ARBEIDS- EN
ORGANISATIEPSYCHOLOGIE
Noara Macchiafave
2025-2026
,H1: INLEIDING EN SITUERING
HET BELANG VAN ZINVOL WERK
Meeste mensen zouden blijven werken, ook al is het financieel niet nodig
- Volgens onderzoek 70%
- Maar: minder tevreden met job = meer geneigd om te stoppen
Jobverlies gaat gepaard met:
- Verlies aan inkomen
- Negatieve impact op mentale en fysieke welzijn
o Meer stress, angst, depressie
o Slechtere gezondheid en meer risicogedrag
➔ Nadelige effecten verdwijnen met het vinden van een nieuwe job
Werken dient 5 belangrijke functies:
1. Werk laat toe om ritme te vinden in het indelen van de dag (routines, regelmaat, voorspelbaarheid)
2. Zorgt ervoor dat we ons verbonden voelen met een hoger, collectief doel ( je voelt je nuttig)
3. Sociale contacten buiten de familiale kring
4. Uit ons werk halen we ook een deel van onze identiteit
5. We houden ons letterlijk actief en in beweging
Zinvol werk
= Je wilt het gevoel hebben dat je werk relevant en betekenisvol is → kan op verschillende manieren
- Collectief doel
- Anderen van dienst kunnen zijn, helpen, verbonden zijn met anderen
➔ Belangrijk om evenwicht te vinden tssn het tegemoetkomen v eigen behoeftes en die v anderen
(dat evenwicht geeft ons een goed gevoel)
AFBAKENING
Psychologie = de wetenschap van (niet-)menselijke gedragingen, cognities, emoties en motivatie
→ onderscheid in verschillende specialisaties
- Specialisaties gericht op psychologisch onderzoek van de fundamentele psychologische
mechanismen
- Specialisaties gericht op zowel onderzoek als toepassing vd wetenschappelijke methoden en
inzichten op ‘echte’ problemen uiten de setting vh labo
o Klinische psychologie
o Gezondheidspsychologie
o Educatiepsychologie
o Forensische psychologie
o Arbeids- en organisatiepsychologie
1
,‘De arbeids- en organisatiepsychologie bestudeert de mens en zijn gedrag op het werk, alsook de
organisaties waarbinnen mensen aan de slag zijn; arbeids- en organisatiepsychologen ontwikkelen
psychologische theorieën en passen rigoureuze wetenschappelijke methoden toe op actuele problemen
en/of uitdagingen binnen werksettings, met als doel het beter begrijpen en uiteindelijk ook optimaliseren
van het functioneren (in brede zin) van individuen, groepen van individuen en organisaties in hun totaliteit.’
➔ arbeidspsychologie:
Focus op KM van werk zelf + impact ervan op werknemers (taakverdeling, veiligheid, werktijden, …)
→ De 5 A’s:
o arbeidsomstandigheden
o arbeidsinhoud
o arbeidsorganisatie
o arbeidsvoorwaarden
➔ Organisatiepsychologie:
Begrijpen van menselijk gedrag in context v/e organisatie (motivatie, leiderschap, teams, …)
! Kijken nr de impact vh gedrag, denken en voelen vd werknemer op de organisatie!
Synoniemen / verwante termen:
- A&O psychologie
- Bedrijfspsychologie
- Work and organizational psychology
- Industrial-organizational (I-O) psychology
- Personeels-psychologie
- Business psychology
- Managerial psychology
Menselijk gedrag is gericht op 2 complementaire activiteiten:
1. Producent: focus op functioneren binnen organisaties in de context van betaalde arbeid
2. Consument: de mens die het geproduceerde consumeert
→ binnen dit terrein nog specifieker esubdomeinen:
o Consumentenpsychologie: gericht op gedrag v individuele consumenten als potentiële kopers
o Behavioral economics: psychologische theorieën/experimenten worden gebruikt ter verklaring
van exonomische besluitvorming van individuen en organisaties.
