Blok 2B - Kwaliteitsdomein
INHOUD
CASUS 1
Theoretisch kader voor de verpleegkundige beroepsuitoefening ...........................................................3
9.1 Wat is kwaliteit?.............................................................................................................................3
9.2 Kwaliteit van verpleegkundige zorg op micro- en mesoniveau......................................................6
Patiëntenveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................9
8.2 Aantoonbare kwaliteit door kwaliteitsverklaring ...........................................................................9
Kwaliteitsdomeinen publieke gezondheidszorg .......................................................................................9
Across the Chasm ................................................................................................................................. 10
CASUS 2 (deel 1)
Theoretisch kader voor de verpleegkundige beroepsuitoefening ........................................................ 11
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 11
9.2 Kwaliteit van verpleegkundige zorg op micro- en mesoniveau................................................... 14
Patiëntenveiligheid in de verpleegkunde .............................................................................................. 17
1.1 Patiëntveiligheid en verpleegkundigen ....................................................................................... 17
1.2 Patiëntveiligheid, een mondiaal probleem ................................................................................. 18
1.3 De zorgverlener: het tweede slachtoffer .................................................................................... 21
3.1 De mens: mogelijkheden en (vooral) beperkingen ..................................................................... 21
3.2 Stress, werkdruk en werklast: wat doet het met ons? ................................................................ 22
3.3 Informatieverwerking: wat beïnvloedt ons handelen? ............................................................... 22
4.1 Patiëntveiligheid binnen een organisatie .................................................................................... 22
5.1 Verschillende zorgtaken.............................................................................................................. 24
6.1 Techniek: een grote, diverse groep ............................................................................................ 25
6.2 Risico’s van technologie .............................................................................................................. 25
7.1 De perfecte (zorg)omgeving? ..................................................................................................... 26
7.2 De relatie tussen omgeving en veiligheid ................................................................................... 27
7.3 Indeling van de ruimte ................................................................................................................ 27
1
,Blok 2B - Kwaliteitsdomein
CASUS 2 (deel 2)
Theoretisch kader voor verpleegkundige beroepsuitoefening ............................................................. 28
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 28
9.2 Kwaliteit van verpleegkundige zorg op micro- en mesoniveau................................................... 31
Patiëntveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................. 33
8.2 Aantoonbare kwaliteit door kwaliteitsverklaringen .................................................................... 33
8.5 De rol van de Inspectie voor de Gezondheidszorg ...................................................................... 34
CASUS 3 (deel 1)
Theoretisch kader voor verpleegkundige beroepsuitoefening ............................................................. 35
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 35
Patiëntveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................. 36
1.2 Patiëntveiligheid, een mondiaal probleem ................................................................................. 36
CASUS 4 (deel 1)
Patiëntveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................. 38
1.2 Patiëntveiligheid, een mondiaal probleem ................................................................................. 38
Gezondheidsbevordering en zelfmanagement ..................................................................................... 39
6.2 Belemmeringen in het bevorderen van zelfmanagement: informatievoorziening ..................... 39
6.3 Belemmeringen in het bevorderen van zelfmanagement: communicatief gedrag .................... 40
Theoretisch kader voor verpleegkundige beroepsuitoefening ............................................................. 40
7.2 Terminologie ............................................................................................................................... 40
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 41
2
,Blok 2B - Kwaliteitsdomein
CASUS 1
THEORETISCH KADER VOOR DE VERPLEEGKUNDIGE
BEROEPSUITOEFENING
9.1 WAT IS KWALITEIT?
Kenmerken van begrip kwaliteit:
• Kwaliteit is subjectief: men kan op verschillende manieren het begrip kwaliteit
interpreteren, afhankelijk van eigen mening, positie en bedoeling.
• Kwaliteit is normatief: er wordt een bepaalde waardering voor iets mee uitgedrukt, een
oordeel gegeven. De wenselijke en werkelijke situatie worden met elkaar vergeleken.
