Hoofdstuk 5
Georganiseerde misdaad
Inleiding
Enkele gemeenschappelijke kenmerken van georganiseerde
criminaliteit en organisatiecriminaliteit:
- Beiden hebben betrekking o.a. op organisaties
o Georganiseerde misdaad: criminele organisaties (en andere
criminele groepen en netwerken)
o Organisatiecriminaliteit: legale organisaties
- Beiden zijn ambigue: iets dubbelzinnig, onduidelijk of meer dan één
interpretatie kan hebben.
- Beiden zijn moeilijk te bestuderen aan de hand van officiële cijfers
en kwantitatieve methodes
- Beide Slachtofferloze criminaliteit:
Burgers niet perse last van
Slachtoffers niet bewust van de feiten
Maar ook belangrijke verschillen in:
- Media en beleidsaandacht
- Waargenomen ernst
- Gekozen aanpak
Illegale goederen: bv: drugs, mensen, sigaretten, …
Illegale diensten: gokken, betaalde seks
Illegale transfers: diefstal, afpersing, fraude
1.Georganiseerde misdaad (GM): een
betwist concept
Uitdrukking ‘georganiseerde misdaad’ 100 jaar geleden geïntroduceerd in
VS
Verschillende betekenissen
Deze definities bewogen tussen 2 grote conceptualisering
1. Een set van op zich illegale, stabiele organisaties of van stabiele
organisaties waarvan de leden zelf zich systematisch met
misdaad inlaten
- “Criminele organisaties" (‘wie’)
, o vb: maffia (nu intussen ook al vele andere groepen)
o Langdurig
Nadruk op overtreders en partnerschappen
2. Een set van ernstige criminele activiteiten, in het bijzonder het
verschaffen van illegale goederen en diensten, meestal met
winstbejag.
- Criminele activiteiten (‘Wat’)
Productie en verkoop van illegale goederen en diensten
+ “illegale transfers” (bv. diefstal en afpersing)
o Winstgeorganiseerde criminaliteit (bv: drugshandel of
mensensmokkel)
Evolutie in betekenis GM:
Jaren 50’ nadruk op de (wie-visie)
- Nadruk op Italo-Amerikaanse maffia in VS
- Grote, goed gestructureerde bureaucratische organisaties.
Deze visie werd bekritiseerd “alien conspiracy”
Door de nadruk op buitenlandse criminelen
Alternatief: “illegal enterprise” (wat-visie)
- Progressieve samensmelting van GM en illegal enterprises
o De aanvoer van illegale goederen en diensten
o Aandacht op de marktplaats
GM: verzamelterm voor vormen van criminaliteit samen te voegen
Betrokkenheid bij illegale marktactiviteiten werd een basisvereiste
van de definitie van GM. (doel: winst maken)
Negatief neveneffect: term GM werd afwisselend gebruikt
- Voor zowel aantal organisaties (wie) als aantal activiteiten
(wat).
Behalve in SP en IT: de ‘illegale onderneming’-benadering = dominante
positie
Het ruime begrip heeft ervoor gezorgd dat GM een succesvolle
beleidsterm is geworden
o Omwille van groei illegale markten ontstond een groeiende
bezorgdheid, ook in landen die geen echte maffia’s hebben
Term kan gebruikt worden om de vrees uit te drukken dat de IT-maffia EU
zou kunnen binnendringen.
- Piek: jaren 90’
De wat-visie heeft ook officiële definities beïnvloed:
EU officiële definities: gebaseerd op illegale ondernemingsparadigma
- Aangenomen door Duitse BKA, en in BE (1992)
, - “Georganiseerde criminaliteit bestaat in het planmatig plegen
van misdrijven die elk op zichzelf of in hun totaliteit van enige
betekenis zijn, vanuit een streven naar winst of macht, waarbij
meer dan twee betrokken personen samen handelen,
gedurende een vrij lange periode en met verdeling van taken
waarbij
A) Gebruik wordt gemaakt van commerciële structuren,
B) Toevlucht wordt genomen tot geweld of andere intimidatiemiddelen
en/of
C) Waarbij invloed wordt uitgeoefend op het politieke leven, de media,
het openbaar bestuur, de justitie of het bedrijfsleven”
(Bundeskriminalamt, z.d.).
Officiële definitie van VN (2000) is ook zeer breed:
Er kunnen vele vormen van criminaliteit onder deze definitie vallen (bv:
bende inbrekers, IS, groepje jonge drugshandelaars)
- Is het wel verstandig zo vele begrippen samen te voegen?
o Controversieel
Voor sommige politiediensten en wetenschappers betekent het:
Het begaan wan een delict samen met meer dan 2 daders
Vermeende territoriale omvang is ook veranderd:
Eerst: gangsterpraktijken met kern afpersing die meestal op lokale basis
uitgevoerd wordt
Sinds jaren 90’: de transnationale aard van georganiseerde misdaad.
De strijd tegen GM is gebruikt op versterkende strafrechtelijke
hervormingen in versch. landen te verantwoorden.
2.Maffia’s
Er is maar een klein aantal echte maffia’s
De 5 meest beroemde maffia’s:
Siciliaanse Cosa Nostra: confederatie van ± 150 maffiagroepen
o Uitsluitend gevestigd in West-Sicilië
o Rond 1990 3.000 ritueel aangesloten leden, maar nu max. 1
000
‘Ndrangheta: confederatie van ± 150 maffiagroepen
o Primair gevestigd in Zuid-Calabrië, maar ook actief in Noord-
Italië, Australië en Canada
o Tot 10.000 ritueel aangesloten leden
Georganiseerde misdaad
Inleiding
Enkele gemeenschappelijke kenmerken van georganiseerde
criminaliteit en organisatiecriminaliteit:
- Beiden hebben betrekking o.a. op organisaties
o Georganiseerde misdaad: criminele organisaties (en andere
criminele groepen en netwerken)
o Organisatiecriminaliteit: legale organisaties
- Beiden zijn ambigue: iets dubbelzinnig, onduidelijk of meer dan één
interpretatie kan hebben.
