Inhoudstafel
1 INLEIDING........................................................................................ 4
1.1 SOCIAAL WERK EN POLITIEK..................................................................4
1.1.1 WAT DOET SOCIAAL WERK?.................................................................................. 4
1.1.2 WAT HEBBEN SOCIAAL WERKERS NODIG OM HUN POLITIEKE OPDRACHT UIT TE VOEREN?...4
1.2 EEN SYSTEMISCHE KIJK OP POLITIEK........................................................5
1.2.1 SYSTEEMTHEORIE............................................................................................... 5
1.2.2 KRINGLOOPMODEL VAN DAVID EASTON...................................................................5
1.3 VIER SFEREN IN DE SAMENLEVING...........................................................7
SFEER VAN HET MAATSCHAPPELIJK MIDDENVELD (CIVIL SOCIETY)...........................................7
1.4 HET POLITIEK BESTUURLIJK SYSTEEM.......................................................8
2 WAT IS POLITIEK?............................................................................. 9
2.1 “CONTESTED CONCEPT” OF “CONTAINERBEGRIP”........................................9
2.2 OORSPRONG VAN HET BEGRIP POLITIEK....................................................9
2.2.1 POLITIEK ALS EEN MOREEL STREVEN.......................................................................9
2.2.2 POLITIEK ALS EEN TECHNIEK OM MACHT TE VERWEVEN...............................................9
2.2.3 POLITIEK ALS IDEEËN OM SAMENLEVING TE ORGANISEREN...........................................9
2.2.4 CONCLUSIE....................................................................................................... 9
2.3 DE ASPECT -EN DOMEINBENADERING......................................................10
2.3.1 ASPECTBENADERING VAN POLITIEK.......................................................................10
2.3.2 DOMEINBENADERING......................................................................................... 10
2.3.3 ASPECT VERSUS DOMEINBENADERING...................................................................11
2.4 HET POLITIEK SYSTEEM VAN EASTON.....................................................11
2.4.1 ANALYSE VAN HET POLITIEK SYSTEEM....................................................................11
2.4.2 DE FASEN VAN HET POLITIEK SYSTEEM VAN EASTON................................................12
2.4.3 CONCLUSIE.................................................................................................... 13
2.5 EEN WERKDEFINITIE VAN POLITIEK........................................................13
2.6 PARLEMENTAIRE DEMOCRATIE..............................................................14
2.6.1 DEMOCRATIE................................................................................................... 14
2.6.2 LIBERALE PARLEMENTAIRE DEMOCRATIE.................................................................14
2.6.3 EEN PACIFICATIEDEMOCRATIE.............................................................................. 14
2.7 POLITIEKE PARTIJEN EN HUN VERTEGENWOORDIGERS..................................15
2.7.1 POLITIEKE PARTIJEN........................................................................................... 15
2.7.2 POLITIEKE VERTEGENWOORDIGERS.......................................................................15
2.8 MACHT.........................................................................................16
2.8.1 WAT IS MACHT?............................................................................................... 17
2.8.2 VORMEN VAN MACHT........................................................................................ 17
2.8.3 PLURALISME.................................................................................................... 17
2.8.4 ELITETHEORIE.................................................................................................. 17
3 BELEID........................................................................................... 17
, Politiek en beleid
3.1 WAT IS BELEID?...............................................................................17
3.2 BELEIDSPROBLEEM...........................................................................18
3.3 OVERHEIDSBELEID............................................................................19
3.3.1 DE OVERHEID.................................................................................................. 19
3.3.2 OVERHEIDSBELEID............................................................................................ 20
3.3.3 ACTOREN BETROKKEN BIJ OVERHEIDSBELEID..........................................................20
3.3.4 RELATIE TSS BELEID & POLITIEK..........................................................................20
3.4 BELEIDSCYCLUS...............................................................................21
3.4.1 AGENDAVORMING............................................................................................. 21
3.4.2 BELEIDSVOORBEREIDING.................................................................................... 23
3.4.3 BELEIDSFORMULERING....................................................................................... 24