• Kwaliteit is abstract: het begrip kwaliteit op zichzelf is niet meetbaar. Pas wanneer het
gekoppeld wordt aan een concreet begrip, kan er betekenis aan gegeven worden.
• Kwaliteit is relatief: men kan onder verschillende omstandigheden andere opvattingen of
belevingen hebben van het begrip kwaliteit. De situatie waarin men zich bevindt, bepaalt
mede de opvattingen over wat wenselijk is of niet, of waar men tevreden mee is.
Kwaliteit: het product of de dienst is geschikt voor datgene waarvoor het bedoeld is.
Kwaliteitsbeleid: hierin staan de afspraken in beschreven van betrokken partijen waarin een product
of dienst moet voldoen om kwalitatief goed te zijn.
Kwaliteit (gezondheidszorg): de mate van overeenkomst tussen criteria van goede zorg (wenselijke
zorg) en de praktijk van die zorg (feitelijke zorg).
Donabedian onderscheid 3 aspecten van kwaliteit binnen de gezondheidszorg:
• Structuur: voorwaardenscheppende aspecten waarbinnen de zorgverlening plaatsvindt, zoals
opleidingsniveau, beschikbaarheid van hulpmiddelen en financiële middelen.
• Proces: aspecten van zorg die het handelen van de zorgverlener betreffen.
• Resultaat: aspecten van de zorg die iets zeggen over de gezondheid en het welzijn van de
zorgvrager.
In 1996 werd de Kwaliteitswet zorginstellingen (KWZ) ingesteld. Deze wet stelt: de zorgaanbieder
biedt verantwoorde zorg aan. Onder verantwoorde zorg wordt verstaan, zorg van goed niveau, die in
ieder geval doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële
behoefte van de patiënt.
De KWZ geeft hierbij aan dat kwaliteit van zorg doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht moet zijn.
• Doeltreffende zorg: de geleverde zorg zorgt ervoor dat het vooraf gestelde doel behaald wordt.
Het is bij voorkeur ook zorg waarvan men van tevoren weet dat het resultaat oplevert en die
op wetenschappelijk bewijs berust.
• Doelmatige zorg: gaat om het verantwoord omgaan met mensen en middelen. Dit betekent
dat de capaciteit van een zorginstelling efficiënt en effectief wordt benut.
• Patiëntgerichte zorg: heeft betrekking op het afstemmen van de zorg op de behoefte van de
patiënt en van de zorg die het best past bij de individuele patiënt.
3
, Blok 2B - Kwaliteitsdomein
Kwaliteitswet zorginstellingen (KWZ) is in 2016 vervangen door de Wet kwaliteit, klachten en
geschillen zorg (Wkkgz). Deze wet regelt:
• Een betere en snellere aanpak van klachten.
• Verpleegkundigen kunnen veilig incidenten melden.
• Cliënt krijgt sterkere positie.
• Uitbreiding meldplicht zorgaanbieders.
Vier dimensies van kwaliteit van zorg:
• Professionele kwaliteit: zorg is doeltreffend, veilig en effectief en wordt verleend door
competente zorgverleners.
• Organisatorische kwaliteit: zorg wordt efficiënt aangeboden.
• Patiëntgericht: zorg is afgestemd op de behoeften van de patiënt.
• Maatschappelijke, moreel en juridisch verantwoord: zorg wordt tijdig verleend, is vrij
toegankelijk en geïndividualiseerd naar de unieke patiënt en wordt verleend door een zich
professioneel gedragende zorgverlener, die bereid is verantwoording af te leggen over het
handelen.
Artikel 22 van Grondwet: de overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid.
Dit houdt in dat de overheid ervoor probeert te zorgen dat iedereen gezond is en gezond blijft. De
overheid moet daarnaast ook iedereen helpen gezond te blijven door goede informatie te verstrekken
over gezond leven, te zorgen dat goede gezondheidszorg voor iedereen beschikbaar is, te zorgen voor
schoon drinkwater en vlees vrij is van schadelijke bacteriën.
