ECONOMIE
INTRODUCTIE
HOE GAAT HET MET DE ECONOMIE?
Vrij goed
- Hoe gaat het met onze bedrijven (private sector)? Goed
Hoe gaat het met de economie = hoe gaat het met de bedrijven?
- (zeer) lage werkloosheid, veel vacatures, goed economisch herstel na corona en
energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven, (zeer) hoge beurskoersen,,…
MAAR Budgettaire situatie overheid baart (grote) zorgen maar dit is voor België geen
nieuwe situatie…
- overheid heeft een groot geldtekort
‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
- Focus: interpretatie/betekenis hoge beurskoersen?
- Wat is beursgenoteerd bedrijf?
Als bedrijven het goed doen, gaat het goed met de economie
Het gaat heel goed met de beursgenoteerde bedrijven want evolueren mee
met stijgende beurskoersen
DEFINITIE: onderneming waarvan de aandelen verhandeld worden op de beurs
(aandelen worden verkocht op de beurs, waardoor de onderneming op de
beurs komt)
Aandelen pas kopen aan hoge prijs indien de winstverwachting ook hoog
genoeg ligt:
- Amerikaanse bedrijven doen het heel goed want winst ligt ook heel hoog
- Corona-dip, Trump-dip
- Het gaat algemeen goed met de economie
1
,Europa kan niet mee met de evolutie van Amerikaanse bedrijven want we hebben geen
Big -Tech
- Ook Duitsland doet het heel goed
- Het gaat fantastisch goed met de economie, veel meer winsten en verwachtingen
stijgen ook steeds
THE PROFIT PARADOX: JAN EECKHOUT
- De winst paradox
- Als we zien dat alle bedrijven veel winst maken en beurzen stijgen, zeggen we te
rap dat het goed gaat met de economie
- Winst = goede economie = KLOPT NIET
- Kijken naar winstmarge/mark-up
Vb. Apple
- Retail = 1000 euro, productiekost = 800 euro
- Retail prijs verlagen = verkoop en productie verveelvoudigd
- Productie beperken is een garantie op zeer hoge prijzen en een grote winstmarge
ENKEL heel grote bedrijven kunnen dit
- Kleine bedrijven moeten de prijs van de markt volgen = competitieve markten =
lage winstmarge
- Bedrijven waarbij de winst continu stijgt, hebben een grote winstmarge
2
,Opvallend
- Winstmarge stijgt overal in de wereld
- Eigenlijk is de winstmarge ongeveer gelijk
gebleven
- MAAR de algemene winstmarge stijgt
omdat de bedrijven die het meest winst
maken een grote stijging van winstmarge
hebben, de mediaanbedrijven hebben
amper nog invloed DUS enkel de grote succesverhalen trekken de beurskoers
omhoog = teken van marktmacht
BEDRIJVEN MAKEN MEER WINST DAN OOIT TEVOREN
Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben
hun winst spectaculair verhoogd
- Maximale winst = beperkte productie = slecht voor algemene beurs
- Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities,…
- Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren (bvb via killer
acquisitions): topbedrijven hebben macht, controleren markt
- Elimeneren concurrentie waardoor ze meer rendabel worden
- Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op Facebook is
zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer duur,…)
Grote winsten zijn uiting van macht, blokkeren innovatie en
loonsverhogingen !!
RENDABILITEIT AMERIKAANSE BEDRIJVEN
Steeg van 1-2% omzet rond 1980 tot 7-8% in 2016; enorme toename
Loonmassa typisch 20% omzet
Ratio winst/loonmassa: 5% in % in 2012 / +30% rond 2018
Apple & Facebook: winst/loonmassa +300%
‘The success of thriving firms is not beneficial for workers. The rise of market power
shows that inside the firm there is a shift of money flowing from compensation for work to
compensation for profits, and hence to ownership of the firm (= aandeelhouders).’
