Samenvatting beleidsvorming
College 1.
● beleid : Een plan maken om gestelde doelen te halen, met bepaalde middelen in een
bepaalde tijdsvolgorde.
↪ willens en wetens handelen → naast kennis uit de maatschappelijke en bestuurlijke
praktijk ook kennis uit de wetenschap
Wie pakt het aan? overheid, markt of particulier initiatief
In hoeverre is een beleid (doel)rationeel en hoe valt dit te verklaren? Houdbare argumenten (doel) :
doelgericht, doeltreffend, doelmatig
Beleidswetenschap bestudeert de inhoud, processen en effecten van beleid in hun
politieke en maatschappelijke omgeving → praktijk beter begrijpen
.
beleid bij private organisaties
- Private organisaties maken ook beleid
- overeenkomsten met publiek beleid zijn, bepaalde doelen behalen, besluiten, instrumenten
- verschillen, privaat meer op winst gericht
fasen beleidscyclus
1. maatschappelijke uitdaging
2. agendavorming → maatschappelijke problemen krijgen aandacht van
publiek/beleidsbepalers
3. ontwikkeling
4. besluitvorming
5. uitvoering
6. evaluatie → beoordelen van de inhoud, proces en effecten
> Agendavorming → Waarom bemoeit de overheid zich wel met sommige problemen en
met andere juist niet?
> Beleidsontwikkeling Alternatievenselectie Besluitvorming → Waarom is de ‘beste’
aanpak om het probleem op te lossen?
> Uitvoering → Waarom bereikt overheidsbeleid vaak niet de beoogde effecten?
> Evaluatie → Waarom blijkt het zo moeilijk om succes en falen van overheidsbeleid goed
in kaart te brengen?
modellen
rationele actor model → blauwe vakjes, zoals je verwacht dat beleid gemaakt wordt
- doelbepaling
- verzamelen alternatieven
- doorrekenen alternatieven
- keuze van doelmaximaliseren alternatief
miskent alternatieve factoren
bureaupolitieke model → besluitvorming is afhankelijk van onderhandelingen tussen
partijen, strijden ertussen (Brussel)
politieke en bestuurlijke werkelijkheid is robuuster, besluitvorming niet zo simpel als rationele actor
model
lessen van Allison
- overheid weet niet altijd wat ze wil
, - overzien niet altijd de consequenties van hun keuzes
- niet altijd doelgericht
- niet altijd unitair
Beleidsbesluitvorming is een kwestie van intenties, procedures en bureaupolitiek
● empirisch-analytisch : een systematisch inzicht in de werkelijkheid van het beleid krijgen
> microniveau : beleid individuen/kleine groepen
> mesoniveau : beleid grote groepen/organisaties
> macroniveau : beleid overheid voor een samenleving als geheel in relatie tot het politieke stelsel
● beleidsveld : relatie tussen een beleid en het deel van de maatschappij waarop het zich richt.
↪ beleidsmiddelen : beleid en beleidsveld geen grote afstand
● beleidstheorie uit de beleidspraktijk : het geheel van veronderstellingen waarop een bepaald
beleid berust
proces
● beleidsproces : het verloop van de gebeurtenissen rond een beleid
- dynamiek → beweging
- wederzijdse beïnvloeding/interactie kenmerken
- opeenvolging van gebeurtenissen
relaties
1. finale relaties : relaties tussen doeleinden en middelen
2. causale relaties : relaties tussen oorzaken en gevolgen
3. normatieve relaties : relaties tussen waarden en normen
politieke kringloop/systeem
politiek systeem
aanvoer (eisen en steun ) → omzetting → afvoer (overheidsbeleid) → beleidseffecten →
terugkoppeling
● politieke systeem : geheel van opvattingen, gedragingen en posities die tot doel hebben de
inhoud, processen en effecten van overheidsbeleid te beïnvloeden.
verandering van beleid op lange termijn
● rationalisering : toeneming van de doelgerichtheid, doeltreffendheid en doelmatigheid van het
beleid
● democratisering : de mogelijkheid voor alle betrokkenen om het beleid direct of indirect te
beïnvloeden
● differentiatie : toenemende verscheidenheid van doeleinden en middelen in het beleid en een
toenemende taakverdeling en specialisatie in de beleidsorganisatie
● integratie : toenemende afstemming en bundeling van onderdelen van het beleid en van de
organisatie tot een samenhangend geheel
College 1.
