2025 - 2026 Insolventie,
zekerheden en
executierecht
Prof. Diederik Bruloot & Wannes Vandenbussche
,Algemene informatie - Executierecht
ALGEMENE INFORMATIE
Lesmomenten
- Ma 11u30-12u45 & 17u-19u45
- Lessen worden opgenomen (onder voorbehoud van technische problemen) – geen livestream
- Lesschema zie Ufora
Contact
- Les of Forum
- (praktisch/administratief)
-
-
Leermateriaal
- Slides (Ufora)
- Insolventie & zekerheden: Syllabus (Ufora)
- Executie & CSR: Handboek (VRG)
o P. Taelman, Beslag- en Executierecht – Collectieve schuldenregeling, Owl Press, 2025
- Wetboek (vnl. Hyp.W., Boek XX WER en Ger.W.)
o Zie wetboekenreglement
o Losse teksten enkel n.a.v. recente wetswijzigingen
- Integratieoefeningen (W.12)
Examen
- Schriftelijk (klemtoon op toepassingen) – voorbeeldvragen (W.12)
EXECUTIERECHT
Algemene informatie
- Opzet: Deel V van het Gerechtelijk Wetboek
- Lesmateriaal:
o Handboek ‘Beslag en Executierecht. Collectieve Schuldenregeling’
o Rechtspraak
o PPT-presentaties en lesnotities
- Overzicht van de cursus
Ter zijde: Gedachtewisseling met hof van beroep Gent
- Vrijdag 24 oktober, 13u-14u (max. 14u30) in Faculteitsraadzaal
- Een open gesprek tussen raadheren hof van beroep en rechtenstudenten over:
o de band tussen Justitie en de samenleving
o verwachtingen van Justitie als publieke dienstverlener
o de rol van digitalisering
o hoe jonge juristen vandaag naar rechtspraak kijken
- Inschrijven vóór 20 oktober: event.ugent.be/registration/HvBGent
Pagina 1 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
INHOUD
Algemene informatie .................................................................................................................... 1
Executierecht ......................................................................................................................................1
1 Bronnen & basisbegrippen .............................................................................................. 9
1.1 Overzicht deelgebieden .........................................................................................................9
1.2 Begrippen van belang voor het toepassingsgebied ................................................................ 10
1.2.1 Ondernemingsbegrip........................................................................................................... 10
1.2.1.1 let op: ander ondernemingsbegrip in boek 6 ....................................................... 12
1.2.1.2 toepassing ....................................................................................................... 12
1.3 Enkele basisconcepten ....................................................................................................... 12
1.3.1 Schuldeiser – schuldenaar................................................................................................... 12
1.3.2 Enkele modaliteiten van verbintenissen ............................................................................... 13
1.3.3 Vermogen ........................................................................................................................... 13
1.3.3.1 Subjectieve vermogensleer ............................................................................... 13
1.3.3.2 Vermogen als verhaalsobject ............................................................................ 14
1.3.4 Samenloop ......................................................................................................................... 16
1.3.5 Bevoegde rechtbank ........................................................................................................... 16
2 Zekerheidsrecht ............................................................................................................17
2.1 Zakelijke zekerheidsmechanismen ...................................................................................... 17
2.1.1 Krachtens de wet ................................................................................................................ 17
2.1.1.1 Voorrechten ..................................................................................................... 17
2.1.2 Krachtens overeenkomst ..................................................................................................... 23
2.1.2.1 Pand ................................................................................................................ 23
2.1.2.2 Hypotheek ....................................................................................................... 25
2.1.3 Onderlinge verhoudingen .................................................................................................... 26
2.1.3.1 Voorrechten ..................................................................................................... 26
2.1.3.2 Pand ................................................................................................................ 27
2.1.3.3 Hypotheken ..................................................................................................... 27
2.2 Persoonlijke zekerheidsmechanismen ................................................................................. 28
2.2.1 Borgtocht ........................................................................................................................... 28
2.2.1.1 Nieuw Boek 9, Titel 1 BW: Persoonlijke zekerheden ............................................ 28
2.2.1.2 borgtocht ......................................................................................................... 30
2.2.1.3 Consumentenborg ........................................................................................... 31
2.2.2 ‘soft’ zekerheden ................................................................................................................ 31
2.2.2.1 Patronaatsverklaringen ..................................................................................... 31
2.2.2.2 Covenants (negatieve zekerheden) .................................................................... 32
3 Executierecht ................................................................................................................33
3.1 Kader en begrippen ............................................................................................................. 33
3.1.1 algemeen ........................................................................................................................... 33
3.1.1.1 keuzerecht van de eisende partij ....................................................................... 33
3.1.1.2 Eigenrichting versus toezicht overheid ............................................................... 34
Pagina 2 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.1.1.3 Uitvoerbare titel................................................................................................ 34
3.1.1.4 Het executierecht ............................................................................................. 34
3.1.2 uitvoering door … ................................................................................................................ 34
3.1.2.1 1/ Reële executie .............................................................................................. 34
3.1.2.2 2/ Verhaalsexecutie .......................................................................................... 35
3.1.3 middelen tot tenuitvoerlegging ............................................................................................. 35
3.1.3.1 1/ beslag .......................................................................................................... 35
3.1.3.2 2/ Dwangsom ................................................................................................... 38
3.1.3.3 3/ Interesten en verhogingen als dwangmiddel ................................................... 42
3.1.4 Publiciteitsregeling ............................................................................................................. 42
3.1.4.1 Notie ............................................................................................................... 42
3.1.4.2 Achtergrond bij het CBB .................................................................................... 42
3.1.4.3 Doelstelling van het CBB .................................................................................. 42
3.1.4.4 SOORTEN VAN BERICHTEN............................................................................... 43
3.1.4.5 Andere aspecten van het CBB ........................................................................... 43
