1
Samenvatting milieueconomie
1. Bouwstenen voor een verruimde milieueconomie en ecologische economie
A) Situering van de milieueconomie
- Relatie tussen economie en natuurlijke omgeving leidt tot opdeling in ‘resources economics’ en
‘environmental economics’
- ‘Resources economics’
o Behandelt de omgang van mens met uitputbare en hernieuwbare hulpbronnen (‘resources’)
o Geeft aanbevelingen hoe deze beste benutten om de welvaart/winst die eruit voortvloeit te
maximaliseren
Stellen de beschikbare hulpbronnen een grens aan de blijvende groei van de economische
welvaart?
Welk tempo van aanwending van de beschikbare hulpbronnen is vanuit economisch
oogpunt optimaal (= verzekert de meeste welvaart/ winst)?
- Milieu-economie of environmental economics bestudeert de stromen die de economie terug
afstoot naar de omgeving (sinks)
o Persistente of niet-assimileerbare vervuiling (bv. radioactieve stoffen) nemen een stuk in van
de opvang- en opbergcapaciteit van de aarde
o Assimileerbare vervuiling (bv. biodegradeerbare organische stoffen) kan een natuurlijke
omgeving verstoren
Indien de vervuiling beperkt blijft in omvang en intensiteit kan de natuur dit verwerken
- 2 vragen staan centraal In de milieu-economie
o Welk niveau van vervuiling is vanuit economisch oogpunt optimaal?
o Hoe kan dit optimum het best worden bereikt (waarbij effectiviteit en efficiëntie belangrijke
evaluatiecriteria zijn)?
- Focus op neoklassieke verhaal
Resource Economist: besef dat diensten en grondstoffen die natuur levert op een bepaald
moment eindig zijn
Uitgedraaid in environmental en later ecological economics (bestaan nog steeds)
, 2
- Thomas Malthus: 18e eeuw
Bekend vanwege zijn theorie over de eindigheid van de groei
o Lineair verband: meer landbouwproductie naargelang de tijd
o Voedselproductie niet meer voldoende om de behoeften te vervullen = Malthusiaanse
catastrofe (bv. hongersnood, oorlog, ..)
o Zelfcorrigerende catastrofes
- Ester Boserup: 1910-1999
o Door technologische vooruitgang kan je ervoor zorgen dat de lineaire groei naar boven wordt
geschoven
Bv. gebruik van een ploeg, mechanisatie van bepaalde activiteiten zoals een tractor
o Door technologische vooruitgang en innovatie ga je de catastrofe vermijden
o Populatie en welvaart nemen toe
o Hongersnood, oorlogen, … komen nog steeds voor
- De juiste economie of economische theorie rond deze onderwerpen bestaat niet
, 3
o Stelling van Malthus is juist gebleken tot het moment van de Industriële revolutie
Tot op dat moment zag je dat de welvaart constant was
o Moment dat we door technologische innovatie erin geslaagd zijn om de gemiddelde welvaart
drastisch te verhogen (hangt van groepen en regio’s af)
- Natural resource economics (1 van grondleggers is Hotelling)
o Sinds jaren ’60
o Probleem: eindige grondstoffen als input voor economische processen
Gaan ervan uit dat technologie een deel van dat probleem kan oplossen
o Vloeit voort uit neo-classical economics
o Hotelling’s rule: (rekenregels) om tempo te bepalen waarop natuurlijke grondstoffen worden
ontgonnen om de waarde van die (niet-hernieuwbare) voorraad te maximaliseren
- Wat vergeten ze? → negatieve externaliteiten
Vergeten dat de economie niet enkel afhankelijk is van de natuur, maar ook een invloed
hebben op de natuur
- Grafiek 1: geïndustrialiseerde wereld → zo goed als elk jaar een positieve economische groei
o Uitzonderingen zijn beperkt en altijd gelinkt aan extreme shocks (bv. Covid, bankencrisis)
o Voor andere jaren positieve groeicijfers
- Grafiek 2:
o Hoe welvarender een land, hoe groter de uitstoot CO2 per inwoner
o Probleem van ongelijkheid → hoopt dat welvaartsniveau zo snel mogelijk omhoog gaan
o Klimaatproblemen gaan daardoor wel toenemen
- Grafiek 3:
o Groeicijfers vertalen zich in stijgende CO2 – uitstoot
o Start industriële revolutie is CO2 stijging enorm → leidt tot klimaatopwarming
, 4
- Environmental Economics
o Sinds jaren ‘70
o Economische activiteiten leiden tot milieuproblemen
o Natuurlijk kapitaal = onderdeel economisch systeem
o Aan negatieve externaliteiten hangt geen prijs, gebruik van natuur levert geld op
Wat is optimaal vervuilingsniveau?
