2025- 2026 Forensische
psychiatrie
Elise Wuyts
Beau Ramon
,INHOUD
1. inleiding ...........................................................................................................................................3
1.1 wat is forensische psychiatrie?.................................................................................................3
1.2 een stukje geschiedenis ...........................................................................................................3
1.3 therapeutic jurisprudence ........................................................................................................3
1.4 spanningsvelden .....................................................................................................................3
1.5 wat doet een forensische psychiater? .......................................................................................4
2. internering en deskundigeno nderzoek ..............................................................................................6
2.1 in het hoofd van een psychiater ................................................................................................6
2.2 wat is internering? ...................................................................................................................7
2.3 wat na internering? ..................................................................................................................8
2.4 wat is het doel van deskundigen onderzoek? .............................................................................8
2.5 deskundigen onderzoek voor internering (4 vragen) ...................................................................9
2.6 hoe goed werkt deskundigen onderzoek? ..................................................................................9
3. psychopathologie deel 1 ................................................................................................................. 10
3.1 in het hoofd van een psychiater .............................................................................................. 10
3.2 psychotische stoornissen ...................................................................................................... 11
3.3 stemmingsstoornissen .......................................................................................................... 13
3.4 verslavingsstoornissen .......................................................................................................... 14
4. pscyhopathologie deel 2 ................................................................................................................. 16
4.1 trauma .................................................................................................................................. 16
4.2 persoonlijkheidsstoornissen .................................................................................................. 17
4.3 neurocognitieve stoornissen .................................................................................................. 21
4.4 gedragsstoornissen ............................................................................................................... 23
5. psychopathologie deel 3 ................................................................................................................. 25
5.1 verstandelijke beperking ........................................................................................................ 25
5.2 wat zijn ontwikkelingsstoornissen? ......................................................................................... 27
6. behandelcontexten ........................................................................................................................ 32
6.1 algemeen psychiatrisch landschap ....................................................................................... 32
6.2 forensisch pyschiatrisch landschap ...................................................................................... 34
7. niet – strafrechtelijk onderzoek ....................................................................................................... 37
7.1 rechtelijke organisatie ........................................................................................................... 37
7.2 forensische psychiatrie .......................................................................................................... 38
7.3 wat is forensische psychiatrie?............................................................................................... 39
7.4 schadebepaling in niet – strafrechtelijke context: enkele topics ............................................... 40
7.5 schadebepaling in niet – strafrechtelijke context: percentages ................................................. 43
1
, 7.6 schadebepaling in niet – strafrechtelijke context: hersentrauma .............................................. 44
8. diversiteit in forensische psychiatrie ................................................................................................ 46
8.1 diversiteit .............................................................................................................................. 46
8.2 caleidoscoop ........................................................................................................................ 47
8.3 ijsberg ................................................................................................................................... 48
8.4 communicatiekompas ........................................................................................................... 48
8.5 focus op cultuur en (geestelijke) gezondheid ........................................................................... 49
8.6 in de praktijk.......................................................................................................................... 50
8.7 conclusie .............................................................................................................................. 51
9. specifieke groepen plegers ............................................................................................................. 52
9.1 vrouwelijke plegers ................................................................................................................ 52
9.2 profiel van een vrouw die feiten pleegt .................................................................................... 53
9.3 behandeling voor vrouwen die feiten plegen ............................................................................ 55
9.4 minderjarige plegers .............................................................................................................. 56
9.5 oudere plegers ...................................................................................................................... 61
10. personen die zedenfeiten hebben gepleegd ................................................................................... 63
10.1 seksueel geweld .................................................................................................................. 63
10.2 profiel van iemand die zedenfeiten pleegt ............................................................................. 64
10.3 behandeling voor plegers van zedenfeiten ............................................................................. 67
10.4 belgisch behandel landschap ............................................................................................... 69
11. diversiteit & ethiek ........................................................................................................................ 70
11.1 lgbtqia+ diversiteit ............................................................................................................... 70
voorbeeldvragen examen ................................................................................................................ 71
2
, 1. INLEIDING
1.1 WAT IS FORENSISCHE PSYCHIATRIE?
→ raakvlak tussen psychiatrie en recht
Artikel 71 in het Strafwetboek: “Er is geen misdrijf wanneer de beschuldigde of de beklaagde op het
tijdstop van de feiten leed aan een geestesstoornis die zijn oordeelsvermogen of de controle over zijn
daden heeft tenietgedaan, of wanneer hij gedwongen werd door een macht die hij niet heeft kunnen
weerstaan”
1.2 EEN STUKJE GESCHIEDENIS
Cesare Lombroso + Gina (zijn dochter): grondleggers van de criminologie → gaat kijken waarom iemand
feiten gaat plegen en maakte daar een biologisch verhaal van (bv: je kon dit zien aan zijn schedel, …) maar
je ziet hier ook veel racistische en seksistische overtuigingen inzitten.
