2025-2026 Jeugdrecht
Els Dumortier
Beau Ramon
,INHOUDSOPGAVE
1. de staatshervorming(en) & bevoegdheidsverdelingen .........................................................................3
1.1 inleiding ..................................................................................................................................3
1.2 tijdslijn & bevoegdheidsverdeling .............................................................................................5
oefeningen ..................................................................................................................................... 13
2. kinderrechten ................................................................................................................................ 14
2.1 vn kinderrechtenverdrag ........................................................................................................ 14
2.2 europees verder voor de rechten van de mens ......................................................................... 22
2.3 europese unie en belgische grondwet ..................................................................................... 25
oefeningen ..................................................................................................................................... 26
3. MOF/jeugddelict ............................................................................................................................ 27
3.1 het hervormingsdebat en de modellenstrijd ............................................................................ 27
3.2 krachtlijnen van het vlaamse jeugddelinquentierecht (memorie van toelichting), het nieuwe
vlaamse jeugddelinquentiedecreet (2019) .................................................................................... 31
3.3 antwoorden op het jeugddelict: het openbaar ministerie .......................................................... 37
3.4 vragen en debat ..................................................................................................................... 40
oefeningen ..................................................................................................................................... 42
4. MOF (deel 2) .................................................................................................................................. 43
4.1 vlaams jeugddelinquentiedecreet .......................................................................................... 43
4.2 jeugdrechter tijdens voorbereidende rechtspleging (art. 18 – 27) .............................................. 44
4.3 jeugdrechtbank ten gronde (art. 19, 29 – 39) ............................................................................ 51
4.4 afsluitende bedenkingen ........................................................................................................ 57
4.5 epiloog (quid brussels – hoofdstedelijk gewest) ....................................................................... 58
4.6 naar een zuinig, belgisch kinderrechtenproof constructief jeugdsanctierecht? .......................... 59
oefeningen (met chatgpt opgelost) .................................................................................................. 60
5. VOS ............................................................................................................................................... 62
5.1 historische evolutie ............................................................................................................... 62
5.2 integrale jeugdhulp: naar een vraaggerichte hulpverlening? ..................................................... 66
5.3 organisatie integrale jeugdhulp .............................................................................................. 68
5.4 afsluitende bedenkingen ........................................................................................................ 77
oefeningen ..................................................................................................................................... 80
6. Gerechtelijk recht ouders – federale regelgeving 1) ........................................................................... 81
6.1 jeugdprocesrecht/ gerechtelijke recht (JBW 1965/ 1994 – 2006) ............................................... 81
6.2 maatregelen tegenover ouders ............................................................................................... 96
6.3 federale bevoegdheid (jbw 1965/ 1994 – 2006) ........................................................................ 98
6.4 epiloog: en ook nog in de federale jeugdwet van 1965 (1994 – 2006).......................................... 99
oefeningen ................................................................................................................................... 100
1
,2
, 1. DE STAATSHERVORMING(EN) & BEVOEGDHEIDSVERDELINGEN
1.1 INLEIDING
• Pleidooi criminologen en Prins (eind 19de eeuw):
- Nood aan een apart recht voor “kinderen” en “jongeren”?
• Hoe ziet dat “jeugdrecht” er dan uit?
- Materieel jeugdrecht formeel jeugdrecht/gerechtelijk jeugdrecht of jeugdprocesrecht
- Wat is er zo bijzonder/specifiek aan het jeugdrecht in vergelijking met het “strafrecht”? Ius
sui generis karakter
- Belangrijke juridische evoluties
- Law in books law in action
• Wie is er bevoegd in België voor het jeugdrecht?
• Wat is de invloed van de Europese en internationale rechtsnormen (“kinderrechten”)?
Definitie jeugd(beschermings)recht:
“Het jeugdbeschermingsrecht regelt de (overheids)interventies ten aanzien van kinderen en jongeren die
zich in bijzondere probleemsituaties bevinden of die delicten hebben gepleegd. De interventies
betreffen zowel vrijwillige als gerechtelijke maatregelen, veelal uitgevoerd in specifieke
voorzieningen. De bevoegdheid om die interventies te regelen komt grotendeels toe aan de
gemeenschappen, maar ook de federale staat heeft een aantal bevoegdheden behouden.” (J. Put, woord
vooraf, handboek)
2 doelgroepen (let op: kwalificatieswitch: ze willen - VOS (POS/ kind in gevaar) bv:
bv de kinderen van VOS bij de MOF steken bv: kindermisbruik, armoede
zoeken naar een delict bv: joint gerookt dus in de - MOF (jeugddelict)
praktijk is het niet duidelijk wat het verschil is)
2 soorten hulpverlenende interventies - Sociale, vrijwillige (synoniem: sociale
bescherming) bv: CLB
- Gerechtelijke, gedwongen (door de
rechter opgelegd)
2 bevoegdheidsniveaus (algemene regel: - Gemeenschap
bevoegdheid ligt bij de gemeenschap, maar - Federale overheid (uitzondering)
UITZ!!)