3.4.4 BELEIDSUITVOERING......................................................................................... 24
3.4.5 BELEIDSEVALUTIE............................................................................................. 24
4 POLITIEKE IDEOLOGIEËN................................................................. 24
4.1 BREUKLIJNEN..................................................................................24
4.1.1 DE TRADITIONELE BREUKLIJNEN...........................................................................24
4.1.2 DE NIEUWE BREUKLIJN....................................................................................... 26
4.1.3 VERZUILING.................................................................................................... 26
4.2 IDEOLOGIEËN..................................................................................27
4.2.1 WAT IS EEN IDEOLOGIE?.................................................................................... 27
4.2.2 POSITIONERING VAN IDEOLOGIEËN.......................................................................27
4.3 POLITIEKE IDEOLOGIEËN IN VLAANDEREN................................................29
4.3.1 HET CONSERVATISME........................................................................................ 29
4.3.2 HET LIBERALISME............................................................................................. 29
4.3.3 SOCIALISME.................................................................................................... 31
4.3.4 CHRISTENDEMOCRATIE...................................................................................... 33
4.3.5 VLAAMS-NATIONALISME..................................................................................... 34
4.3.6 ECOLOGISME................................................................................................... 35
5 DEMOCRATIE.................................................................................. 37
5.1 DEMOCRATIE ALS POLITIEK SYSTEEM......................................................37
5.1.1 CLASSIFICATIE VAN PLATO.................................................................................. 37
5.1.2 HEDENDAAGSE CLASSIFICATIES........................................................................... 37
5.1.3 VORMEN VAN DEMOCRATIE................................................................................. 38
5.1.4 DE DEMOCRATISCHE PARADOX............................................................................ 40
5.2 AGONISTISCHE DEMOCRATIE: HET POLITIEKE............................................41
5.2.1 INLEIDING....................................................................................................... 41
5.2.2 HEEFT DE MEERDERHEID ALTIJD GELIJK?................................................................42
5.2.3 AGONISME EN ANTAGONISME.............................................................................. 43
5.3 DEMOCRATISCH BURGERSCHAP.............................................................47
5.3.1 INLEIDING....................................................................................................... 47
5.3.2 HISTORISCHE WORTELS VAN BURGERSCHAP...........................................................48
5.3.3 LIBERALE DIMENSIES IN HET BURGERSCHAP CONCEPT..............................................49
1
, Politiek en beleid
5.3.4 COMMUNAUTARISTISCHE DIMENSIES.....................................................................50
5.3.5 BURGERSCHAP ALS RELATIONELE PRAKTIJK.............................................................51
6 DE VERZORGINGSSTAAT ALS CONTEXT VOOR HET SOCIAAL WERK.... .51
6.1 HISTORISCHE SCHETS........................................................................51
6.2 WAT IS DE WELVAARTSTAAT?..............................................................52
6.3 HOE WERKT DE WELVAARTSTAAT?.........................................................52
6.4 TYPES WELVAARTSTAAT......................................................................54
6.5 (NEO)CORPORATISME........................................................................55
6.5.1 INLEIDING....................................................................................................... 55
6.5.2 VAN CORPORATISME NAAR NEOCORPORATISME.......................................................56
6.5.3 NEOCORPORATISME: MEER OF MINDER DEMOCRATIE?...............................................56
6.5.4 DE ACTIEVE WELVAARTSTAAT.............................................................................. 56
6.5.5 DE TOEKOMST VAN ONZE WELVAARTSTAAT.............................................................57
7 POLARISATIE.................................................................................. 57
7.1 WAT IS POLARISATIE?........................................................................57
7.1.1 POLARISATIE VAN EEN GROEP GELIJKGEZINDEN.......................................................57
7.1.2 CLUSTEREN VAN GROEPEN IN TEGENGESTELDE KAMPEN............................................58
7.2 VORMEN VAN POLARISATIE..................................................................58
7.2.1 THEMATISCHE & IDEOLOGISCHE POLARISATIE.........................................................58