3.1.5 Samenloop ......................................................................................................................... 43
3.2 actoren van het executierecht .............................................................................................. 44
3.2.1 Beslagrechter ..................................................................................................................... 44
3.2.1.1 Materiële bevoegdheid...................................................................................... 44
3.2.1.2 Territoriale bevoegdheid ................................................................................... 46
3.2.1.3 rechtspleging ................................................................................................... 46
3.2.2 Gerechtsdeurwaarder en notaris.......................................................................................... 46
3.2.2.1 gerechtsdeurwaarder ....................................................................................... 46
3.2.2.2 notaris ............................................................................................................. 47
3.3 Beslagbaarheid ................................................................................................................... 47
3.3.1 inleiding ............................................................................................................................. 47
3.3.1.1 Uitgangspunt .................................................................................................... 47
3.3.1.2 Verduidelijkingen .............................................................................................. 47
3.3.2 Niet of slechts beperkte beslagbaarheid ............................................................................... 47
3.3.2.1 Niet beslagbare goederen ................................................................................. 47
3.3.2.2 beperkt beslagbare goederen ............................................................................ 48
3.3.2.3 Bijzondere categorieën ..................................................................................... 48
3.3.2.4 Berekening van onbeslagbaarheid en repercussies ............................................ 49
3.3.2.5 Toepassingen ................................................................................................... 49
3.3.3 Echtgenoten ....................................................................................................................... 51
3.3.3.1 Inleiding ........................................................................................................... 51
3.3.3.2 gehuwd onder wettelijk stelsel .......................................................................... 52
3.3.3.3 andere samenlevingsvormen ............................................................................ 52
3.4 Uitvoerbare titel .................................................................................................................. 54
3.4.1 Begrip ................................................................................................................................. 54
3.4.2 Vormvereisten .................................................................................................................... 54
Pagina 3 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.4.3 Inhoudelijke vereisten ......................................................................................................... 54
3.4.4 Soorten uitvoerbare titel ...................................................................................................... 55
3.5 Voorlopige tenuitvoerlegging (rechtsmiddelen) ..................................................................... 55
3.5.1 Inleiding ............................................................................................................................. 55
3.5.1.1 Notie ............................................................................................................... 55
3.5.1.2 kenmerken ....................................................................................................... 55
3.5.2 Regels inzake voorlopige tenuitvoerlegging ........................................................................... 56
3.5.2.1 Ter opfrissing.................................................................................................... 56
3.5.2.2 Basisregels ...................................................................................................... 56
3.5.2.3 schemas .......................................................................................................... 56
3.6 Bewarend beslag ................................................................................................................ 61
3.6.1 Kader ................................................................................................................................. 61
3.6.1.1 Begrip .............................................................................................................. 61
3.6.1.2 Gevolgen ......................................................................................................... 61
3.6.1.3 Geldigheidsduur ............................................................................................... 61
3.6.1.4 Voorwaarden.................................................................................................... 62
3.6.2 Procedure voor bewarend beslag ......................................................................................... 62
3.6.2.1 Voorafgaand: Al dan niet machtiging tot beslaglegging ........................................ 62
3.6.2.2 Procedure ........................................................................................................ 62
3.6.3 Soorten bewarend beslag .................................................................................................... 64
3.6.3.1 bewarend Beslag op Roerend goed .................................................................... 64
3.6.3.2 Bewarend beslag op onroerend goed ................................................................. 64
3.6.3.3 Derdenbeslag ................................................................................................... 64
3.6.4 Kantonnement .................................................................................................................... 65
3.6.4.1 Notie ............................................................................................................... 65
3.6.4.2 Kenmerken ...................................................................................................... 65
3.7 Uitvoerend beslag ............................................................................................................... 66
3.7.1 Voorwaarden ...................................................................................................................... 66
3.7.1.1 Algemeen ......................................................................................................... 66
3.7.1.2 Kwaliteitsvereisten schuldvordering .................................................................. 66
3.7.2 Procedure – algemeen ......................................................................................................... 66
3.7.2.1 Algemeen Verloop van procedure ...................................................................... 66
3.7.3 Uitvoerend beslag op roerend goed ...................................................................................... 67
3.7.3.1 Verloop van procedure ...................................................................................... 67
3.7.3.2 Incidenten tijdens uitvoerend beslag ................................................................. 68
3.7.3.3 Evenredige verdeling ......................................................................................... 69
3.7.3.4 Schema ........................................................................................................... 69
3.7.4 Uitvoerend beslag op onroerend goed .................................................................................. 70
3.7.4.1 Inleiding ........................................................................................................... 70
3.7.4.2 verloop van procedure ...................................................................................... 70
3.7.4.3 Zuivering en rangregeling .................................................................................. 72
