Samenvatting: Sociaal Recht
Les 1: Arbeidsrecht introductie
Wat is sociaal recht?
Wat is arbeidsrecht?
Les 2: Sociaal overleg (collectieve arbeidsverhoudingen)
1Wat is sociaal overleg?
• Fundament van Belgisch sociaal recht:
– Essentieel voor sociale vrede (meer overleg = minder conflict)
– Zo wordt gelijkwaardigheid verzekerd: werknemer zou alleen
niet sterk staan tov werkgever, door deel uit te maken van een
werknemersorganisatie staat werknemer sterker
• “Sociale partners” = werkgevers en werknemers
– Maken zelf een deel van rechtsregels (collectieve
arbeidsovereenkomsten of CAO’s)
– Werknemers krijgen inspraak in de onderneming
– “recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen”
gewaarborgd door art. 23 van de grondwet
2Werknemersorganisaties: Vakbonden
1
, • Drie representatieve interprofessionele organisaties (vakverbonden)
1. ABVV (Algemeen Belgisch Vakverbond) rood
2. ACLVB (Algemene Centrale der Liberale Vakbonden van België)
blauw
3. ACV (Algemeen Christelijk Vakverbond) groen
• Hieronder zijn professionele vakorganisaties (vakcentrales of
vakbonden) aangesloten per bedrijfstak
1. Vb: Belgische Transportarbeidersbond (bij ABVV)
• Werknemers kunnen lid worden vakbond – geen verplichting
• Lidgeld (gratis voor studenten)
• Vakbond gaat belangen van hun leden behartigen (Vb: bijstand igv
probleem (ex-)werkgever)
• Elke vakbond stelt secretarissen te werk die binnen de sectoren /
bedrijven de militanten bijstaan
3Werkgeversorganisaties
• Interprofessionele werkgeversorganisaties
– UNIZO (Unie van Zelfstandige Ondernemers)
– VBO (Verbond Belgische Ondernemingen)
– Boerenbond
– …
Ook hierbij zijn professionele werkgeversorganisaties per bedrijfstak
aangesloten
– Vb: Agoria voor technologische industrie
2
,4Niveaus van sociaal overleg
• Overleg tussen werknemersorganisatie(s) en werkgever(s)(-
organisaties) wordt gevoerd op 3 niveaus:
1. De onderneming
• Ondernemingsraad (OR)
• Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk
(CPBW)
• Vakbondsafvaardiging (VA / ook Syndicale Delegatie)
2. De sector:
• Op sociaal gebied: Paritair Comité (PC)
• Op economisch gebied: Bijzondere raadgevende
commissies
3. Het land:
• Op sociaal gebied: Nationale Arbeidsraad (NAR)
• Op economisch gebied: Centrale Raad voor het
bedrijfsleven (CRB)
1. Overlegorganen in een onderneming
a) Ondernemingsraad (OR)
Vanaf een tewerkstelling van 100 werknemers binnen de technische
bedrijfseenheid (TBE – op basis van sociale en economische criteria wordt
bepaald welke (delen van) (een/meerdere) juridische entiteit(en) hiertoe
behoren).
3
, - Bestaat uit vertegenwoordigers van de werknemers en van de
werkgever
- Werknemersvertegenwoordigers worden:
Voorgedragen door hun vakbond
Aangeduid door middel van sociale verkiezingen (om
de 4 jaar)
Ondersteund door de secretaris van hun vakbond
Beschermd tegen ontslag (sanctie tot 8 jaar loon!) – ook
als niet-verkozen kandidaat sociale verkiezingen
- Bevoegdheden OR
Recht op informatie (op economisch en financieel
gebied, over de vooruitzichten voor de tewerkstelling, …
)
Recht van advies (ivm maatregelen die de
arbeidsorganisatie of arbeidsvoorwaarden zouden
kunnen wijzigen, criteria over aanwerving, …)
Beslissingsbevoegdheid (opstellen / wijzigen van
arbeidsreglement, data voor jaarlijkse vakanties, …)
Controlebevoegdheid (zorgen dat wetgeving ter
bescherming van werknemers wordt toegepast)
Pas op met iemand die heeft meegedaan aan sociale verkiezingen
met het ontslaan
b) Comité voor preventie en bescherming op
het werk (CPBW)
- Vanaf een tewerkstelling van 50 werknemers binnen de technische
bedrijfseenheid (TBE – op basis van sociale en economische criteria
wordt bepaald welke (delen van) (een/meerdere) juridische
entiteit(en) hiertoe behoren).
- Bestaat uit vertegenwoordigers van de werknemers en van de
werkgever (idem OR)
- Werknemersvertegenwoordigers worden (idem OR):
Voorgedragen door hun vakbond
Aangeduid door middel van sociale verkiezingen (om
de 4 jaar)
Ondersteund door de secretaris van hun vakbond
Beschermd tegen ontslag (sanctie tot 8 jaar loon!) – ook
als niet-verkozen kandidaat sociale verkiezingen
- Bevoegdheden CPBW
Bijdragen tot bevorderen van welzijn van de werknemers
(arbeidsveiligheid, psychosociale belasting, ergonomie,
4
Les 1: Arbeidsrecht introductie
Wat is sociaal recht?