Focus op winst
o Optimum efficiënt bereiken? → vrije markt corrigeert schaarste en vervuiling
Probleem: Hoe vervuiling onder controle krijgen zonder kost?
Oplossing Pigou: internaliseer (= opnemen in balans van bedrijven, kosten-baten-analyse )
externaliteiten!
o Groot vertrouwen in economische instrumenten om ecologische problemen op te lossen
Bv. Pigouviaanse belastingen heffen om externe kosten te internaliseren
o Technologisch optimisme: natuurlijk kapitaal vervangbaar door kapitaalgoederen
- Ecological economics
o Doemdenkers?
Hechten waarde aan technologische innovatie, maar zien het niet als oplossing
Bv. ozon, ecosysteemdiensten, nucleaire energie
o Economie is onderdeel biosfeer (niet dat natuur een onderdeel is van economie)
o Transdisciplinair
o Technologie pessimisme: natuurlijk kapitaal kan niet volledig vervangen worden door
kapitaalgoederen
o Kenneth E. Boulding - Assumptie:
Grondstoffen zijn beperkt
Voorzorgsprincipe: bepaal limieten op grondstofgebruik
B) Ecosysteemvisie op de economie
- Ecosysteemvisie analyseert de interacties tussen economische systemen (industriële
maatschappij) en natuurlijke omgeving waarin ze zijn ingebed (metabolisme)
- Een ecosysteemvisie die een tracht brug te vormen tussen onze omgeving en de maatschappij
verwijst naar ecosysteemdiensten
Verwijst zowel naar ecosysteem goede als ecosysteemdiensten
- Klassieke (vereenvoudigde) benadering:
Uitbreiding
o Overheden
o Het buitenland (import en export)
Samenvatting milieueconomie
1. Bouwstenen voor een verruimde milieueconomie en ecologische economie
A) Situering van de milieueconomie
- Relatie tussen economie en natuurlijke omgeving leidt tot opdeling in ‘resources economics’ en
‘environmental economics’
- ‘Resources economics’
o Behandelt de omgang van mens met uitputbare en hernieuwbare hulpbronnen (‘resources’)
o Geeft aanbevelingen hoe deze beste benutten om de welvaart/winst die eruit voortvloeit te
maximaliseren
Stellen de beschikbare hulpbronnen een grens aan de blijvende groei van de economische
welvaart?
Welk tempo van aanwending van de beschikbare hulpbronnen is vanuit economisch
oogpunt optimaal (= verzekert de meeste welvaart/ winst)?
- Milieu-economie of environmental economics bestudeert de stromen die de economie terug
afstoot naar de omgeving (sinks)
o Persistente of niet-assimileerbare vervuiling (bv. radioactieve stoffen) nemen een stuk in van
de opvang- en opbergcapaciteit van de aarde
o Assimileerbare vervuiling (bv. biodegradeerbare organische stoffen) kan een natuurlijke
omgeving verstoren
Indien de vervuiling beperkt blijft in omvang en intensiteit kan de natuur dit verwerken
- 2 vragen staan centraal In de milieu-economie
o Welk niveau van vervuiling is vanuit economisch oogpunt optimaal?
o Hoe kan dit optimum het best worden bereikt (waarbij effectiviteit en efficiëntie belangrijke
evaluatiecriteria zijn)?