Pagina 4 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.7.4.4 Schema ........................................................................................................... 73
3.7.5 Uitvoerend beslag onder derden .......................................................................................... 74
3.7.5.1 Begrip .............................................................................................................. 74
3.7.5.2 Opvragen rekeninginformatie ............................................................................ 74
3.7.5.3 Verdere kenmerken .......................................................................................... 74
3.7.6 kantonnement .................................................................................................................... 74
3.7.6.1 Notie ............................................................................................................... 74
3.7.7 Omzetting van bewarend naar uitvoerend beslag .................................................................. 75
3.7.7.1 Principe ........................................................................................................... 75
3.7.7.2 Invloed van type beslag ..................................................................................... 75
3.8 Collectieve schuldenregeling (!!) .......................................................................................... 76
3.8.1 Algemeen ........................................................................................................................... 76
3.8.1.1 Begripsbepaling ............................................................................................... 76
3.8.1.2 Verdere situering .............................................................................................. 76
3.8.2 Toepassingsgebied ............................................................................................................. 77
3.8.2.1 1/ Natuurlijke persoon ...................................................................................... 77
3.8.2.2 2/ Overmatige schuldenlast .............................................................................. 77
3.8.2.3 3/ Niet kennelijk bewerkstelligen van onvermogen .............................................. 77
3.8.2.4 4/ Geen herroeping binnen de vijf jaar ................................................................ 77
3.8.3 Aanvraagfase ...................................................................................................................... 78
3.8.3.1 Verzoek ............................................................................................................ 78
3.8.3.2 Uitspraak over toelaatbaarheid ......................................................................... 78
3.8.3.3 Kennisgeving .................................................................................................... 78
3.8.3.4 Publiciteit ........................................................................................................ 79
3.8.3.5 Rechtsmiddelen tegen beschikking ................................................................... 79
3.8.3.6 Aangifte van schuldvordering ............................................................................ 80
3.8.4 Opschortingsfase................................................................................................................ 80
3.8.4.1 Grote samenloop ............................................................................................. 80
3.8.4.2 Het ontstaan van de boedel............................................................................... 80
3.8.4.3 Onbeschikbaarheid van vermogen..................................................................... 80
3.8.4.4 Beperking beschikkingsbevoegdheid ................................................................. 80
3.8.4.5 Inningsbevoegdheid en leefgeld ........................................................................ 81
3.8.4.6 Schorsing van Executie ..................................................................................... 81
3.8.4.7 opschorting van interesten ................................................................................ 82
3.8.5 Minnelijke aanzuiveringsregeling .......................................................................................... 82
3.8.5.1 A. Algemeen ..................................................................................................... 82
3.8.5.2 B. Opstellen van minnelijke aanzuiveringsregeling .............................................. 82
3.8.5.3 C. Looptijd ....................................................................................................... 83
3.8.5.4 D. Inhoud ......................................................................................................... 83
3.8.5.5 E. Goedkeuring of verwerping ............................................................................ 83
3.8.5.6 F. Herziening en blijvende saisine ...................................................................... 83
Pagina 5 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.8.6 Gerechtelijke aanzuiveringsregeling ..................................................................................... 84
3.8.6.1 A. Algemeen ..................................................................................................... 84
3.8.6.2 B. zonder kwijtschelding van schuld in hoofdsom ............................................... 84
3.8.6.3 C. (gedeeltelijke) kwijtschelding van schuld ....................................................... 84
3.8.6.4 D. Totale kwijtschelding van schulden ............................................................... 86
3.8.7 Einde en herroeping van collectieve schuldenregeling ........................................................... 86
3.8.7.1 B. Herroeping ................................................................................................... 86
3.8.7.2 C. Beëindiging op verzoek van de SA .................................................................. 87
3.8.8 Positie van de persoonlijke zekerheidssteller ........................................................................ 87
3.8.8.1 A. principe........................................................................................................ 87
3.8.8.2 B. Procedure .................................................................................................... 87
3.8.9 Schuldbemiddelaar ............................................................................................................. 88
4 Commercieel insolventierecht (insolventierecht voor ondernemingen) ...........................89
4.1 Overzicht - context .............................................................................................................. 89
4.1.1 Algemeen kader: pathologie en verdwijning van de onderneming ........................................... 89
4.1.1.1 Vrijwillige vs. gedwongen verdwijning ................................................................. 89
4.1.2 Bevoegdheidsprobleem? Federale staatsstructuur ............................................................... 89
4.1.3 Preventieve mechanismen .................................................................................................. 90
4.1.3.1 EU Herstructureringsrichtlijn ............................................................................. 90
4.2 Preventie & reorganisatie (soft) ............................................................................................ 91
4.2.1 1/ Depistage/KOIM: Opsporing ondernemingen in moeilijkheden ........................................... 91
4.2.1.1 Oorsprong ........................................................................................................ 91
4.2.1.2 art. XX.25 WER: kamers voor ondernemingen in moeilijkheden ............................ 91
4.2.2 Bewarende maatregelen...................................................................................................... 93
4.2.2.1 1. Ondernemingsbemiddeling (XX.29/2 WER): vrijwillig ....................................... 93
4.2.2.2 2. aanstelling Gerechtsmandataris: opgelegd .................................................... 93
4.2.3 2/ Buitengerechtelijk minnelijk akkoord ................................................................................ 95
4.2.4 3/ Gerechtelijke reorganisatie .............................................................................................. 95
4.2.4.1 Krachtlijnen...................................................................................................... 95