Kaderwet: houdt in dat de zorgaanbieders, instellingen en individuele beroepsbeoefenaren
zelfverantwoordelijk zijn voor de concrete invulling en uitvoering ervan. Belangrijkste wet hierbij is de
KWZ. Deze wet verplicht zorginstellingen om hun eigen kwaliteit te bewaken, te beheersen en te
verbeteren. Eisen aan een instelling zijn:
• Bieden van verantwoorde zorg.
• Hebben van een kwaliteit gericht instellingsbeleid.
• Opzetten van een kwaliteitssysteem.
• Maken van een jaarverslag.
Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ): instellingen zijn verplicht om hierbij een melding te maken
voor calamiteiten rondom patiënten. Daarnaast wordt het jaarverslag van elke instelling hiernaartoe
gestuurd.
Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg): heeft als doel de kwaliteit van zorg
te bevorderen die beroepsbeoefenaren leveren. Het is er ook voor om zorgvragers te beschermen
tegen ondeskundige en onzorgvuldig handelen door professionals. Deze zaken worden geregeld:
• Registratie en titelbescherming: 8 beroepen hebben een beschermde beroepstitel. Zonder
geldige registratie in het register mag je deze titel niet dragen. Men kan zich alleen registreren
op bas van een geldig diploma.
• Regeling voorbehouden handelingen
• Tuchtrecht
• Mogelijkheid tot starten van een opleiding
WGBO (Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst): regelt het recht op informatie over de
medische situatie, de toestemming voor een medische behandeling, inzage in het medisch dossier,
recht op privacy en geheimhouding van medische gegevens, het recht op vrije artsenkeuze en
vertegenwoordiging van patiënten die niet zelf kunnen beslissen.
4
INHOUD
CASUS 1
Theoretisch kader voor de verpleegkundige beroepsuitoefening ...........................................................3
9.1 Wat is kwaliteit?.............................................................................................................................3
9.2 Kwaliteit van verpleegkundige zorg op micro- en mesoniveau......................................................6
Patiëntenveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................9
8.2 Aantoonbare kwaliteit door kwaliteitsverklaring ...........................................................................9
Kwaliteitsdomeinen publieke gezondheidszorg .......................................................................................9
Across the Chasm ................................................................................................................................. 10
CASUS 2 (deel 1)
Theoretisch kader voor de verpleegkundige beroepsuitoefening ........................................................ 11
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 11
9.2 Kwaliteit van verpleegkundige zorg op micro- en mesoniveau................................................... 14
Patiëntenveiligheid in de verpleegkunde .............................................................................................. 17
1.1 Patiëntveiligheid en verpleegkundigen ....................................................................................... 17
1.2 Patiëntveiligheid, een mondiaal probleem ................................................................................. 18
1.3 De zorgverlener: het tweede slachtoffer .................................................................................... 21
3.1 De mens: mogelijkheden en (vooral) beperkingen ..................................................................... 21
3.2 Stress, werkdruk en werklast: wat doet het met ons? ................................................................ 22
3.3 Informatieverwerking: wat beïnvloedt ons handelen? ............................................................... 22
4.1 Patiëntveiligheid binnen een organisatie .................................................................................... 22
5.1 Verschillende zorgtaken.............................................................................................................. 24
6.1 Techniek: een grote, diverse groep ............................................................................................ 25
6.2 Risico’s van technologie .............................................................................................................. 25
7.1 De perfecte (zorg)omgeving? ..................................................................................................... 26