7.2.2 AFFECTIEVE EN SOCIALE POLARISATIE...................................................................58
7.2.3 WANNEER NEEM POLARISATIE KWALIJKE VORMEN AAN?............................................59
7.3 VERSCHIL TUSSEN POLARISATIE EN CONFLICT...........................................59
7.4 POLARISATIE ALS ONDERDEEL VE DEMOCRATISCHE SAMENLEVING...................60
7.5 AMBIVALENTE ROL VAN POLARISATIE......................................................60
7.5.1 POLITIEKE GEVOLGEN VAN POLARISATIE.................................................................61
7.6 GEWELDLOOS OMGAAN MET POLARISATIE................................................61
7.6.1 EEN KADER VOOR MEERSTEMMIGHEID, POLARISATIE EN CONFLICT...............................62
7.6.2 GEWELDLOOS OMGAAN MET POLARISATIE IN DE PRAKTIJK..........................................63
7.7 STRATEGIEËN OM POLARISATIE TEGEN TE GAAN.........................................65
7.7.1 ROLLEN IN KAART BRENGEN............................................................................... 65
7.7.2 GAMECHANGERS.............................................................................................. 66
8 POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK................................ 67
8.1 INLEIDING......................................................................................67
8.1.1 TOEGENOMEN AANDACHT.................................................................................. 67
8.1.2 EXTERNE DYNAMIEKEN....................................................................................... 67
8.1.3 INTERNE DYNAMIEKEN....................................................................................... 67
8.2 DE SOCIAAL WERKER ALS MIDDENVELDSPELER IN DE SAMENLEVING................68
8.3 POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK..........................................69
8.3.1 POLITIEKE PARTICIPATIE EN INTERACTIEF BELEID......................................................69
8.3.2 DELIBERATIEVE BENADERING: BELEIDSBEÏNVLOEDING...............................................70
2
, Politiek en beleid
8.3.3 DELIBERATIEVE BENADERING: BELEIDSPARTICIPATIE..................................................72
8.3.4 AGONISTISCHE BENADERING: POLITISEREND WERKEN...............................................73
8.3.5 SUBPOLITIEKE BENADERING................................................................................ 75
9 POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK: SOCIAAL OVERLEG...76
9.1 INLEIDING......................................................................................76
9.2 OVERLEGECONOMIE..........................................................................76
9.3 SYNDICALISME IN BELGIË...................................................................76
9.4 SOCIALE PARTNERS...........................................................................77
9.4.1 WERKNEMERSORGANISATIES............................................................................... 78
9.4.2 WERKGEVERSORGANISATIES............................................................................... 79
9.5 HET BELGISCH OVERLEGSYSTEEM..........................................................80
9.5.1 INSTELLINGEN VAN HET OVERLEG OP NATIONAAL NIVEAU..........................................80
9.5.2 OVERLEG OP NIVEAU VAN DE BEDRIJFSSECTOREN....................................................82
9.5.3 OVERLEG OP NIVEAU VAN DE ONDERNEMING..........................................................83
9.5.4 GEREGIONALISEERD OVERLEG............................................................................. 84
9.6 TOEKOMST VAN HET SOCIAAL OVERLEG...................................................85
9.6.1 VASTSTELLINGEN.............................................................................................. 85
9.6.2 SOCIAAL OVERLEG 2.0...................................................................................... 85
9.7 SYNDICAAL WERK.............................................................................85
9.7.1 HOE ZIET HET SYNDICAAL WERK ERUIT?................................................................85
3
, Politiek en beleid
1 Inleiding
1.1 Sociaal werk en politiek
1.1.1Wat doet sociaal werk?
Def.:
- Het realiseren van mensenrechten, sociale rechtvaardigheid,
diversiteit en collectieve verantwoordelijkheid als de centrale
principes van het sociaal werk
Doel:
- Sociale positie en het welzijn van mensen in kwetsbare situaties
versterken en streven naar een meer sociaal rechtvaardige
samenleving
Hoe?
- Agogische opdracht = versterken vh individuele & collectieve welzijn
door vb. hulp -en dienstverlening, gemeenschapsvorming,
educatie…
- Politieke opdracht bestaat uit twee manieren:
o Klassiek politiek sociaal werk
= Als sociaal werker vanuit de uitoefening van agogische
opdracht
Sociaal werkers komen op voor de mensen waarvoor zij
werken, Het zijn de belangbehartigers van mensen
Als sociaal werker oefen je invloed uit op het bestaand
politieke systeem
o Politiserend sociaal werk:
Sociaal werkers denken & handelen hier buiten de
bestaande kaders & proberen het bestaande systeem te
veranderen
Sociaal werkers komen tss in beleidsdiscussies,
verspreiden standpunten & organiseren
1.1.2Wat hebben sociaal werkers nodig om hun politieke
opdracht uit te voeren?
