forensische psychiatrie samenvatting lessen

Samenvatting forensische psychiatrie

1 INLEIDING

1.1 WAT IS FORENSISCHE PSYCHIATRIE?
Forensische psychiatrie is het raakvlak tussen psychiatrie en recht, er
worst beslist of iemand wel of niet verantwoordelijk was voor zijn daden.
 “Er is geen misdrijf wanneer de beschuldigde of de beklaagde op
het tijdstip van de feiten leed aan een geestesstoornis die zijn
oordeelsvermogen of de controle over zijn daden heeft
tenietgedaan, of wanneer hij gedwongen werd door een macht die
hij niet heeft kunnen weerstaan.”

1.1.1 Geschiedenis
 1863: Broadmoor  forensisch ziekenhuis in Londen
 Cesare en Gina Lombroso:
- Grondleggers van de criminologie
- Beide hadden racistische en seksistische overtuigingen, deze
zitten in de insteek van de criminologie. We moeten ons hiervan
bewust zijn
 Emil Kraepelin:
- Grondlegger van de psychiatrie
- Maakte het eerste classificatiesysteem met een forensisch
systeem(voorloper van de DSM)
- Seksist en anti LGBTQ  opvattingen zitten verwerkt in het
classificatiesysteem

1.2 THERAPEUTIC JURISPRUDENCE
Verwijst naar hoe je zo weinig mogelijk schade kan toebrengen als
rechtssysteem.
 Straffen werkt bijvoorbeeld heel erg vaak niet, mensen gaan niet
intrinsiek veranderen door ze op te sluiten
- Willen voor preventie zorgen door het therapeutisch te maken 
hoofddoel
 Mensen reageren meestal emotioneel op zedenfeiten waardoor deze
mensen geen kans meer krijgen in de samenleving, het
rechtssysteem is dus zeker voor deze gevallen niet zonder schade
We zien aan aantal spanningsvelden binnen de forensische psychiatrie

1.2.1 Medisch vs juridisch
Justitie wilt vaak een zwart-wit beeld van een psychiater
 Bv: gaat hij hervallen of niet? Is de behandeling geslaagd of niet?

,  Deze beelden zijn onmogelijk om te geven aangezien we met
mensen werken die heel hun leven lang groeien en veranderen
De relatie is asymmetrisch
 Uiteindelijk heeft justitie het laatste woord (rechter beslist over de
straf)
 Als psychiater geef je advies maar zelf beslis je niks
 De behandeling kan goed lopen maar kan onderbroken worden door
justitie
Het medisch veld heeft beroepsgeheim tegenover justitie
 Als zorgverlener mag je niksvrijgeven over de behandeling
 Mogen enkel iets zeggen als bepaalde grenzen verbroken worden
 Enkel de patiënt zelf mag details geven over de behandeling

1.2.2 Medisch vs maatschappelijk
De maatschappij geeft snel een stigma aan forensische psychiatrie.
Mensen die zedenfeiten hebben gepleegd worden anders bekeken en
krijgen beperkte kansen in de maatschappij. Als zorgverlener speel je een
rol hier in door de manier waarop je jezelf representeert, zelf moet je er
normaal mee kunnen omgaan zodat de maatschappij dit ook zou kunnen.
De politiek speelt een grote rol, wie er aan de macht is bepaald hoeveel
fundering er gaat naar deze instellingen.
Als zorgverleners hebben we ook een verantwoordelijkheid als
beschermers, we moeten verschillende risico’s afwegen om te kijken wat
de patiënt kan krijgen van vrijheid.

1.3 WAT DOET EEN FORENSISCH PSYCHIATER
Er zijn 2 grote taken als forensisch psychiater
 Expertises geven: kleiner, advies geven aan anderen
 Behandeling: groter, therapeutisch
Deze taken staan los van elkaar, je mag ze niet samen uitoefenen op
dezelfde plaats. Als je beide wilt doen moet dat op aparte plaatsen.