4.2.4.2 Openbaar + OGG: toepassingsvoorwaarden ...................................................... 96
4.2.4.3 Openbaar + OGG: verzoek + mini-opschorting .................................................... 98
4.2.4.4 Openbaar + OGG: beslissing + opschorting ...................................................... 100
4.2.4.5 Openbaar + OGG: stemming/homologatie ....................................................... 104
4.2.5 bijzondere procedures ...................................................................................................... 109
4.2.5.1 OGG .............................................................................................................. 109
4.2.5.2 Besloten procedure ........................................................................................ 110
4.2.5.3 Einde/overgang faillissement .......................................................................... 111
4.3 faillissement ..................................................................................................................... 112
4.3.1 Faillissementsvoorwaarden (!!) .......................................................................................... 112
4.3.1.1 A) Personeel toepassingsgebied ...................................................................... 112
4.3.1.2 b) Duurzaam ophouden te betalen (= staking van betaling) ................................ 113
Pagina 6 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
4.3.1.3 c) Geschokt (wankelend) krediet ..................................................................... 113
4.3.2 Initiatiefrecht .................................................................................................................... 114
4.3.3 Faillissementsvonnis ........................................................................................................ 115
4.3.3.1 Inhoud ........................................................................................................... 115
4.3.3.2 Bekendmaking ............................................................................................... 115
4.3.3.3 Uitvoerbaarheid/Rechtsmiddelen .................................................................... 115
4.3.4 Rechtsgevolgen t.a.v. vermogen gefailleerde ...................................................................... 116
4.3.4.1 A. Buitenbezitstelling XX.110 WER ................................................................... 116
4.3.4.2 B. Samenloop schuldeisers en vorming ‘boedel’............................................... 116
4.3.4.3 C. Stopzetting maatregelen van tenuitvoerlegging XX.120-121 WER ................... 117
4.3.4.4 D. Eisbaarheid termijnschulden (XX.116 WER) ................................................. 118
4.3.4.5 E. Stuiting (stopzetting) loop interesten (XX.117 WER) ....................................... 118
4.3.4.6 F. Wettelijke hypotheek (XX.150, lid 2).............................................................. 118
4.3.5 Rechtsgevolgen t.a.v. vroegere handelingen ....................................................................... 119
4.3.5.1 Niet-tegenwerpelijke handelingen ................................................................... 119
4.3.5.2 Lopende overeenkomsten (!!) .......................................................................... 121
4.3.5.3 Faillissement koper van koopwaar ................................................................... 122
4.3.5.4 Faillissement huurder ..................................................................................... 122
4.3.5.5 Faillissement gehuwde natuurlijke persoon ..................................................... 123
4.3.5.6 Gevolgen voor borgen en medeschuldenaars ................................................... 123
4.3.5.7 Schuldvergelijking .......................................................................................... 123
4.3.5.8 Revindicaties ................................................................................................. 123
4.3.6 Rechtsgevolgen t.a.v. de persoon van de gefailleerde .......................................................... 124
4.3.7 administratie van het faillissement..................................................................................... 124
4.3.8 Verloop van de procedure (!!) ............................................................................................. 125
4.3.8.1 Voorbereiding................................................................................................. 125
4.3.8.2 Beheer van de boedel ..................................................................................... 126
4.3.8.3 Bijzondere vereffeningsregimes ....................................................................... 126
4.3.8.4 Einde faillissementsprocedure ........................................................................ 126
4.3.9 Einde procedure → Kwijtschelding (!!) ................................................................................. 127
4.3.10 Stil faillissement ............................................................................................................... 128
4.3.11 Grensoverschrijdende insolventie ...................................................................................... 128
5 Casusles..................................................................................................................... 129
5.1 insolventie en zekerheden ................................................................................................. 129
5.1.1 Toepassing GRP (reorganisatie) ......................................................................................... 129
5.1.1.1 Toepassing zekerheidsrecht ............................................................................ 129
5.1.2 Toepassing GRP (reorganisatie) ......................................................................................... 130
5.1.2.1 Toepassing GRP (faillissement) ....................................................................... 130
5.1.3 Toepassing Faillissement .................................................................................................. 131
5.2 Executierecht ................................................................................................................... 132
5.2.1 Casus 1 – Dwangsommen ................................................................................................. 132
Pagina 7 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
5.2.2 Casus 2 – Bewarend derdenbeslag ..................................................................................... 134
5.2.3 Casus 3 - Uitvoerend beslag en verdeling............................................................................ 136
5.2.4 Casus 4 – evenredige verdeling .......................................................................................... 138
5.2.5 Casus 5 – collectieve schuldenregeling .............................................................................. 138
5.3 Insolventierecht meerkeuze ............................................................................................... 140
5.4 Executierecht meerkeuze .................................................................................................. 142
Pagina 8 van 143
, Bronnen & basisbegrippen - Overzicht deelgebieden
1 BRONNEN & BASISBEGRIPPEN
= niet-nakoming van verbintenissen & wat er in zo’n geval moet gebeuren
- Executierecht: beslag, gedwongen tenuitvoerlegging
- Zekerheidsrecht: kans verhogen op nakoming verbintenissen
o Niet noodzakelijk absolute zekerheid
o Bv. borgtocht, hypotheek, …
- Insolventierecht: oplossing voor mensen die niet langer in staat zijn verbintenissen na te komen
Raakpunten andere disciplines
Onderling verweven, maar niet geïntegreerd
- 3 afzonderlijke onderdelen
- In praktijk altijd gecombineerd
1.1 OVERZICHT DEELGEBIEDEN
Bronnen/ zekerheidsmechanismen
- Hypotheekwet (i.p.v. 2092 e.v. oud BW)
- Borgtocht (2011 e.v. oud BW → Boek 9, Titel 1 BW)
- Pand (Pandwet 11/07/2013 i.p.v. 2071 e.v. oud BW)
- WFZ: wet financiële zekerheden (15/12/2004)
o Bank als SE
- Specifieke wetgeving
o Wb. Invordering fiscale schulden, 13/04/2019: fiscus als SE
I. Zekerheidsrecht Concept
- Wet vs. overeenkomst
o Pand: contract
o Voorrechten: wet
- Zakelijk vs. Persoonlijk
o Zakelijk: aanspraken die SE krijgt op bepaalde zaak (pand,
hypotheek)
o Persoonlijk: waarborg uit aanspraak op bepaald vermogen van
een persoon (borg)
Concept: dwangmaatregelen met tussenkomst rechtbank
II. Executierecht
Bron: Ger.W.