Technische kennis
- Hoe is samenleving politiek en maatschappelijk geordend?
Emancipatorische kennis
- Hoe kan onze samenleving veranderen?
4
, Politiek en beleid
Politiek bewustzijn
- ‘De politiek’
o De veelvuldige praktijken van het conventionele politieke
systeem (regeringen, parlementen, regelgeving…)
o Gericht op kunst van het mogelijke: tot stand brengen van het
best haalbare compromis
- ‘Het politieke’
o Kunst van het onmogelijke: systeem waarbinnen het
bestaande beleid & beslissingen vorm krijgt
1.2 Een systemische kijk op politiek
1.2.1Systeemtheorie
- Oorsprong in natuurwetenschappen, toegepast in politieke en
sociale wetenschappen
- Gaat ervan uit dat afzonderlijke elementen elkaar beïnvloeden en
samen een geheel vormen dat meer is dan de som van de delen
- Politiek wordt bestudeerd als complex, onderling afhankelijk
systeem, in plaats van losse onderdelen
- Systeembenaderingen proberen politiek als één geheel te
beschrijven en een alomvattende analyse te maken
1.2.2Kringloopmodel van David Easton
Wat is een model?
- = Vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid
- Hulpmiddel om naar de werkelijkheid te kijken
- Vertrekt vanuit paradigma (= hoe de wetenschap op dat moment
naar de realiteit kijkt, een manier van denken die bepaalt hoe we
naar de wereld kijken en handelen)
o Het paradigma van Easton: de systeemtheorie
Wie is David Easton? (1917 – 2014)
- Canadese politieke wetenschapper
- Zocht algemene verklaringen voor politiek gedrag
- Introduceerde het begrip ‘politiek systeem’
- Bracht de systeemtheorie in de politieke wetenschappen -
paradigmaverschuiving
- Ontwikkelde het kringloopmodel om te tonen hoe een politiek
systeem werkt
Het kringloopmodel van Easton
5
1 INLEIDING........................................................................................ 4
1.1 SOCIAAL WERK EN POLITIEK..................................................................4
1.1.1 WAT DOET SOCIAAL WERK?.................................................................................. 4
1.1.2 WAT HEBBEN SOCIAAL WERKERS NODIG OM HUN POLITIEKE OPDRACHT UIT TE VOEREN?...4
1.2 EEN SYSTEMISCHE KIJK OP POLITIEK........................................................5
1.2.1 SYSTEEMTHEORIE............................................................................................... 5
1.2.2 KRINGLOOPMODEL VAN DAVID EASTON...................................................................5
1.3 VIER SFEREN IN DE SAMENLEVING...........................................................7
SFEER VAN HET MAATSCHAPPELIJK MIDDENVELD (CIVIL SOCIETY)...........................................7
1.4 HET POLITIEK BESTUURLIJK SYSTEEM.......................................................8
2 WAT IS POLITIEK?............................................................................. 9
2.1 “CONTESTED CONCEPT” OF “CONTAINERBEGRIP”........................................9
2.2 OORSPRONG VAN HET BEGRIP POLITIEK....................................................9
2.2.1 POLITIEK ALS EEN MOREEL STREVEN.......................................................................9
2.2.2 POLITIEK ALS EEN TECHNIEK OM MACHT TE VERWEVEN...............................................9
2.2.3 POLITIEK ALS IDEEËN OM SAMENLEVING TE ORGANISEREN...........................................9
2.2.4 CONCLUSIE....................................................................................................... 9
2.3 DE ASPECT -EN DOMEINBENADERING......................................................10
2.3.1 ASPECTBENADERING VAN POLITIEK.......................................................................10
2.3.2 DOMEINBENADERING......................................................................................... 10
2.3.3 ASPECT VERSUS DOMEINBENADERING...................................................................11
2.4 HET POLITIEK SYSTEEM VAN EASTON.....................................................11
2.4.1 ANALYSE VAN HET POLITIEK SYSTEEM....................................................................11
2.4.2 DE FASEN VAN HET POLITIEK SYSTEEM VAN EASTON................................................12
2.4.3 CONCLUSIE.................................................................................................... 13
2.5 EEN WERKDEFINITIE VAN POLITIEK........................................................13
2.6 PARLEMENTAIRE DEMOCRATIE..............................................................14
2.6.1 DEMOCRATIE................................................................................................... 14
2.6.2 LIBERALE PARLEMENTAIRE DEMOCRATIE.................................................................14
2.6.3 EEN PACIFICATIEDEMOCRATIE.............................................................................. 14
2.7 POLITIEKE PARTIJEN EN HUN VERTEGENWOORDIGERS..................................15
2.7.1 POLITIEKE PARTIJEN........................................................................................... 15
2.7.2 POLITIEKE VERTEGENWOORDIGERS.......................................................................15
2.8 MACHT.........................................................................................16
2.8.1 WAT IS MACHT?............................................................................................... 17
2.8.2 VORMEN VAN MACHT........................................................................................ 17
2.8.3 PLURALISME.................................................................................................... 17