,1.3.1 Expertises
Expertises kunnen op veel verschillende niveaus gegeven worden
Vredegerecht:
 Alle psychiaters kunnen hiermee in aanraking komen
 Beschermende observatiemaatregel = BOM
- Maatregel die wordt ingeschakeld als iemand dringend
behandeling nodig heeft door schadelijk gedrag
- Arts maakt een inschatting of een BOM nodig is
- Kan residentieel of ambulant
- 3 criteria
1. Aanwezigheid van een psychiatrische aandoening met
aantasting van wilsbekwaamheid
2. Aanwezigheid van gevaar voor zichzelf of voor anderen
3. Geen alternatieve hulp mogelijk (persoon weigert de gepaste
hulp)
- 40 dagen maar kan langer gemaakt worden
- Door de lange wachttijden wordt dit soms misbruikt door artsen
om hun patiënt snel opgenomen te krijgen
- Spoedprocedure: art en procureur beslissen of er een maatregel
gestart moet worden
- Patiënt blijft in ziekenhuis voor observatie
- Hierna beslist de vrederechter of er een BOM opgezet wordt
- Normale procedure gaat meteen naar de vrederechter
 Bewindvoering:
- Voor als er besloten wordt dat iemand onbekwaam is om zelf
bepaalde dingen te doen
- Voor goederen: financiële situatie
 Psychiater gaat inschatten of dit klopt door bv te kijken of er
een geschiedenis is van financiële problemen
 Gebeurd voor bij bipolaire stoornissen tijdens de manische
episode
 Toegang tot financiën blokkeren
 De bewindvoerder gaat dan alles regelen, meestal een
advocaat maar kan ook familie zijn
- Voor persoon
 Iemand kan geen goede beslissingen meer maken over
zichzelf als persoon
 Bv woonsituaties, impulsief trouwen, …
 Bewindvoerder moet dan beslissingen goedkeuren
 Bv bij mensen met een zware mentale beperking
 Tijdelijk of permanent

, - Bijstand: het lukt nog wel maar de persoon heeft wat hulp nodig,
krijgt dus advies van iemand maar de persoon zelf heeft nog wel
de controle


Correctionele rechtbank:
 Toerekeningsvatbaarheid
- Kijken of we iemand verantwoordelijk kunnen stellen voor zijn
daden  kijken of die strafrechtelijk aansprakelijk is (zo niet is
die ontoerekeningsvatbaar)
- Interneringswetgeving
- Deskundigenonderzoek

1.3.2 Behandeling
Kan uit meerdere stelsels bestaan:
 Vrijheid onder voorwaarden
 Probatie-uitstel
 Voorwaardelijke invrijheidsstelling/voorwaardelijke vrijlating
 Internering
 Reactie op jeugddelict
We hebben 2 kaders voor het vormgeven van forensische behandeling
RNR: risk-need-responsivity model
 3 principes: risicoprincipe, behoefteprincipe, responsiviteitsprincipe
 Risk: kijken of er een hoge kans is op hervallen
 Need: kijken wat er moet ingezet worden om herval te voorkomen
 Responsivity: behandeling afstemmen op de noden van de persoon
GLM:
 Tegenreactie op RNR want te veel aandacht voor het negatieve
 Kijken naar hoe we een persoon zo een goed mogelijk leven kunnen
geven zodat er geen nood meer is voor die persoon om te hervallen
 Minder onderbouwd
Behandeling bestaat meestal uit een combinatie van individuele en
groepstherapie. Therapie in grepen kan helpen, de patiënten krijgen dan
elkaar mening te horen wat vaak meer doordringt.
Medicatie in een andere pilaar van de behandeling maar wordt gebruikt
als ondersteuning en niet als hoofddeel. Het hoofddeel blijft de
therapeutische behandelingen.
We hebben verschillende soorten doelgroepen voor therapeutische
behandeling
 Minderjarige plegers