Concept/doelstelling
- Commercieel vs. niet-commercieel
o Niet-commercieel: humanitaire overwegingen → collectieve
schuldenregeling
- Liquidatie vs. herstel
o Faillissement: liquidatie → waardevernietigend voor economie
(bestaat al veel langer)
▪ Voordeel: u moet de schulden die niet kunnen worden
III. Insolventierecht terugbetaald, worden kwijtgescholden
o Herstel: onderneming proberen redden om waarde niet te
vernietigen
- Gemeenrechtelijk vs. sectoraal
o 2008: Als bank failliet gaat → anders dan gewone onderneming
→ afzonderlijk insolventierecht → vanaf dan ook voor
verzekeraars en andere spelers
Bronnen
- Boek XX WER
Pagina 9 van 143
zekerheden en
executierecht
Prof. Diederik Bruloot & Wannes Vandenbussche
,Algemene informatie - Executierecht
ALGEMENE INFORMATIE
Lesmomenten
- Ma 11u30-12u45 & 17u-19u45
- Lessen worden opgenomen (onder voorbehoud van technische problemen) – geen livestream
- Lesschema zie Ufora
Contact
- Les of Forum
- (praktisch/administratief)
-
-
Leermateriaal
- Slides (Ufora)
- Insolventie & zekerheden: Syllabus (Ufora)
- Executie & CSR: Handboek (VRG)
o P. Taelman, Beslag- en Executierecht – Collectieve schuldenregeling, Owl Press, 2025
- Wetboek (vnl. Hyp.W., Boek XX WER en Ger.W.)
o Zie wetboekenreglement
o Losse teksten enkel n.a.v. recente wetswijzigingen
- Integratieoefeningen (W.12)
Examen
- Schriftelijk (klemtoon op toepassingen) – voorbeeldvragen (W.12)
EXECUTIERECHT
Algemene informatie
- Opzet: Deel V van het Gerechtelijk Wetboek
- Lesmateriaal:
o Handboek ‘Beslag en Executierecht. Collectieve Schuldenregeling’
o Rechtspraak
o PPT-presentaties en lesnotities
- Overzicht van de cursus
Ter zijde: Gedachtewisseling met hof van beroep Gent
- Vrijdag 24 oktober, 13u-14u (max. 14u30) in Faculteitsraadzaal
- Een open gesprek tussen raadheren hof van beroep en rechtenstudenten over:
o de band tussen Justitie en de samenleving
o verwachtingen van Justitie als publieke dienstverlener
o de rol van digitalisering
o hoe jonge juristen vandaag naar rechtspraak kijken
- Inschrijven vóór 20 oktober: event.ugent.be/registration/HvBGent
Pagina 1 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
INHOUD
Algemene informatie .................................................................................................................... 1
Executierecht ......................................................................................................................................1
1 Bronnen & basisbegrippen .............................................................................................. 9
1.1 Overzicht deelgebieden .........................................................................................................9
1.2 Begrippen van belang voor het toepassingsgebied ................................................................ 10
1.2.1 Ondernemingsbegrip........................................................................................................... 10
1.2.1.1 let op: ander ondernemingsbegrip in boek 6 ....................................................... 12
1.2.1.2 toepassing ....................................................................................................... 12
1.3 Enkele basisconcepten ....................................................................................................... 12
1.3.1 Schuldeiser – schuldenaar................................................................................................... 12
1.3.2 Enkele modaliteiten van verbintenissen ............................................................................... 13
1.3.3 Vermogen ........................................................................................................................... 13
1.3.3.1 Subjectieve vermogensleer ............................................................................... 13
1.3.3.2 Vermogen als verhaalsobject ............................................................................ 14
1.3.4 Samenloop ......................................................................................................................... 16
1.3.5 Bevoegde rechtbank ........................................................................................................... 16
2 Zekerheidsrecht ............................................................................................................17
2.1 Zakelijke zekerheidsmechanismen ...................................................................................... 17
2.1.1 Krachtens de wet ................................................................................................................ 17
2.1.1.1 Voorrechten ..................................................................................................... 17
2.1.2 Krachtens overeenkomst ..................................................................................................... 23
2.1.2.1 Pand ................................................................................................................ 23
2.1.2.2 Hypotheek ....................................................................................................... 25
2.1.3 Onderlinge verhoudingen .................................................................................................... 26
2.1.3.1 Voorrechten ..................................................................................................... 26
2.1.3.2 Pand ................................................................................................................ 27
2.1.3.3 Hypotheken ..................................................................................................... 27
2.2 Persoonlijke zekerheidsmechanismen ................................................................................. 28
2.2.1 Borgtocht ........................................................................................................................... 28
2.2.1.1 Nieuw Boek 9, Titel 1 BW: Persoonlijke zekerheden ............................................ 28
2.2.1.2 borgtocht ......................................................................................................... 30
2.2.1.3 Consumentenborg ........................................................................................... 31
2.2.2 ‘soft’ zekerheden ................................................................................................................ 31
2.2.2.1 Patronaatsverklaringen ..................................................................................... 31
2.2.2.2 Covenants (negatieve zekerheden) .................................................................... 32
3 Executierecht ................................................................................................................33
3.1 Kader en begrippen ............................................................................................................. 33
3.1.1 algemeen ........................................................................................................................... 33
3.1.1.1 keuzerecht van de eisende partij ....................................................................... 33
3.1.1.2 Eigenrichting versus toezicht overheid ............................................................... 34
Pagina 2 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.1.1.3 Uitvoerbare titel................................................................................................ 34
3.1.1.4 Het executierecht ............................................................................................. 34
3.1.2 uitvoering door … ................................................................................................................ 34
3.1.2.1 1/ Reële executie .............................................................................................. 34
3.1.2.2 2/ Verhaalsexecutie .......................................................................................... 35
3.1.3 middelen tot tenuitvoerlegging ............................................................................................. 35
3.1.3.1 1/ beslag .......................................................................................................... 35
3.1.3.2 2/ Dwangsom ................................................................................................... 38
3.1.3.3 3/ Interesten en verhogingen als dwangmiddel ................................................... 42
3.1.4 Publiciteitsregeling ............................................................................................................. 42
3.1.4.1 Notie ............................................................................................................... 42
3.1.4.2 Achtergrond bij het CBB .................................................................................... 42