2.8.4 ELITETHEORIE.................................................................................................. 17
3 BELEID........................................................................................... 17
, Politiek en beleid
3.1 WAT IS BELEID?...............................................................................17
3.2 BELEIDSPROBLEEM...........................................................................18
3.3 OVERHEIDSBELEID............................................................................19
3.3.1 DE OVERHEID.................................................................................................. 19
3.3.2 OVERHEIDSBELEID............................................................................................ 20
3.3.3 ACTOREN BETROKKEN BIJ OVERHEIDSBELEID..........................................................20
3.3.4 RELATIE TSS BELEID & POLITIEK..........................................................................20
3.4 BELEIDSCYCLUS...............................................................................21
3.4.1 AGENDAVORMING............................................................................................. 21
3.4.2 BELEIDSVOORBEREIDING.................................................................................... 23
3.4.3 BELEIDSFORMULERING....................................................................................... 24
3.4.4 BELEIDSUITVOERING......................................................................................... 24
3.4.5 BELEIDSEVALUTIE............................................................................................. 24
4 POLITIEKE IDEOLOGIEËN................................................................. 24
4.1 BREUKLIJNEN..................................................................................24
4.1.1 DE TRADITIONELE BREUKLIJNEN...........................................................................24
4.1.2 DE NIEUWE BREUKLIJN....................................................................................... 26
4.1.3 VERZUILING.................................................................................................... 26
4.2 IDEOLOGIEËN..................................................................................27
4.2.1 WAT IS EEN IDEOLOGIE?.................................................................................... 27
4.2.2 POSITIONERING VAN IDEOLOGIEËN.......................................................................27
4.3 POLITIEKE IDEOLOGIEËN IN VLAANDEREN................................................29
4.3.1 HET CONSERVATISME........................................................................................ 29
4.3.2 HET LIBERALISME............................................................................................. 29
4.3.3 SOCIALISME.................................................................................................... 31
4.3.4 CHRISTENDEMOCRATIE...................................................................................... 33
4.3.5 VLAAMS-NATIONALISME..................................................................................... 34
4.3.6 ECOLOGISME................................................................................................... 35
5 DEMOCRATIE.................................................................................. 37
5.1 DEMOCRATIE ALS POLITIEK SYSTEEM......................................................37
5.1.1 CLASSIFICATIE VAN PLATO.................................................................................. 37
5.1.2 HEDENDAAGSE CLASSIFICATIES........................................................................... 37
5.1.3 VORMEN VAN DEMOCRATIE................................................................................. 38
5.1.4 DE DEMOCRATISCHE PARADOX............................................................................ 40
5.2 AGONISTISCHE DEMOCRATIE: HET POLITIEKE............................................41
5.2.1 INLEIDING....................................................................................................... 41
5.2.2 HEEFT DE MEERDERHEID ALTIJD GELIJK?................................................................42
5.2.3 AGONISME EN ANTAGONISME.............................................................................. 43
5.3 DEMOCRATISCH BURGERSCHAP.............................................................47
5.3.1 INLEIDING....................................................................................................... 47
5.3.2 HISTORISCHE WORTELS VAN BURGERSCHAP...........................................................48
5.3.3 LIBERALE DIMENSIES IN HET BURGERSCHAP CONCEPT..............................................49
1
, Politiek en beleid
5.3.4 COMMUNAUTARISTISCHE DIMENSIES.....................................................................50
5.3.5 BURGERSCHAP ALS RELATIONELE PRAKTIJK.............................................................51
6 DE VERZORGINGSSTAAT ALS CONTEXT VOOR HET SOCIAAL WERK.... .51
6.1 HISTORISCHE SCHETS........................................................................51
6.2 WAT IS DE WELVAARTSTAAT?..............................................................52
6.3 HOE WERKT DE WELVAARTSTAAT?.........................................................52
6.4 TYPES WELVAARTSTAAT......................................................................54