7.2 De relatie tussen omgeving en veiligheid ................................................................................... 27
7.3 Indeling van de ruimte ................................................................................................................ 27
1
,Blok 2B - Kwaliteitsdomein
CASUS 2 (deel 2)
Theoretisch kader voor verpleegkundige beroepsuitoefening ............................................................. 28
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 28
9.2 Kwaliteit van verpleegkundige zorg op micro- en mesoniveau................................................... 31
Patiëntveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................. 33
8.2 Aantoonbare kwaliteit door kwaliteitsverklaringen .................................................................... 33
8.5 De rol van de Inspectie voor de Gezondheidszorg ...................................................................... 34
CASUS 3 (deel 1)
Theoretisch kader voor verpleegkundige beroepsuitoefening ............................................................. 35
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 35
Patiëntveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................. 36
1.2 Patiëntveiligheid, een mondiaal probleem ................................................................................. 36
CASUS 4 (deel 1)
Patiëntveiligheid in de verpleegkunde .................................................................................................. 38
1.2 Patiëntveiligheid, een mondiaal probleem ................................................................................. 38
Gezondheidsbevordering en zelfmanagement ..................................................................................... 39
6.2 Belemmeringen in het bevorderen van zelfmanagement: informatievoorziening ..................... 39
6.3 Belemmeringen in het bevorderen van zelfmanagement: communicatief gedrag .................... 40
Theoretisch kader voor verpleegkundige beroepsuitoefening ............................................................. 40
7.2 Terminologie ............................................................................................................................... 40
9.1 Wat is kwaliteit?.......................................................................................................................... 41
2
,Blok 2B - Kwaliteitsdomein
CASUS 1
THEORETISCH KADER VOOR DE VERPLEEGKUNDIGE
BEROEPSUITOEFENING
9.1 WAT IS KWALITEIT?
Kenmerken van begrip kwaliteit:
• Kwaliteit is subjectief: men kan op verschillende manieren het begrip kwaliteit
interpreteren, afhankelijk van eigen mening, positie en bedoeling.
• Kwaliteit is normatief: er wordt een bepaalde waardering voor iets mee uitgedrukt, een
oordeel gegeven. De wenselijke en werkelijke situatie worden met elkaar vergeleken.
• Kwaliteit is abstract: het begrip kwaliteit op zichzelf is niet meetbaar. Pas wanneer het
gekoppeld wordt aan een concreet begrip, kan er betekenis aan gegeven worden.
• Kwaliteit is relatief: men kan onder verschillende omstandigheden andere opvattingen of
belevingen hebben van het begrip kwaliteit. De situatie waarin men zich bevindt, bepaalt
mede de opvattingen over wat wenselijk is of niet, of waar men tevreden mee is.
Kwaliteit: het product of de dienst is geschikt voor datgene waarvoor het bedoeld is.
Kwaliteitsbeleid: hierin staan de afspraken in beschreven van betrokken partijen waarin een product
of dienst moet voldoen om kwalitatief goed te zijn.
Kwaliteit (gezondheidszorg): de mate van overeenkomst tussen criteria van goede zorg (wenselijke
zorg) en de praktijk van die zorg (feitelijke zorg).
Donabedian onderscheid 3 aspecten van kwaliteit binnen de gezondheidszorg:
• Structuur: voorwaardenscheppende aspecten waarbinnen de zorgverlening plaatsvindt, zoals
opleidingsniveau, beschikbaarheid van hulpmiddelen en financiële middelen.
• Proces: aspecten van zorg die het handelen van de zorgverlener betreffen.
• Resultaat: aspecten van de zorg die iets zeggen over de gezondheid en het welzijn van de
zorgvrager.
In 1996 werd de Kwaliteitswet zorginstellingen (KWZ) ingesteld. Deze wet stelt: de zorgaanbieder
biedt verantwoorde zorg aan. Onder verantwoorde zorg wordt verstaan, zorg van goed niveau, die in
ieder geval doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële
behoefte van de patiënt.
De KWZ geeft hierbij aan dat kwaliteit van zorg doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht moet zijn.