● beleid : Een plan maken om gestelde doelen te halen, met bepaalde middelen in een
bepaalde tijdsvolgorde.
↪ willens en wetens handelen → naast kennis uit de maatschappelijke en bestuurlijke
praktijk ook kennis uit de wetenschap
Wie pakt het aan? overheid, markt of particulier initiatief
In hoeverre is een beleid (doel)rationeel en hoe valt dit te verklaren? Houdbare argumenten (doel) :
doelgericht, doeltreffend, doelmatig
Beleidswetenschap bestudeert de inhoud, processen en effecten van beleid in hun
politieke en maatschappelijke omgeving → praktijk beter begrijpen
.
beleid bij private organisaties
- Private organisaties maken ook beleid
- overeenkomsten met publiek beleid zijn, bepaalde doelen behalen, besluiten, instrumenten
- verschillen, privaat meer op winst gericht
fasen beleidscyclus
1. maatschappelijke uitdaging
2. agendavorming → maatschappelijke problemen krijgen aandacht van
publiek/beleidsbepalers
3. ontwikkeling
4. besluitvorming
5. uitvoering
6. evaluatie → beoordelen van de inhoud, proces en effecten
> Agendavorming → Waarom bemoeit de overheid zich wel met sommige problemen en
met andere juist niet?
> Beleidsontwikkeling Alternatievenselectie Besluitvorming → Waarom is de ‘beste’
aanpak om het probleem op te lossen?
> Uitvoering → Waarom bereikt overheidsbeleid vaak niet de beoogde effecten?
> Evaluatie → Waarom blijkt het zo moeilijk om succes en falen van overheidsbeleid goed
in kaart te brengen?
modellen
rationele actor model → blauwe vakjes, zoals je verwacht dat beleid gemaakt wordt
- doelbepaling
- verzamelen alternatieven
- doorrekenen alternatieven
- keuze van doelmaximaliseren alternatief
miskent alternatieve factoren
bureaupolitieke model → besluitvorming is afhankelijk van onderhandelingen tussen
partijen, strijden ertussen (Brussel)
politieke en bestuurlijke werkelijkheid is robuuster, besluitvorming niet zo simpel als rationele actor
model
lessen van Allison
- overheid weet niet altijd wat ze wil
, - overzien niet altijd de consequenties van hun keuzes
- niet altijd doelgericht
- niet altijd unitair
Beleidsbesluitvorming is een kwestie van intenties, procedures en bureaupolitiek
● empirisch-analytisch : een systematisch inzicht in de werkelijkheid van het beleid krijgen
> microniveau : beleid individuen/kleine groepen
> mesoniveau : beleid grote groepen/organisaties
> macroniveau : beleid overheid voor een samenleving als geheel in relatie tot het politieke stelsel
● beleidsveld : relatie tussen een beleid en het deel van de maatschappij waarop het zich richt.
↪ beleidsmiddelen : beleid en beleidsveld geen grote afstand
● beleidstheorie uit de beleidspraktijk : het geheel van veronderstellingen waarop een bepaald
beleid berust
proces
● beleidsproces : het verloop van de gebeurtenissen rond een beleid
- dynamiek → beweging
- wederzijdse beïnvloeding/interactie kenmerken
- opeenvolging van gebeurtenissen
relaties
1. finale relaties : relaties tussen doeleinden en middelen
2. causale relaties : relaties tussen oorzaken en gevolgen
3. normatieve relaties : relaties tussen waarden en normen
politieke kringloop/systeem
politiek systeem
aanvoer (eisen en steun ) → omzetting → afvoer (overheidsbeleid) → beleidseffecten →
terugkoppeling
● politieke systeem : geheel van opvattingen, gedragingen en posities die tot doel hebben de
inhoud, processen en effecten van overheidsbeleid te beïnvloeden.
verandering van beleid op lange termijn
● rationalisering : toeneming van de doelgerichtheid, doeltreffendheid en doelmatigheid van het
beleid
● democratisering : de mogelijkheid voor alle betrokkenen om het beleid direct of indirect te
beïnvloeden
● differentiatie : toenemende verscheidenheid van doeleinden en middelen in het beleid en een
toenemende taakverdeling en specialisatie in de beleidsorganisatie
● integratie : toenemende afstemming en bundeling van onderdelen van het beleid en van de
organisatie tot een samenhangend geheel