Emil Kraepelin: grondlegger van de psychiatrie → eerste die een classificatie systeem heeft gemaakt en
waarin ook al een weerslag zat van het forensische systeem dus het onderscheid als iemand feiten heeft
gepleegd en kan die daar beoordeelt voor worden. Dit is de basis voor de systemen die wij vandaag nog
steeds gebruiken bv: DSM.
Broadmoor (1863): bekend psychiatrisch ziekenhuis in Londen → dit was de oplossing voor mensen die
duidelijk ziek waren maar het was te gevaarlijk om deze mensen in de maatschappij te behandelen.
1.3 THERAPEUTIC JURISPRUDENCE
= zo weinig mogelijk schade toebrengen als rechtssysteem/ het therapeutische of anti – therapeutische
effect van het rechtssysteem
➔ Bv: gevangenis maakt niet beter maar slechter: je duwt mensen meer in criminele milieus, … Dit
is dus zeer anti – therapeutisch.
➔ Maar je hebt veel initiatieven die meer therapeutisch gemaakt kunnen worden zoals de
forensische psychiatrie.
1.4 SPANNINGSVELDEN
1.4.1 MEDISCH VS. JURIDISCH
• Andere cultuur
• Zwart/ wit denken: moeilijk om te zeggen dat een behandeling is geslaagd of niet want dit is een
therapeutisch proces, …
• Asymmetrische relatie: justitie heeft het laaste woord, wij kunnen met een deskundige onderzoek
adviseren voor internering maar we kunnen dit op het einde niet beslissen
• Beroepsgeheim: dat geldt voor iedereen → goed moeten nadenken over de persoonlijke
gegevens, niet bevestigen dat iemand in opname is, …
- Hoe in de praktijk aanpakken? Wij doen een 3 – gesprek. De patiënt kan dan alles zelf
vertellen.
3
psychiatrie
Elise Wuyts
Beau Ramon
,INHOUD
1. inleiding ...........................................................................................................................................3
1.1 wat is forensische psychiatrie?.................................................................................................3
1.2 een stukje geschiedenis ...........................................................................................................3
1.3 therapeutic jurisprudence ........................................................................................................3
1.4 spanningsvelden .....................................................................................................................3
1.5 wat doet een forensische psychiater? .......................................................................................4
2. internering en deskundigeno nderzoek ..............................................................................................6
2.1 in het hoofd van een psychiater ................................................................................................6
2.2 wat is internering? ...................................................................................................................7
2.3 wat na internering? ..................................................................................................................8
2.4 wat is het doel van deskundigen onderzoek? .............................................................................8
2.5 deskundigen onderzoek voor internering (4 vragen) ...................................................................9
2.6 hoe goed werkt deskundigen onderzoek? ..................................................................................9
3. psychopathologie deel 1 ................................................................................................................. 10
3.1 in het hoofd van een psychiater .............................................................................................. 10
3.2 psychotische stoornissen ...................................................................................................... 11
3.3 stemmingsstoornissen .......................................................................................................... 13
3.4 verslavingsstoornissen .......................................................................................................... 14
4. pscyhopathologie deel 2 ................................................................................................................. 16
4.1 trauma .................................................................................................................................. 16
4.2 persoonlijkheidsstoornissen .................................................................................................. 17
4.3 neurocognitieve stoornissen .................................................................................................. 21
4.4 gedragsstoornissen ............................................................................................................... 23
5. psychopathologie deel 3 ................................................................................................................. 25
5.1 verstandelijke beperking ........................................................................................................ 25
5.2 wat zijn ontwikkelingsstoornissen? ......................................................................................... 27
6. behandelcontexten ........................................................................................................................ 32
6.1 algemeen psychiatrisch landschap ....................................................................................... 32
6.2 forensisch pyschiatrisch landschap ...................................................................................... 34
7. niet – strafrechtelijk onderzoek ....................................................................................................... 37
7.1 rechtelijke organisatie ........................................................................................................... 37