6.5 (NEO)CORPORATISME........................................................................55
6.5.1 INLEIDING....................................................................................................... 55
6.5.2 VAN CORPORATISME NAAR NEOCORPORATISME.......................................................56
6.5.3 NEOCORPORATISME: MEER OF MINDER DEMOCRATIE?...............................................56
6.5.4 DE ACTIEVE WELVAARTSTAAT.............................................................................. 56
6.5.5 DE TOEKOMST VAN ONZE WELVAARTSTAAT.............................................................57
7 POLARISATIE.................................................................................. 57
7.1 WAT IS POLARISATIE?........................................................................57
7.1.1 POLARISATIE VAN EEN GROEP GELIJKGEZINDEN.......................................................57
7.1.2 CLUSTEREN VAN GROEPEN IN TEGENGESTELDE KAMPEN............................................58
7.2 VORMEN VAN POLARISATIE..................................................................58
7.2.1 THEMATISCHE & IDEOLOGISCHE POLARISATIE.........................................................58
7.2.2 AFFECTIEVE EN SOCIALE POLARISATIE...................................................................58
7.2.3 WANNEER NEEM POLARISATIE KWALIJKE VORMEN AAN?............................................59
7.3 VERSCHIL TUSSEN POLARISATIE EN CONFLICT...........................................59
7.4 POLARISATIE ALS ONDERDEEL VE DEMOCRATISCHE SAMENLEVING...................60
7.5 AMBIVALENTE ROL VAN POLARISATIE......................................................60
7.5.1 POLITIEKE GEVOLGEN VAN POLARISATIE.................................................................61
7.6 GEWELDLOOS OMGAAN MET POLARISATIE................................................61
7.6.1 EEN KADER VOOR MEERSTEMMIGHEID, POLARISATIE EN CONFLICT...............................62
7.6.2 GEWELDLOOS OMGAAN MET POLARISATIE IN DE PRAKTIJK..........................................63
7.7 STRATEGIEËN OM POLARISATIE TEGEN TE GAAN.........................................65
7.7.1 ROLLEN IN KAART BRENGEN............................................................................... 65
7.7.2 GAMECHANGERS.............................................................................................. 66
8 POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK................................ 67
8.1 INLEIDING......................................................................................67
8.1.1 TOEGENOMEN AANDACHT.................................................................................. 67
8.1.2 EXTERNE DYNAMIEKEN....................................................................................... 67
8.1.3 INTERNE DYNAMIEKEN....................................................................................... 67
8.2 DE SOCIAAL WERKER ALS MIDDENVELDSPELER IN DE SAMENLEVING................68
8.3 POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK..........................................69
8.3.1 POLITIEKE PARTICIPATIE EN INTERACTIEF BELEID......................................................69
8.3.2 DELIBERATIEVE BENADERING: BELEIDSBEÏNVLOEDING...............................................70
2
, Politiek en beleid
8.3.3 DELIBERATIEVE BENADERING: BELEIDSPARTICIPATIE..................................................72
8.3.4 AGONISTISCHE BENADERING: POLITISEREND WERKEN...............................................73
8.3.5 SUBPOLITIEKE BENADERING................................................................................ 75
9 POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK: SOCIAAL OVERLEG...76
9.1 INLEIDING......................................................................................76
9.2 OVERLEGECONOMIE..........................................................................76
9.3 SYNDICALISME IN BELGIË...................................................................76
9.4 SOCIALE PARTNERS...........................................................................77
9.4.1 WERKNEMERSORGANISATIES............................................................................... 78
9.4.2 WERKGEVERSORGANISATIES............................................................................... 79
9.5 HET BELGISCH OVERLEGSYSTEEM..........................................................80
9.5.1 INSTELLINGEN VAN HET OVERLEG OP NATIONAAL NIVEAU..........................................80
9.5.2 OVERLEG OP NIVEAU VAN DE BEDRIJFSSECTOREN....................................................82
9.5.3 OVERLEG OP NIVEAU VAN DE ONDERNEMING..........................................................83
9.5.4 GEREGIONALISEERD OVERLEG............................................................................. 84
9.6 TOEKOMST VAN HET SOCIAAL OVERLEG...................................................85
9.6.1 VASTSTELLINGEN.............................................................................................. 85
9.6.2 SOCIAAL OVERLEG 2.0...................................................................................... 85
9.7 SYNDICAAL WERK.............................................................................85
9.7.1 HOE ZIET HET SYNDICAAL WERK ERUIT?................................................................85
3
, Politiek en beleid
1 Inleiding
1.1 Sociaal werk en politiek
1.1.1Wat doet sociaal werk?