- Ondernemers genieten mee van het economisch succes van het bedrijf waar ze
werken
TOT ze de grens overschrijden en het beleid veranderd
3
, HOGE PRIJZEN OM WINST TE MAXIMALISEREN…
leiden tot lagere verkoop dan bij lage prijzen (zie HFST 1 & 9)
Stel iPhone kost morgen € 50 ipv € 750 -> verkoop explodeert maar Apple maakt weinig
winst…
Macht: bewust lage productie -> lagere tewerkstelling!
- Minder tewerkstelling -> relatief lage lonen, weinig jobverloop, minder kansen
voor jongeren en vooral laaggeschoolden
- VS; arbeidsparticipatie daalt, ook van vrouwen
Laagste lonen al 30 jaar vlak in VS -> enorme toename ongelijkheid
- Arbeider: laag loon, minder jobs, betaalt hoge prijzen, heeft geen aandelen
- Kenniswerker: hoog loon, meer jobmogelijkheden, hoge prijzen, veel aandelen
Marktmacht bedrijven voedt ongelijkheid -> frustratie, polarisering,…
JAN EECKHOUT IN PROFIT PARADOX
“High stock prices are NOT a sign of a healthy economy because in competitive markets
high profits attract new entrants who see an opportunity to grab a share of those profits.”
- We moeten meer concurrentie in de markt krijgen
WANT meer innovatie, meer jobs en meer tewerkstelling
Competitieve markten; overwinst of zeer hoge winst verdwijnt door toetreding nieuwe
aanbieders
“Government policy currently tilts the scale pro (big) business, away from pro market,
which creates an increasing gap in wealth between those with stocks and those without.”
“Technological progress is to the benefit of everyone, if markets are competitive.”
- Big tech moet data openbaar stellen zodat kleinere bedrijven ook makkelijker
concurrentie kunnen creëren/hebben
“The welfare cost of market power is estimated to be 7% of GDP…”
“Today, the only way to avoid another calamity and restore the economic order is to bet
on pro-market reforms that break the power of mega-firms.”
- Het gaat dus wel goed maar het kon veel beter gegaan zijn
4
INTRODUCTIE
HOE GAAT HET MET DE ECONOMIE?
Vrij goed
- Hoe gaat het met onze bedrijven (private sector)? Goed
Hoe gaat het met de economie = hoe gaat het met de bedrijven?
- (zeer) lage werkloosheid, veel vacatures, goed economisch herstel na corona en
energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven, (zeer) hoge beurskoersen,,…
MAAR Budgettaire situatie overheid baart (grote) zorgen maar dit is voor België geen
nieuwe situatie…
- overheid heeft een groot geldtekort
‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
- Focus: interpretatie/betekenis hoge beurskoersen?
- Wat is beursgenoteerd bedrijf?
Als bedrijven het goed doen, gaat het goed met de economie
Het gaat heel goed met de beursgenoteerde bedrijven want evolueren mee
met stijgende beurskoersen
DEFINITIE: onderneming waarvan de aandelen verhandeld worden op de beurs
(aandelen worden verkocht op de beurs, waardoor de onderneming op de
beurs komt)
Aandelen pas kopen aan hoge prijs indien de winstverwachting ook hoog
genoeg ligt:
- Amerikaanse bedrijven doen het heel goed want winst ligt ook heel hoog
- Corona-dip, Trump-dip
- Het gaat algemeen goed met de economie
1
,Europa kan niet mee met de evolutie van Amerikaanse bedrijven want we hebben geen
Big -Tech
- Ook Duitsland doet het heel goed
- Het gaat fantastisch goed met de economie, veel meer winsten en verwachtingen
stijgen ook steeds
THE PROFIT PARADOX: JAN EECKHOUT
- De winst paradox
- Als we zien dat alle bedrijven veel winst maken en beurzen stijgen, zeggen we te
rap dat het goed gaat met de economie
- Winst = goede economie = KLOPT NIET
- Kijken naar winstmarge/mark-up
Vb. Apple
- Retail = 1000 euro, productiekost = 800 euro
- Retail prijs verlagen = verkoop en productie verveelvoudigd