3.1.4.3 Doelstelling van het CBB .................................................................................. 42
3.1.4.4 SOORTEN VAN BERICHTEN............................................................................... 43
3.1.4.5 Andere aspecten van het CBB ........................................................................... 43
3.1.5 Samenloop ......................................................................................................................... 43
3.2 actoren van het executierecht .............................................................................................. 44
3.2.1 Beslagrechter ..................................................................................................................... 44
3.2.1.1 Materiële bevoegdheid...................................................................................... 44
3.2.1.2 Territoriale bevoegdheid ................................................................................... 46
3.2.1.3 rechtspleging ................................................................................................... 46
3.2.2 Gerechtsdeurwaarder en notaris.......................................................................................... 46
3.2.2.1 gerechtsdeurwaarder ....................................................................................... 46
3.2.2.2 notaris ............................................................................................................. 47
3.3 Beslagbaarheid ................................................................................................................... 47
3.3.1 inleiding ............................................................................................................................. 47
3.3.1.1 Uitgangspunt .................................................................................................... 47
3.3.1.2 Verduidelijkingen .............................................................................................. 47
3.3.2 Niet of slechts beperkte beslagbaarheid ............................................................................... 47
3.3.2.1 Niet beslagbare goederen ................................................................................. 47
3.3.2.2 beperkt beslagbare goederen ............................................................................ 48
3.3.2.3 Bijzondere categorieën ..................................................................................... 48
3.3.2.4 Berekening van onbeslagbaarheid en repercussies ............................................ 49
3.3.2.5 Toepassingen ................................................................................................... 49
3.3.3 Echtgenoten ....................................................................................................................... 51
3.3.3.1 Inleiding ........................................................................................................... 51
3.3.3.2 gehuwd onder wettelijk stelsel .......................................................................... 52
3.3.3.3 andere samenlevingsvormen ............................................................................ 52
3.4 Uitvoerbare titel .................................................................................................................. 54
3.4.1 Begrip ................................................................................................................................. 54
3.4.2 Vormvereisten .................................................................................................................... 54
Pagina 3 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.4.3 Inhoudelijke vereisten ......................................................................................................... 54
3.4.4 Soorten uitvoerbare titel ...................................................................................................... 55
3.5 Voorlopige tenuitvoerlegging (rechtsmiddelen) ..................................................................... 55
3.5.1 Inleiding ............................................................................................................................. 55
3.5.1.1 Notie ............................................................................................................... 55
3.5.1.2 kenmerken ....................................................................................................... 55
3.5.2 Regels inzake voorlopige tenuitvoerlegging ........................................................................... 56
3.5.2.1 Ter opfrissing.................................................................................................... 56
3.5.2.2 Basisregels ...................................................................................................... 56
3.5.2.3 schemas .......................................................................................................... 56
3.6 Bewarend beslag ................................................................................................................ 61
3.6.1 Kader ................................................................................................................................. 61
3.6.1.1 Begrip .............................................................................................................. 61
3.6.1.2 Gevolgen ......................................................................................................... 61
3.6.1.3 Geldigheidsduur ............................................................................................... 61
3.6.1.4 Voorwaarden.................................................................................................... 62
3.6.2 Procedure voor bewarend beslag ......................................................................................... 62
3.6.2.1 Voorafgaand: Al dan niet machtiging tot beslaglegging ........................................ 62
3.6.2.2 Procedure ........................................................................................................ 62
3.6.3 Soorten bewarend beslag .................................................................................................... 64
3.6.3.1 bewarend Beslag op Roerend goed .................................................................... 64
3.6.3.2 Bewarend beslag op onroerend goed ................................................................. 64
3.6.3.3 Derdenbeslag ................................................................................................... 64
3.6.4 Kantonnement .................................................................................................................... 65
3.6.4.1 Notie ............................................................................................................... 65
3.6.4.2 Kenmerken ...................................................................................................... 65
3.7 Uitvoerend beslag ............................................................................................................... 66
3.7.1 Voorwaarden ...................................................................................................................... 66
3.7.1.1 Algemeen ......................................................................................................... 66
3.7.1.2 Kwaliteitsvereisten schuldvordering .................................................................. 66
3.7.2 Procedure – algemeen ......................................................................................................... 66
3.7.2.1 Algemeen Verloop van procedure ...................................................................... 66
3.7.3 Uitvoerend beslag op roerend goed ...................................................................................... 67
3.7.3.1 Verloop van procedure ...................................................................................... 67
3.7.3.2 Incidenten tijdens uitvoerend beslag ................................................................. 68
3.7.3.3 Evenredige verdeling ......................................................................................... 69
3.7.3.4 Schema ........................................................................................................... 69
3.7.4 Uitvoerend beslag op onroerend goed .................................................................................. 70
3.7.4.1 Inleiding ........................................................................................................... 70
3.7.4.2 verloop van procedure ...................................................................................... 70
3.7.4.3 Zuivering en rangregeling .................................................................................. 72