- Focus op neoklassieke verhaal
Resource Economist: besef dat diensten en grondstoffen die natuur levert op een bepaald
moment eindig zijn
Uitgedraaid in environmental en later ecological economics (bestaan nog steeds)
, 2
- Thomas Malthus: 18e eeuw
Bekend vanwege zijn theorie over de eindigheid van de groei
o Lineair verband: meer landbouwproductie naargelang de tijd
o Voedselproductie niet meer voldoende om de behoeften te vervullen = Malthusiaanse
catastrofe (bv. hongersnood, oorlog, ..)
o Zelfcorrigerende catastrofes
- Ester Boserup: 1910-1999
o Door technologische vooruitgang kan je ervoor zorgen dat de lineaire groei naar boven wordt
geschoven
Bv. gebruik van een ploeg, mechanisatie van bepaalde activiteiten zoals een tractor
o Door technologische vooruitgang en innovatie ga je de catastrofe vermijden
o Populatie en welvaart nemen toe
o Hongersnood, oorlogen, … komen nog steeds voor
- De juiste economie of economische theorie rond deze onderwerpen bestaat niet
, 3
o Stelling van Malthus is juist gebleken tot het moment van de Industriële revolutie
Tot op dat moment zag je dat de welvaart constant was
o Moment dat we door technologische innovatie erin geslaagd zijn om de gemiddelde welvaart
drastisch te verhogen (hangt van groepen en regio’s af)
- Natural resource economics (1 van grondleggers is Hotelling)
o Sinds jaren ’60
o Probleem: eindige grondstoffen als input voor economische processen
Gaan ervan uit dat technologie een deel van dat probleem kan oplossen
o Vloeit voort uit neo-classical economics
o Hotelling’s rule: (rekenregels) om tempo te bepalen waarop natuurlijke grondstoffen worden
ontgonnen om de waarde van die (niet-hernieuwbare) voorraad te maximaliseren
- Wat vergeten ze? → negatieve externaliteiten
Vergeten dat de economie niet enkel afhankelijk is van de natuur, maar ook een invloed
hebben op de natuur
- Grafiek 1: geïndustrialiseerde wereld → zo goed als elk jaar een positieve economische groei
o Uitzonderingen zijn beperkt en altijd gelinkt aan extreme shocks (bv. Covid, bankencrisis)
o Voor andere jaren positieve groeicijfers
- Grafiek 2:
o Hoe welvarender een land, hoe groter de uitstoot CO2 per inwoner
o Probleem van ongelijkheid → hoopt dat welvaartsniveau zo snel mogelijk omhoog gaan
o Klimaatproblemen gaan daardoor wel toenemen
- Grafiek 3:
o Groeicijfers vertalen zich in stijgende CO2 – uitstoot
o Start industriële revolutie is CO2 stijging enorm → leidt tot klimaatopwarming
, 4
- Environmental Economics
o Sinds jaren ‘70
o Economische activiteiten leiden tot milieuproblemen
o Natuurlijk kapitaal = onderdeel economisch systeem
o Aan negatieve externaliteiten hangt geen prijs, gebruik van natuur levert geld op
Wat is optimaal vervuilingsniveau?
Focus op winst
o Optimum efficiënt bereiken? → vrije markt corrigeert schaarste en vervuiling
Probleem: Hoe vervuiling onder controle krijgen zonder kost?
Oplossing Pigou: internaliseer (= opnemen in balans van bedrijven, kosten-baten-analyse )
externaliteiten!
o Groot vertrouwen in economische instrumenten om ecologische problemen op te lossen
Bv. Pigouviaanse belastingen heffen om externe kosten te internaliseren
o Technologisch optimisme: natuurlijk kapitaal vervangbaar door kapitaalgoederen
- Ecological economics
o Doemdenkers?
Hechten waarde aan technologische innovatie, maar zien het niet als oplossing
Bv. ozon, ecosysteemdiensten, nucleaire energie
o Economie is onderdeel biosfeer (niet dat natuur een onderdeel is van economie)
o Transdisciplinair
o Technologie pessimisme: natuurlijk kapitaal kan niet volledig vervangen worden door
kapitaalgoederen
o Kenneth E. Boulding - Assumptie:
Grondstoffen zijn beperkt
Voorzorgsprincipe: bepaal limieten op grondstofgebruik
B) Ecosysteemvisie op de economie
- Ecosysteemvisie analyseert de interacties tussen economische systemen (industriële
maatschappij) en natuurlijke omgeving waarin ze zijn ingebed (metabolisme)
- Een ecosysteemvisie die een tracht brug te vormen tussen onze omgeving en de maatschappij
verwijst naar ecosysteemdiensten
Verwijst zowel naar ecosysteem goede als ecosysteemdiensten
- Klassieke (vereenvoudigde) benadering:
Uitbreiding
o Overheden
o Het buitenland (import en export)