Def.:
- Het realiseren van mensenrechten, sociale rechtvaardigheid,
diversiteit en collectieve verantwoordelijkheid als de centrale
principes van het sociaal werk
Doel:
- Sociale positie en het welzijn van mensen in kwetsbare situaties
versterken en streven naar een meer sociaal rechtvaardige
samenleving
Hoe?
- Agogische opdracht = versterken vh individuele & collectieve welzijn
door vb. hulp -en dienstverlening, gemeenschapsvorming,
educatie…
- Politieke opdracht bestaat uit twee manieren:
o Klassiek politiek sociaal werk
= Als sociaal werker vanuit de uitoefening van agogische
opdracht
Sociaal werkers komen op voor de mensen waarvoor zij
werken, Het zijn de belangbehartigers van mensen
Als sociaal werker oefen je invloed uit op het bestaand
politieke systeem
o Politiserend sociaal werk:
Sociaal werkers denken & handelen hier buiten de
bestaande kaders & proberen het bestaande systeem te
veranderen
Sociaal werkers komen tss in beleidsdiscussies,
verspreiden standpunten & organiseren
1.1.2Wat hebben sociaal werkers nodig om hun politieke
opdracht uit te voeren?
Technische kennis
- Hoe is samenleving politiek en maatschappelijk geordend?
Emancipatorische kennis
- Hoe kan onze samenleving veranderen?
4
, Politiek en beleid
Politiek bewustzijn
- ‘De politiek’
o De veelvuldige praktijken van het conventionele politieke
systeem (regeringen, parlementen, regelgeving…)
o Gericht op kunst van het mogelijke: tot stand brengen van het
best haalbare compromis
- ‘Het politieke’
o Kunst van het onmogelijke: systeem waarbinnen het
bestaande beleid & beslissingen vorm krijgt
1.2 Een systemische kijk op politiek
1.2.1Systeemtheorie
- Oorsprong in natuurwetenschappen, toegepast in politieke en
sociale wetenschappen
- Gaat ervan uit dat afzonderlijke elementen elkaar beïnvloeden en
samen een geheel vormen dat meer is dan de som van de delen
- Politiek wordt bestudeerd als complex, onderling afhankelijk
systeem, in plaats van losse onderdelen
- Systeembenaderingen proberen politiek als één geheel te
beschrijven en een alomvattende analyse te maken
1.2.2Kringloopmodel van David Easton
Wat is een model?
- = Vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid
- Hulpmiddel om naar de werkelijkheid te kijken
- Vertrekt vanuit paradigma (= hoe de wetenschap op dat moment
naar de realiteit kijkt, een manier van denken die bepaalt hoe we
naar de wereld kijken en handelen)
o Het paradigma van Easton: de systeemtheorie
Wie is David Easton? (1917 – 2014)
- Canadese politieke wetenschapper
- Zocht algemene verklaringen voor politiek gedrag
- Introduceerde het begrip ‘politiek systeem’
- Bracht de systeemtheorie in de politieke wetenschappen -
paradigmaverschuiving
- Ontwikkelde het kringloopmodel om te tonen hoe een politiek
systeem werkt
Het kringloopmodel van Easton
5