- Beiden zijn moeilijk te bestuderen aan de hand van officiële cijfers
en kwantitatieve methodes
- Beide Slachtofferloze criminaliteit:
Burgers niet perse last van
Slachtoffers niet bewust van de feiten
Maar ook belangrijke verschillen in:
- Media en beleidsaandacht
- Waargenomen ernst
- Gekozen aanpak
Illegale goederen: bv: drugs, mensen, sigaretten, …
Illegale diensten: gokken, betaalde seks
Illegale transfers: diefstal, afpersing, fraude
1.Georganiseerde misdaad (GM): een
betwist concept
Uitdrukking ‘georganiseerde misdaad’ 100 jaar geleden geïntroduceerd in
VS
Verschillende betekenissen
Deze definities bewogen tussen 2 grote conceptualisering
1. Een set van op zich illegale, stabiele organisaties of van stabiele
organisaties waarvan de leden zelf zich systematisch met
misdaad inlaten
- “Criminele organisaties" (‘wie’)
, o vb: maffia (nu intussen ook al vele andere groepen)
o Langdurig
Nadruk op overtreders en partnerschappen
2. Een set van ernstige criminele activiteiten, in het bijzonder het
verschaffen van illegale goederen en diensten, meestal met
winstbejag.
- Criminele activiteiten (‘Wat’)
Productie en verkoop van illegale goederen en diensten
+ “illegale transfers” (bv. diefstal en afpersing)
o Winstgeorganiseerde criminaliteit (bv: drugshandel of
mensensmokkel)
Evolutie in betekenis GM:
Jaren 50’ nadruk op de (wie-visie)
- Nadruk op Italo-Amerikaanse maffia in VS
- Grote, goed gestructureerde bureaucratische organisaties.
Deze visie werd bekritiseerd “alien conspiracy”
Door de nadruk op buitenlandse criminelen
Alternatief: “illegal enterprise” (wat-visie)
- Progressieve samensmelting van GM en illegal enterprises
o De aanvoer van illegale goederen en diensten
o Aandacht op de marktplaats
GM: verzamelterm voor vormen van criminaliteit samen te voegen
Betrokkenheid bij illegale marktactiviteiten werd een basisvereiste
van de definitie van GM. (doel: winst maken)
Negatief neveneffect: term GM werd afwisselend gebruikt
- Voor zowel aantal organisaties (wie) als aantal activiteiten
(wat).
Behalve in SP en IT: de ‘illegale onderneming’-benadering = dominante
positie
Het ruime begrip heeft ervoor gezorgd dat GM een succesvolle
beleidsterm is geworden
o Omwille van groei illegale markten ontstond een groeiende
bezorgdheid, ook in landen die geen echte maffia’s hebben
Term kan gebruikt worden om de vrees uit te drukken dat de IT-maffia EU
zou kunnen binnendringen.
- Piek: jaren 90’
De wat-visie heeft ook officiële definities beïnvloed:
EU officiële definities: gebaseerd op illegale ondernemingsparadigma
- Aangenomen door Duitse BKA, en in BE (1992)
, - “Georganiseerde criminaliteit bestaat in het planmatig plegen
van misdrijven die elk op zichzelf of in hun totaliteit van enige
betekenis zijn, vanuit een streven naar winst of macht, waarbij
meer dan twee betrokken personen samen handelen,
gedurende een vrij lange periode en met verdeling van taken
waarbij
A) Gebruik wordt gemaakt van commerciële structuren,
B) Toevlucht wordt genomen tot geweld of andere intimidatiemiddelen
en/of
C) Waarbij invloed wordt uitgeoefend op het politieke leven, de media,
het openbaar bestuur, de justitie of het bedrijfsleven”
(Bundeskriminalamt, z.d.).
Officiële definitie van VN (2000) is ook zeer breed:
Er kunnen vele vormen van criminaliteit onder deze definitie vallen (bv:
bende inbrekers, IS, groepje jonge drugshandelaars)
- Is het wel verstandig zo vele begrippen samen te voegen?
o Controversieel
Voor sommige politiediensten en wetenschappers betekent het:
Het begaan wan een delict samen met meer dan 2 daders
Vermeende territoriale omvang is ook veranderd:
Eerst: gangsterpraktijken met kern afpersing die meestal op lokale basis
uitgevoerd wordt
Sinds jaren 90’: de transnationale aard van georganiseerde misdaad.
De strijd tegen GM is gebruikt op versterkende strafrechtelijke
hervormingen in versch. landen te verantwoorden.
2.Maffia’s
Er is maar een klein aantal echte maffia’s
De 5 meest beroemde maffia’s:
Siciliaanse Cosa Nostra: confederatie van ± 150 maffiagroepen
o Uitsluitend gevestigd in West-Sicilië
o Rond 1990 3.000 ritueel aangesloten leden, maar nu max. 1
000
‘Ndrangheta: confederatie van ± 150 maffiagroepen
o Primair gevestigd in Zuid-Calabrië, maar ook actief in Noord-
Italië, Australië en Canada
o Tot 10.000 ritueel aangesloten leden