Wat is arbeidsrecht?
Les 2: Sociaal overleg (collectieve arbeidsverhoudingen)
1Wat is sociaal overleg?
• Fundament van Belgisch sociaal recht:
– Essentieel voor sociale vrede (meer overleg = minder conflict)
– Zo wordt gelijkwaardigheid verzekerd: werknemer zou alleen
niet sterk staan tov werkgever, door deel uit te maken van een
werknemersorganisatie staat werknemer sterker
• “Sociale partners” = werkgevers en werknemers
– Maken zelf een deel van rechtsregels (collectieve
arbeidsovereenkomsten of CAO’s)
– Werknemers krijgen inspraak in de onderneming
– “recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen”
gewaarborgd door art. 23 van de grondwet
2Werknemersorganisaties: Vakbonden
1
, • Drie representatieve interprofessionele organisaties (vakverbonden)
1. ABVV (Algemeen Belgisch Vakverbond) rood
2. ACLVB (Algemene Centrale der Liberale Vakbonden van België)
blauw
3. ACV (Algemeen Christelijk Vakverbond) groen
• Hieronder zijn professionele vakorganisaties (vakcentrales of
vakbonden) aangesloten per bedrijfstak
1. Vb: Belgische Transportarbeidersbond (bij ABVV)
• Werknemers kunnen lid worden vakbond – geen verplichting
• Lidgeld (gratis voor studenten)
• Vakbond gaat belangen van hun leden behartigen (Vb: bijstand igv
probleem (ex-)werkgever)
• Elke vakbond stelt secretarissen te werk die binnen de sectoren /
bedrijven de militanten bijstaan
3Werkgeversorganisaties
• Interprofessionele werkgeversorganisaties
– UNIZO (Unie van Zelfstandige Ondernemers)
– VBO (Verbond Belgische Ondernemingen)
– Boerenbond
– …
Ook hierbij zijn professionele werkgeversorganisaties per bedrijfstak
aangesloten
– Vb: Agoria voor technologische industrie
2
,4Niveaus van sociaal overleg
• Overleg tussen werknemersorganisatie(s) en werkgever(s)(-
organisaties) wordt gevoerd op 3 niveaus:
1. De onderneming
• Ondernemingsraad (OR)
• Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk
(CPBW)
• Vakbondsafvaardiging (VA / ook Syndicale Delegatie)
2. De sector:
• Op sociaal gebied: Paritair Comité (PC)
• Op economisch gebied: Bijzondere raadgevende
commissies
3. Het land:
• Op sociaal gebied: Nationale Arbeidsraad (NAR)
• Op economisch gebied: Centrale Raad voor het
bedrijfsleven (CRB)
1. Overlegorganen in een onderneming
a) Ondernemingsraad (OR)
Vanaf een tewerkstelling van 100 werknemers binnen de technische
bedrijfseenheid (TBE – op basis van sociale en economische criteria wordt
bepaald welke (delen van) (een/meerdere) juridische entiteit(en) hiertoe
behoren).
3
, - Bestaat uit vertegenwoordigers van de werknemers en van de
werkgever
- Werknemersvertegenwoordigers worden:
Voorgedragen door hun vakbond
Aangeduid door middel van sociale verkiezingen (om
de 4 jaar)
Ondersteund door de secretaris van hun vakbond
Beschermd tegen ontslag (sanctie tot 8 jaar loon!) – ook
als niet-verkozen kandidaat sociale verkiezingen
- Bevoegdheden OR
Recht op informatie (op economisch en financieel
gebied, over de vooruitzichten voor de tewerkstelling, …
)
Recht van advies (ivm maatregelen die de
arbeidsorganisatie of arbeidsvoorwaarden zouden
kunnen wijzigen, criteria over aanwerving, …)
Beslissingsbevoegdheid (opstellen / wijzigen van
arbeidsreglement, data voor jaarlijkse vakanties, …)
Controlebevoegdheid (zorgen dat wetgeving ter
bescherming van werknemers wordt toegepast)
Pas op met iemand die heeft meegedaan aan sociale verkiezingen
met het ontslaan
b) Comité voor preventie en bescherming op
het werk (CPBW)
- Vanaf een tewerkstelling van 50 werknemers binnen de technische
bedrijfseenheid (TBE – op basis van sociale en economische criteria
wordt bepaald welke (delen van) (een/meerdere) juridische
entiteit(en) hiertoe behoren).
- Bestaat uit vertegenwoordigers van de werknemers en van de
werkgever (idem OR)
- Werknemersvertegenwoordigers worden (idem OR):
Voorgedragen door hun vakbond
Aangeduid door middel van sociale verkiezingen (om
de 4 jaar)
Ondersteund door de secretaris van hun vakbond
Beschermd tegen ontslag (sanctie tot 8 jaar loon!) – ook
als niet-verkozen kandidaat sociale verkiezingen
- Bevoegdheden CPBW
Bijdragen tot bevorderen van welzijn van de werknemers
(arbeidsveiligheid, psychosociale belasting, ergonomie,
4
