Samenvatting Methodisch handelen 1

Hoofdstuk 1: Logopedie en
audiologie: cliëntgerichte
toegepaste
gedragswetenschappen
1.1 Cliëntgerichte logopedie en audiologie
 Door de jaren heer van stoornisgerichte zorg naar cliëntgerichte zorg
o Focus op de patiënt zijn/haar noden
o Focus niet op de ziekte
o Kijken naar de welzijn of levenskwaliteit
o Kijken naar de mate waarin de hulpvrager goed kan functioneren in interactie met
zijn leefwereld


1.1.1. Het biomedische en het sociale model van stoornissen en
hulpverlening
Twee belangrijke aspecten:

1. Methodieken waarmee de hulpvrager een zo breed mogelijke waaier van inzichten, attitudes
en concrete vaardigheden ontwikkelt waarmee hij of zij optimaal kan functioneren en
participeren
2. Methoden waarmee belangrijke personen uit de leefwereld van de hulpvrager helpende
inzichten, attitudes en vaardigheden verwerven of waarmee de fysieke leef- en
werkomgeving van de hulpvrager ten goede worden aangepast



Het biomedische model

 Nature
 Dualisme lichaam – geest zijn onafhankelijk van elkaar: psychologische processen staan
volledig los van ziekteprocessen
 Statistische norm wat normaal en afwijkend is
 Alles buiten de norm = afwijkend
 Discrepanties tussen leeftijd en testscores
 Wat afwijkt moet genormaliseerd worden
 Passieve rol voor de patiënt
 Classificatiesystemen o.b.v. oorzaken



Het sociale model

 Nurture
 Het probleem wordt gecreëerd door de samenleving  maatschappij moet veranderen
 Recht van het individu staat centraal

, 




Sensibiliseren van of het aanbrengen van veranderingen in de omgeving




1.1.2. Het biopsychosociale model (leermodel)
<-> biomedisch model (ziektemodel)

 Verzoent het medische met het sociale model en vult aan met beïnvloedende individuele
factoren
 Samenspel tussen biologische, persoonlijke en sociale factoren
 Onvermogen en het gevoel van onvermogen = focus van de behandeling
 “Normaliseren” of “normaal” bestaat niet
 Normaal = relatief en subjectief: hangt af van de waardeoordelen, persoonlijke, sociale,
ethische,.. Normen
 Hoe ze de communicatiestoornissen als een probleem ervaren + vaardigheid waarmee ze met
de stoornis omgaan
 Weerspiegeld in het ICF



1.1.3. Het ICF-model
als leidraad
= ontstaan als aanvulling op het ICD
= International Classificatie of Functioning, Disability and Health

,  Tweevoudig doel: holistisch denkkader en gemeenschappelijke taal
 Holistisch denkkader = overkoepelend denkkader dat rekening houdt met alle aspecten van
de gezondheidstoestand
 Gemeenschappelijke taal = het ICF-model is een algemene vorm dat door alle andere
disciplines begrepen wordt  interdisciplinaire aanpak/communicatie
= universele taal

 Mensen met dezelfde factoren en eenzelfde aandoening kunnen toch totaal verschillend
functioneren of omgaan met die aandoening (persoonlijke en externe factoren spelen hier
een rol

 Operationalisering van het biopsychosociale model


1.1.4. De vijf componenten van het ICF-model
= bestaat uit twee componenten
1) menselijk functioneren (functies en anatomische eigenschappen, activiteiten en participatie)
2) factoren die een invloed hebben op het menselijk functioneren (persoonlijke en externe factoren)

 Anatomische eigenschappen
= positie, aanwezigheid, vorm en continuïteit van onderdelen van het menselijke lichaam
Functies
= fysiologische en mentale eigenschappen

 Stoornissen = wanneer iemand afwijkingen of verlies van functies/anatomische
eigenschappen vertoont

 Activiteiten
= onderdelen van iemands handelen, uitvoering van taken of acties

 Beperkingen = moeilijkheden met het uitvoeren van activiteiten

 Participatie
= iemands deelname aan het sociaal-maatschappelijk leven in de verschillende rollen die
hij/zij daarin vervult

 Participatieproblemen = moeilijkheden die iemand ondervindt met deze interacties

,  Externe factoren
= fysieke en sociale omgeving waarin iemand leeft

 Persoonlijke factoren
= zaken die specifiek zijn op het functioneren van het individu




1.1.5. Het ICF-model als denkkader in de logopedie en de
audiologie
 Mensen verschillen in veerkracht, perfectionisme, gevoeligheid, daarom ziektes anders
ervaren dan anderen

 Logopedisch/audiologisch assessment en evaluatie vanuit een ICF-perspectief
o = grote invloed op de aard van de probleeminventarisatie
o Componenten van het ICF zijn voor de therapeut een leidraad bij het verzamelen van
informatie over de cliënt
o ICF = hulpmiddel om effectiviteit behandeling te beoordelen

 Logopedische/audiologische behandeling vanuit ICF-perspectief
o Doelbepaling van een behandeling hangt af van de specifieke noden en aard van de
klacht
o Houvast bij keuze therapeutische interventies
o Verruiming therapeutische doelstellingen
o Helpt de therapeut om orde en structuur aan te brengen in het behandelingsproces
o Doelmatigheid vergroten


1.1.6. Een centrale rol voor de cliënt: cliëntgerichte zorg
= zo georganiseerd dat ze echt rekening houdt met de noden en voorkeuren die specifiek zijn voor het
individu en ze willen van de cliënt een actieve deelnemer maken.

 Cliënt wordt meer zelfregulerend, veerkrachtiger en autonomer
= empowerment

 Van zorgverstrekkergerichte zorg naar cliëntgerichte zorg
o Zorgverstrekkergericht = de zorg vertrekt vanuit degene die de zorg verschaft
o Arts of therapeut heeft de leiding


1.1.7. Definitie en basiskenmerken van cliëntgerichte zorg
Definitie:
Cliëntgerichtheid is een biopsychosociale benadering en attitude die erop gericht is zorg te
verstrekken die respectvol, geïndividualiseerd en empowerend is. Ze impliceert de individuele en