in het bestaande sociale
zekerheidsrecht door een nieuwe wet, tenzij dat gerechtvaardigd is door een reden van algemeen belang.(ik
denk toch niet voor het alg belang?
2.Regels toepasbaar na keuze
Niet automatisch van toepassing, doch/wel slechts na keuze
Vb. art. artikel 7 wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten:
“De arbeidsovereenkomst wordt gesloten hetzij voor een bepaalde tijd of voor een duidelijk omschreven
werk, hetzij voor onbepaalde tijd.
Zij kan nooit voor het leven worden gesloten.”
Vb. art. 4.180 BW
“Een testament kan eigenhandig, of bij notariële akte of in de vorm van het internationaal testament,
worden gemaakt.”
3.Wilsaanvullende of suppletieve rechtsregels
- Je kan zelf in een eigen regeling voorzien
- Doe je dat niet è wilsaanvullende regel van toepassing
Vb. wettelijk huwelijksstelsel
Je kan een ctt maken omtrent wat van jou is en wat niet. Doe je dit dan niet dan gaat het wettelijk
huwelijksstelsel in.
Vb. art. 5.193 BW
Ҥ 1. Een contractspartij kan met toestemming van de medecontractant zijn contractspositie overdragen aan
een derde. Die overdracht bevrijdt de overdrager voor de schulden die na de overdracht opeisbaar worden,
behoudens andersluidend contract.
[…]”
!!Opgelet: suppletieve karakter staat niet altijd in de wettekst vermeld
Vb. art. 1583 Oud BW
4