- Productie beperken is een garantie op zeer hoge prijzen en een grote winstmarge
ENKEL heel grote bedrijven kunnen dit
- Kleine bedrijven moeten de prijs van de markt volgen = competitieve markten =
lage winstmarge
- Bedrijven waarbij de winst continu stijgt, hebben een grote winstmarge
2
,Opvallend
- Winstmarge stijgt overal in de wereld
- Eigenlijk is de winstmarge ongeveer gelijk
gebleven
- MAAR de algemene winstmarge stijgt
omdat de bedrijven die het meest winst
maken een grote stijging van winstmarge
hebben, de mediaanbedrijven hebben
amper nog invloed DUS enkel de grote succesverhalen trekken de beurskoers
omhoog = teken van marktmacht
BEDRIJVEN MAKEN MEER WINST DAN OOIT TEVOREN
Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben
hun winst spectaculair verhoogd
- Maximale winst = beperkte productie = slecht voor algemene beurs
- Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities,…
- Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren (bvb via killer
acquisitions): topbedrijven hebben macht, controleren markt
- Elimeneren concurrentie waardoor ze meer rendabel worden
- Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op Facebook is
zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer duur,…)
Grote winsten zijn uiting van macht, blokkeren innovatie en
loonsverhogingen !!
RENDABILITEIT AMERIKAANSE BEDRIJVEN
Steeg van 1-2% omzet rond 1980 tot 7-8% in 2016; enorme toename
Loonmassa typisch 20% omzet
Ratio winst/loonmassa: 5% in % in 2012 / +30% rond 2018
Apple & Facebook: winst/loonmassa +300%
‘The success of thriving firms is not beneficial for workers. The rise of market power
shows that inside the firm there is a shift of money flowing from compensation for work to
compensation for profits, and hence to ownership of the firm (= aandeelhouders).’
- Ondernemers genieten mee van het economisch succes van het bedrijf waar ze
werken
TOT ze de grens overschrijden en het beleid veranderd
3
, HOGE PRIJZEN OM WINST TE MAXIMALISEREN…
leiden tot lagere verkoop dan bij lage prijzen (zie HFST 1 & 9)
Stel iPhone kost morgen € 50 ipv € 750 -> verkoop explodeert maar Apple maakt weinig
winst…
Macht: bewust lage productie -> lagere tewerkstelling!
- Minder tewerkstelling -> relatief lage lonen, weinig jobverloop, minder kansen
voor jongeren en vooral laaggeschoolden
- VS; arbeidsparticipatie daalt, ook van vrouwen
Laagste lonen al 30 jaar vlak in VS -> enorme toename ongelijkheid
- Arbeider: laag loon, minder jobs, betaalt hoge prijzen, heeft geen aandelen
- Kenniswerker: hoog loon, meer jobmogelijkheden, hoge prijzen, veel aandelen
Marktmacht bedrijven voedt ongelijkheid -> frustratie, polarisering,…
JAN EECKHOUT IN PROFIT PARADOX
“High stock prices are NOT a sign of a healthy economy because in competitive markets
high profits attract new entrants who see an opportunity to grab a share of those profits.”
- We moeten meer concurrentie in de markt krijgen
WANT meer innovatie, meer jobs en meer tewerkstelling
Competitieve markten; overwinst of zeer hoge winst verdwijnt door toetreding nieuwe
aanbieders
“Government policy currently tilts the scale pro (big) business, away from pro market,
which creates an increasing gap in wealth between those with stocks and those without.”
“Technological progress is to the benefit of everyone, if markets are competitive.”
- Big tech moet data openbaar stellen zodat kleinere bedrijven ook makkelijker
concurrentie kunnen creëren/hebben
“The welfare cost of market power is estimated to be 7% of GDP…”
“Today, the only way to avoid another calamity and restore the economic order is to bet
on pro-market reforms that break the power of mega-firms.”
- Het gaat dus wel goed maar het kon veel beter gegaan zijn
4