Pagina 4 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.7.4.4 Schema ........................................................................................................... 73
3.7.5 Uitvoerend beslag onder derden .......................................................................................... 74
3.7.5.1 Begrip .............................................................................................................. 74
3.7.5.2 Opvragen rekeninginformatie ............................................................................ 74
3.7.5.3 Verdere kenmerken .......................................................................................... 74
3.7.6 kantonnement .................................................................................................................... 74
3.7.6.1 Notie ............................................................................................................... 74
3.7.7 Omzetting van bewarend naar uitvoerend beslag .................................................................. 75
3.7.7.1 Principe ........................................................................................................... 75
3.7.7.2 Invloed van type beslag ..................................................................................... 75
3.8 Collectieve schuldenregeling (!!) .......................................................................................... 76
3.8.1 Algemeen ........................................................................................................................... 76
3.8.1.1 Begripsbepaling ............................................................................................... 76
3.8.1.2 Verdere situering .............................................................................................. 76
3.8.2 Toepassingsgebied ............................................................................................................. 77
3.8.2.1 1/ Natuurlijke persoon ...................................................................................... 77
3.8.2.2 2/ Overmatige schuldenlast .............................................................................. 77
3.8.2.3 3/ Niet kennelijk bewerkstelligen van onvermogen .............................................. 77
3.8.2.4 4/ Geen herroeping binnen de vijf jaar ................................................................ 77
3.8.3 Aanvraagfase ...................................................................................................................... 78
3.8.3.1 Verzoek ............................................................................................................ 78
3.8.3.2 Uitspraak over toelaatbaarheid ......................................................................... 78
3.8.3.3 Kennisgeving .................................................................................................... 78
3.8.3.4 Publiciteit ........................................................................................................ 79
3.8.3.5 Rechtsmiddelen tegen beschikking ................................................................... 79
3.8.3.6 Aangifte van schuldvordering ............................................................................ 80
3.8.4 Opschortingsfase................................................................................................................ 80
3.8.4.1 Grote samenloop ............................................................................................. 80
3.8.4.2 Het ontstaan van de boedel............................................................................... 80
3.8.4.3 Onbeschikbaarheid van vermogen..................................................................... 80
3.8.4.4 Beperking beschikkingsbevoegdheid ................................................................. 80
3.8.4.5 Inningsbevoegdheid en leefgeld ........................................................................ 81
3.8.4.6 Schorsing van Executie ..................................................................................... 81
3.8.4.7 opschorting van interesten ................................................................................ 82
3.8.5 Minnelijke aanzuiveringsregeling .......................................................................................... 82
3.8.5.1 A. Algemeen ..................................................................................................... 82
3.8.5.2 B. Opstellen van minnelijke aanzuiveringsregeling .............................................. 82
3.8.5.3 C. Looptijd ....................................................................................................... 83
3.8.5.4 D. Inhoud ......................................................................................................... 83
3.8.5.5 E. Goedkeuring of verwerping ............................................................................ 83
3.8.5.6 F. Herziening en blijvende saisine ...................................................................... 83
Pagina 5 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
3.8.6 Gerechtelijke aanzuiveringsregeling ..................................................................................... 84
3.8.6.1 A. Algemeen ..................................................................................................... 84
3.8.6.2 B. zonder kwijtschelding van schuld in hoofdsom ............................................... 84
3.8.6.3 C. (gedeeltelijke) kwijtschelding van schuld ....................................................... 84
3.8.6.4 D. Totale kwijtschelding van schulden ............................................................... 86
3.8.7 Einde en herroeping van collectieve schuldenregeling ........................................................... 86
3.8.7.1 B. Herroeping ................................................................................................... 86
3.8.7.2 C. Beëindiging op verzoek van de SA .................................................................. 87
3.8.8 Positie van de persoonlijke zekerheidssteller ........................................................................ 87
3.8.8.1 A. principe........................................................................................................ 87
3.8.8.2 B. Procedure .................................................................................................... 87
3.8.9 Schuldbemiddelaar ............................................................................................................. 88
4 Commercieel insolventierecht (insolventierecht voor ondernemingen) ...........................89
4.1 Overzicht - context .............................................................................................................. 89
4.1.1 Algemeen kader: pathologie en verdwijning van de onderneming ........................................... 89
4.1.1.1 Vrijwillige vs. gedwongen verdwijning ................................................................. 89
4.1.2 Bevoegdheidsprobleem? Federale staatsstructuur ............................................................... 89
4.1.3 Preventieve mechanismen .................................................................................................. 90
4.1.3.1 EU Herstructureringsrichtlijn ............................................................................. 90
4.2 Preventie & reorganisatie (soft) ............................................................................................ 91
4.2.1 1/ Depistage/KOIM: Opsporing ondernemingen in moeilijkheden ........................................... 91
4.2.1.1 Oorsprong ........................................................................................................ 91
4.2.1.2 art. XX.25 WER: kamers voor ondernemingen in moeilijkheden ............................ 91
4.2.2 Bewarende maatregelen...................................................................................................... 93
4.2.2.1 1. Ondernemingsbemiddeling (XX.29/2 WER): vrijwillig ....................................... 93
4.2.2.2 2. aanstelling Gerechtsmandataris: opgelegd .................................................... 93
4.2.3 2/ Buitengerechtelijk minnelijk akkoord ................................................................................ 95
4.2.4 3/ Gerechtelijke reorganisatie .............................................................................................. 95
4.2.4.1 Krachtlijnen...................................................................................................... 95
4.2.4.2 Openbaar + OGG: toepassingsvoorwaarden ...................................................... 96
4.2.4.3 Openbaar + OGG: verzoek + mini-opschorting .................................................... 98
4.2.4.4 Openbaar + OGG: beslissing + opschorting ...................................................... 100