• Doeltreffende zorg: de geleverde zorg zorgt ervoor dat het vooraf gestelde doel behaald wordt.
Het is bij voorkeur ook zorg waarvan men van tevoren weet dat het resultaat oplevert en die
op wetenschappelijk bewijs berust.
• Doelmatige zorg: gaat om het verantwoord omgaan met mensen en middelen. Dit betekent
dat de capaciteit van een zorginstelling efficiënt en effectief wordt benut.
• Patiëntgerichte zorg: heeft betrekking op het afstemmen van de zorg op de behoefte van de
patiënt en van de zorg die het best past bij de individuele patiënt.
3
, Blok 2B - Kwaliteitsdomein
Kwaliteitswet zorginstellingen (KWZ) is in 2016 vervangen door de Wet kwaliteit, klachten en
geschillen zorg (Wkkgz). Deze wet regelt:
• Een betere en snellere aanpak van klachten.
• Verpleegkundigen kunnen veilig incidenten melden.
• Cliënt krijgt sterkere positie.
• Uitbreiding meldplicht zorgaanbieders.
Vier dimensies van kwaliteit van zorg:
• Professionele kwaliteit: zorg is doeltreffend, veilig en effectief en wordt verleend door
competente zorgverleners.
• Organisatorische kwaliteit: zorg wordt efficiënt aangeboden.
• Patiëntgericht: zorg is afgestemd op de behoeften van de patiënt.
• Maatschappelijke, moreel en juridisch verantwoord: zorg wordt tijdig verleend, is vrij
toegankelijk en geïndividualiseerd naar de unieke patiënt en wordt verleend door een zich
professioneel gedragende zorgverlener, die bereid is verantwoording af te leggen over het
handelen.
Artikel 22 van Grondwet: de overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid.
Dit houdt in dat de overheid ervoor probeert te zorgen dat iedereen gezond is en gezond blijft. De
overheid moet daarnaast ook iedereen helpen gezond te blijven door goede informatie te verstrekken
over gezond leven, te zorgen dat goede gezondheidszorg voor iedereen beschikbaar is, te zorgen voor
schoon drinkwater en vlees vrij is van schadelijke bacteriën.
Kaderwet: houdt in dat de zorgaanbieders, instellingen en individuele beroepsbeoefenaren
zelfverantwoordelijk zijn voor de concrete invulling en uitvoering ervan. Belangrijkste wet hierbij is de
KWZ. Deze wet verplicht zorginstellingen om hun eigen kwaliteit te bewaken, te beheersen en te
verbeteren. Eisen aan een instelling zijn:
• Bieden van verantwoorde zorg.
• Hebben van een kwaliteit gericht instellingsbeleid.
• Opzetten van een kwaliteitssysteem.
• Maken van een jaarverslag.
Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ): instellingen zijn verplicht om hierbij een melding te maken
voor calamiteiten rondom patiënten. Daarnaast wordt het jaarverslag van elke instelling hiernaartoe
gestuurd.
Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg): heeft als doel de kwaliteit van zorg
te bevorderen die beroepsbeoefenaren leveren. Het is er ook voor om zorgvragers te beschermen
tegen ondeskundige en onzorgvuldig handelen door professionals. Deze zaken worden geregeld:
• Registratie en titelbescherming: 8 beroepen hebben een beschermde beroepstitel. Zonder
geldige registratie in het register mag je deze titel niet dragen. Men kan zich alleen registreren
op bas van een geldig diploma.
• Regeling voorbehouden handelingen
• Tuchtrecht
• Mogelijkheid tot starten van een opleiding
WGBO (Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst): regelt het recht op informatie over de
medische situatie, de toestemming voor een medische behandeling, inzage in het medisch dossier,
recht op privacy en geheimhouding van medische gegevens, het recht op vrije artsenkeuze en
vertegenwoordiging van patiënten die niet zelf kunnen beslissen.
4