3
Els Dumortier
Beau Ramon
,INHOUDSOPGAVE
1. de staatshervorming(en) & bevoegdheidsverdelingen .........................................................................3
1.1 inleiding ..................................................................................................................................3
1.2 tijdslijn & bevoegdheidsverdeling .............................................................................................5
oefeningen ..................................................................................................................................... 13
2. kinderrechten ................................................................................................................................ 14
2.1 vn kinderrechtenverdrag ........................................................................................................ 14
2.2 europees verder voor de rechten van de mens ......................................................................... 22
2.3 europese unie en belgische grondwet ..................................................................................... 25
oefeningen ..................................................................................................................................... 26
3. MOF/jeugddelict ............................................................................................................................ 27
3.1 het hervormingsdebat en de modellenstrijd ............................................................................ 27
3.2 krachtlijnen van het vlaamse jeugddelinquentierecht (memorie van toelichting), het nieuwe
vlaamse jeugddelinquentiedecreet (2019) .................................................................................... 31
3.3 antwoorden op het jeugddelict: het openbaar ministerie .......................................................... 37
3.4 vragen en debat ..................................................................................................................... 40
oefeningen ..................................................................................................................................... 42
4. MOF (deel 2) .................................................................................................................................. 43
4.1 vlaams jeugddelinquentiedecreet .......................................................................................... 43
4.2 jeugdrechter tijdens voorbereidende rechtspleging (art. 18 – 27) .............................................. 44
4.3 jeugdrechtbank ten gronde (art. 19, 29 – 39) ............................................................................ 51
4.4 afsluitende bedenkingen ........................................................................................................ 57
4.5 epiloog (quid brussels – hoofdstedelijk gewest) ....................................................................... 58
4.6 naar een zuinig, belgisch kinderrechtenproof constructief jeugdsanctierecht? .......................... 59
oefeningen (met chatgpt opgelost) .................................................................................................. 60
5. VOS ............................................................................................................................................... 62
5.1 historische evolutie ............................................................................................................... 62
5.2 integrale jeugdhulp: naar een vraaggerichte hulpverlening? ..................................................... 66
5.3 organisatie integrale jeugdhulp .............................................................................................. 68
5.4 afsluitende bedenkingen ........................................................................................................ 77
oefeningen ..................................................................................................................................... 80
6. Gerechtelijk recht ouders – federale regelgeving 1) ........................................................................... 81
6.1 jeugdprocesrecht/ gerechtelijke recht (JBW 1965/ 1994 – 2006) ............................................... 81
6.2 maatregelen tegenover ouders ............................................................................................... 96
6.3 federale bevoegdheid (jbw 1965/ 1994 – 2006) ........................................................................ 98
6.4 epiloog: en ook nog in de federale jeugdwet van 1965 (1994 – 2006).......................................... 99
oefeningen ................................................................................................................................... 100
1
,2
, 1. DE STAATSHERVORMING(EN) & BEVOEGDHEIDSVERDELINGEN
1.1 INLEIDING
• Pleidooi criminologen en Prins (eind 19de eeuw):
- Nood aan een apart recht voor “kinderen” en “jongeren”?
• Hoe ziet dat “jeugdrecht” er dan uit?
- Materieel jeugdrecht formeel jeugdrecht/gerechtelijk jeugdrecht of jeugdprocesrecht
- Wat is er zo bijzonder/specifiek aan het jeugdrecht in vergelijking met het “strafrecht”? Ius
sui generis karakter
- Belangrijke juridische evoluties
- Law in books law in action
• Wie is er bevoegd in België voor het jeugdrecht?
• Wat is de invloed van de Europese en internationale rechtsnormen (“kinderrechten”)?
Definitie jeugd(beschermings)recht:
“Het jeugdbeschermingsrecht regelt de (overheids)interventies ten aanzien van kinderen en jongeren die
zich in bijzondere probleemsituaties bevinden of die delicten hebben gepleegd. De interventies
betreffen zowel vrijwillige als gerechtelijke maatregelen, veelal uitgevoerd in specifieke
voorzieningen. De bevoegdheid om die interventies te regelen komt grotendeels toe aan de
gemeenschappen, maar ook de federale staat heeft een aantal bevoegdheden behouden.” (J. Put, woord
vooraf, handboek)
2 doelgroepen (let op: kwalificatieswitch: ze willen - VOS (POS/ kind in gevaar) bv:
bv de kinderen van VOS bij de MOF steken bv: kindermisbruik, armoede
zoeken naar een delict bv: joint gerookt dus in de - MOF (jeugddelict)
praktijk is het niet duidelijk wat het verschil is)
2 soorten hulpverlenende interventies - Sociale, vrijwillige (synoniem: sociale
bescherming) bv: CLB
- Gerechtelijke, gedwongen (door de
rechter opgelegd)
2 bevoegdheidsniveaus (algemene regel: - Gemeenschap
bevoegdheid ligt bij de gemeenschap, maar - Federale overheid (uitzondering)
UITZ!!)
3