4.2.4.5 Openbaar + OGG: stemming/homologatie ....................................................... 104
4.2.5 bijzondere procedures ...................................................................................................... 109
4.2.5.1 OGG .............................................................................................................. 109
4.2.5.2 Besloten procedure ........................................................................................ 110
4.2.5.3 Einde/overgang faillissement .......................................................................... 111
4.3 faillissement ..................................................................................................................... 112
4.3.1 Faillissementsvoorwaarden (!!) .......................................................................................... 112
4.3.1.1 A) Personeel toepassingsgebied ...................................................................... 112
4.3.1.2 b) Duurzaam ophouden te betalen (= staking van betaling) ................................ 113
Pagina 6 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
4.3.1.3 c) Geschokt (wankelend) krediet ..................................................................... 113
4.3.2 Initiatiefrecht .................................................................................................................... 114
4.3.3 Faillissementsvonnis ........................................................................................................ 115
4.3.3.1 Inhoud ........................................................................................................... 115
4.3.3.2 Bekendmaking ............................................................................................... 115
4.3.3.3 Uitvoerbaarheid/Rechtsmiddelen .................................................................... 115
4.3.4 Rechtsgevolgen t.a.v. vermogen gefailleerde ...................................................................... 116
4.3.4.1 A. Buitenbezitstelling XX.110 WER ................................................................... 116
4.3.4.2 B. Samenloop schuldeisers en vorming ‘boedel’............................................... 116
4.3.4.3 C. Stopzetting maatregelen van tenuitvoerlegging XX.120-121 WER ................... 117
4.3.4.4 D. Eisbaarheid termijnschulden (XX.116 WER) ................................................. 118
4.3.4.5 E. Stuiting (stopzetting) loop interesten (XX.117 WER) ....................................... 118
4.3.4.6 F. Wettelijke hypotheek (XX.150, lid 2).............................................................. 118
4.3.5 Rechtsgevolgen t.a.v. vroegere handelingen ....................................................................... 119
4.3.5.1 Niet-tegenwerpelijke handelingen ................................................................... 119
4.3.5.2 Lopende overeenkomsten (!!) .......................................................................... 121
4.3.5.3 Faillissement koper van koopwaar ................................................................... 122
4.3.5.4 Faillissement huurder ..................................................................................... 122
4.3.5.5 Faillissement gehuwde natuurlijke persoon ..................................................... 123
4.3.5.6 Gevolgen voor borgen en medeschuldenaars ................................................... 123
4.3.5.7 Schuldvergelijking .......................................................................................... 123
4.3.5.8 Revindicaties ................................................................................................. 123
4.3.6 Rechtsgevolgen t.a.v. de persoon van de gefailleerde .......................................................... 124
4.3.7 administratie van het faillissement..................................................................................... 124
4.3.8 Verloop van de procedure (!!) ............................................................................................. 125
4.3.8.1 Voorbereiding................................................................................................. 125
4.3.8.2 Beheer van de boedel ..................................................................................... 126
4.3.8.3 Bijzondere vereffeningsregimes ....................................................................... 126
4.3.8.4 Einde faillissementsprocedure ........................................................................ 126
4.3.9 Einde procedure → Kwijtschelding (!!) ................................................................................. 127
4.3.10 Stil faillissement ............................................................................................................... 128
4.3.11 Grensoverschrijdende insolventie ...................................................................................... 128
5 Casusles..................................................................................................................... 129
5.1 insolventie en zekerheden ................................................................................................. 129
5.1.1 Toepassing GRP (reorganisatie) ......................................................................................... 129
5.1.1.1 Toepassing zekerheidsrecht ............................................................................ 129
5.1.2 Toepassing GRP (reorganisatie) ......................................................................................... 130
5.1.2.1 Toepassing GRP (faillissement) ....................................................................... 130
5.1.3 Toepassing Faillissement .................................................................................................. 131
5.2 Executierecht ................................................................................................................... 132
5.2.1 Casus 1 – Dwangsommen ................................................................................................. 132
Pagina 7 van 143
,Algemene informatie - Executierecht
5.2.2 Casus 2 – Bewarend derdenbeslag ..................................................................................... 134
5.2.3 Casus 3 - Uitvoerend beslag en verdeling............................................................................ 136
5.2.4 Casus 4 – evenredige verdeling .......................................................................................... 138
5.2.5 Casus 5 – collectieve schuldenregeling .............................................................................. 138
5.3 Insolventierecht meerkeuze ............................................................................................... 140
5.4 Executierecht meerkeuze .................................................................................................. 142
Pagina 8 van 143
, Bronnen & basisbegrippen - Overzicht deelgebieden
1 BRONNEN & BASISBEGRIPPEN
= niet-nakoming van verbintenissen & wat er in zo’n geval moet gebeuren
- Executierecht: beslag, gedwongen tenuitvoerlegging
- Zekerheidsrecht: kans verhogen op nakoming verbintenissen
o Niet noodzakelijk absolute zekerheid
o Bv. borgtocht, hypotheek, …
- Insolventierecht: oplossing voor mensen die niet langer in staat zijn verbintenissen na te komen
Raakpunten andere disciplines
Onderling verweven, maar niet geïntegreerd
- 3 afzonderlijke onderdelen
- In praktijk altijd gecombineerd
1.1 OVERZICHT DEELGEBIEDEN
Bronnen/ zekerheidsmechanismen
- Hypotheekwet (i.p.v. 2092 e.v. oud BW)
- Borgtocht (2011 e.v. oud BW → Boek 9, Titel 1 BW)
- Pand (Pandwet 11/07/2013 i.p.v. 2071 e.v. oud BW)
- WFZ: wet financiële zekerheden (15/12/2004)
o Bank als SE
- Specifieke wetgeving
o Wb. Invordering fiscale schulden, 13/04/2019: fiscus als SE
I. Zekerheidsrecht Concept
- Wet vs. overeenkomst
o Pand: contract
o Voorrechten: wet
- Zakelijk vs. Persoonlijk
o Zakelijk: aanspraken die SE krijgt op bepaalde zaak (pand,
hypotheek)
o Persoonlijk: waarborg uit aanspraak op bepaald vermogen van
een persoon (borg)
Concept: dwangmaatregelen met tussenkomst rechtbank
II. Executierecht
Bron: Ger.W.
Concept/doelstelling
- Commercieel vs. niet-commercieel
o Niet-commercieel: humanitaire overwegingen → collectieve
schuldenregeling
- Liquidatie vs. herstel
o Faillissement: liquidatie → waardevernietigend voor economie
(bestaat al veel langer)
▪ Voordeel: u moet de schulden die niet kunnen worden
III. Insolventierecht terugbetaald, worden kwijtgescholden
o Herstel: onderneming proberen redden om waarde niet te
vernietigen
- Gemeenrechtelijk vs. sectoraal
o 2008: Als bank failliet gaat → anders dan gewone onderneming
→ afzonderlijk insolventierecht → vanaf dan ook voor
verzekeraars en andere spelers
Bronnen
- Boek XX WER
Pagina 9 van 143