7.2 forensische psychiatrie .......................................................................................................... 38
7.3 wat is forensische psychiatrie?............................................................................................... 39
7.4 schadebepaling in niet – strafrechtelijke context: enkele topics ............................................... 40
7.5 schadebepaling in niet – strafrechtelijke context: percentages ................................................. 43
1
, 7.6 schadebepaling in niet – strafrechtelijke context: hersentrauma .............................................. 44
8. diversiteit in forensische psychiatrie ................................................................................................ 46
8.1 diversiteit .............................................................................................................................. 46
8.2 caleidoscoop ........................................................................................................................ 47
8.3 ijsberg ................................................................................................................................... 48
8.4 communicatiekompas ........................................................................................................... 48
8.5 focus op cultuur en (geestelijke) gezondheid ........................................................................... 49
8.6 in de praktijk.......................................................................................................................... 50
8.7 conclusie .............................................................................................................................. 51
9. specifieke groepen plegers ............................................................................................................. 52
9.1 vrouwelijke plegers ................................................................................................................ 52
9.2 profiel van een vrouw die feiten pleegt .................................................................................... 53
9.3 behandeling voor vrouwen die feiten plegen ............................................................................ 55
9.4 minderjarige plegers .............................................................................................................. 56
9.5 oudere plegers ...................................................................................................................... 61
10. personen die zedenfeiten hebben gepleegd ................................................................................... 63
10.1 seksueel geweld .................................................................................................................. 63
10.2 profiel van iemand die zedenfeiten pleegt ............................................................................. 64
10.3 behandeling voor plegers van zedenfeiten ............................................................................. 67
10.4 belgisch behandel landschap ............................................................................................... 69
11. diversiteit & ethiek ........................................................................................................................ 70
11.1 lgbtqia+ diversiteit ............................................................................................................... 70
voorbeeldvragen examen ................................................................................................................ 71
2
, 1. INLEIDING
1.1 WAT IS FORENSISCHE PSYCHIATRIE?
→ raakvlak tussen psychiatrie en recht
Artikel 71 in het Strafwetboek: “Er is geen misdrijf wanneer de beschuldigde of de beklaagde op het
tijdstop van de feiten leed aan een geestesstoornis die zijn oordeelsvermogen of de controle over zijn
daden heeft tenietgedaan, of wanneer hij gedwongen werd door een macht die hij niet heeft kunnen
weerstaan”
1.2 EEN STUKJE GESCHIEDENIS
Cesare Lombroso + Gina (zijn dochter): grondleggers van de criminologie → gaat kijken waarom iemand
feiten gaat plegen en maakte daar een biologisch verhaal van (bv: je kon dit zien aan zijn schedel, …) maar
je ziet hier ook veel racistische en seksistische overtuigingen inzitten.
Emil Kraepelin: grondlegger van de psychiatrie → eerste die een classificatie systeem heeft gemaakt en
waarin ook al een weerslag zat van het forensische systeem dus het onderscheid als iemand feiten heeft
gepleegd en kan die daar beoordeelt voor worden. Dit is de basis voor de systemen die wij vandaag nog
steeds gebruiken bv: DSM.
Broadmoor (1863): bekend psychiatrisch ziekenhuis in Londen → dit was de oplossing voor mensen die
duidelijk ziek waren maar het was te gevaarlijk om deze mensen in de maatschappij te behandelen.
1.3 THERAPEUTIC JURISPRUDENCE
= zo weinig mogelijk schade toebrengen als rechtssysteem/ het therapeutische of anti – therapeutische
effect van het rechtssysteem
➔ Bv: gevangenis maakt niet beter maar slechter: je duwt mensen meer in criminele milieus, … Dit
is dus zeer anti – therapeutisch.
➔ Maar je hebt veel initiatieven die meer therapeutisch gemaakt kunnen worden zoals de
forensische psychiatrie.
1.4 SPANNINGSVELDEN
1.4.1 MEDISCH VS. JURIDISCH
• Andere cultuur
• Zwart/ wit denken: moeilijk om te zeggen dat een behandeling is geslaagd of niet want dit is een
therapeutisch proces, …
• Asymmetrische relatie: justitie heeft het laaste woord, wij kunnen met een deskundige onderzoek
adviseren voor internering maar we kunnen dit op het einde niet beslissen
• Beroepsgeheim: dat geldt voor iedereen → goed moeten nadenken over de persoonlijke
gegevens, niet bevestigen dat iemand in opname is, …
- Hoe in de praktijk aanpakken? Wij doen een 3 – gesprek. De patiënt kan dan alles zelf
vertellen.
3