2
, HISTORISCHE ACHTERGROND: WETENSCHAPPELIJKE EVOLUTIES
NATUURWETENSCHAPPELIJKE METHODE:
- Observatie → hypothese → toetsing → verwerping/aanvaarding hypothese
- NAW methode heeft ervoor gezorgd dat psychologie een wetenschap werd
- Gestructureerde manier om nr werkelijkheid te kijken
- Vb. Milgram experimenten: als men onder druk w gezet door mensen met autoriteit, gaan ze dingen doen
die ze eigenlijk nt willen doen
EERSTE ACADEMISCHE ONTWIKKELINGEN:
1. Wilhelm Wundt:
- 1876: 1e psychologische laboratorium in Leipzig
- Wilde adhv empirisch naw methode psychologie op gelijke hoogte brengen als chemie, biologie,…
- Focus op fundamenteel psychologische processen (aandacht, geheugen, …)
- Twee methoden:
o Experimentele methode (belang van randomized controlled tirals, RCTs)
o Introspectie (opletten met validiteit)
- Studenten v Wundt w de echte grondleggers vd A&O psychologie
2. Hugo Münsterberg:
- Switch v bestuderen v fundamenteel psychologische processen nr toegepaste psychologie
- Legde connectie tussen fundamentele en toegepaste psychologie
- Was een vd eersten die specifieke vaardigheden (= abilities) ging meten bij werknemers
- Toepassen v empirisch-natuurwetenschappelijke methode op selectie
- Grondlegger A&O en student v Wundt
- Eerst die experimentele methode toepaste op werk
3. McKeen Cattell:
- Sterke interesse in individuele verschillen + impact v die verschillen op het gedrag
- <-> Wundt: keken nr principes die voor iedereen gelden
4. Scott, Bingham:
- Wilden in eerste instantie werken aan procedures om verkoopsmederwerkers te selecteren + trainen
- Uiteindelijk → grootschalige intelligentietesting (ikv WOII)
- Hebben Stanford-Binet test omgevormd zodat ze er groepstesten mee konden uitvoeren
5. Scott:
- Toespraak over psychologie en reclame (1901)
- Voor eerst commerciële activiteit linken aan psychologische inzichten
3
ORGANISATIEPSYCHOLOGIE
Noara Macchiafave
2025-2026
,H1: INLEIDING EN SITUERING
HET BELANG VAN ZINVOL WERK
Meeste mensen zouden blijven werken, ook al is het financieel niet nodig
- Volgens onderzoek 70%
- Maar: minder tevreden met job = meer geneigd om te stoppen
Jobverlies gaat gepaard met:
- Verlies aan inkomen
- Negatieve impact op mentale en fysieke welzijn
o Meer stress, angst, depressie
o Slechtere gezondheid en meer risicogedrag
➔ Nadelige effecten verdwijnen met het vinden van een nieuwe job
Werken dient 5 belangrijke functies:
1. Werk laat toe om ritme te vinden in het indelen van de dag (routines, regelmaat, voorspelbaarheid)
2. Zorgt ervoor dat we ons verbonden voelen met een hoger, collectief doel ( je voelt je nuttig)
3. Sociale contacten buiten de familiale kring
4. Uit ons werk halen we ook een deel van onze identiteit
5. We houden ons letterlijk actief en in beweging
Zinvol werk
= Je wilt het gevoel hebben dat je werk relevant en betekenisvol is → kan op verschillende manieren
- Collectief doel
- Anderen van dienst kunnen zijn, helpen, verbonden zijn met anderen
➔ Belangrijk om evenwicht te vinden tssn het tegemoetkomen v eigen behoeftes en die v anderen
(dat evenwicht geeft ons een goed gevoel)
AFBAKENING
Psychologie = de wetenschap van (niet-)menselijke gedragingen, cognities, emoties en motivatie
→ onderscheid in verschillende specialisaties
- Specialisaties gericht op psychologisch onderzoek van de fundamentele psychologische
mechanismen
- Specialisaties gericht op zowel onderzoek als toepassing vd wetenschappelijke methoden en
inzichten op ‘echte’ problemen uiten de setting vh labo
o Klinische psychologie
o Gezondheidspsychologie
o Educatiepsychologie
o Forensische psychologie
o Arbeids- en organisatiepsychologie
1
,‘De arbeids- en organisatiepsychologie bestudeert de mens en zijn gedrag op het werk, alsook de
organisaties waarbinnen mensen aan de slag zijn; arbeids- en organisatiepsychologen ontwikkelen
psychologische theorieën en passen rigoureuze wetenschappelijke methoden toe op actuele problemen
en/of uitdagingen binnen werksettings, met als doel het beter begrijpen en uiteindelijk ook optimaliseren
van het functioneren (in brede zin) van individuen, groepen van individuen en organisaties in hun totaliteit.’
➔ arbeidspsychologie:
Focus op KM van werk zelf + impact ervan op werknemers (taakverdeling, veiligheid, werktijden, …)
→ De 5 A’s:
o arbeidsomstandigheden
o arbeidsinhoud
o arbeidsorganisatie
o arbeidsvoorwaarden
➔ Organisatiepsychologie:
Begrijpen van menselijk gedrag in context v/e organisatie (motivatie, leiderschap, teams, …)
! Kijken nr de impact vh gedrag, denken en voelen vd werknemer op de organisatie!
Synoniemen / verwante termen:
- A&O psychologie
- Bedrijfspsychologie
- Work and organizational psychology
- Industrial-organizational (I-O) psychology
- Personeels-psychologie
- Business psychology
- Managerial psychology
Menselijk gedrag is gericht op 2 complementaire activiteiten:
1. Producent: focus op functioneren binnen organisaties in de context van betaalde arbeid
2. Consument: de mens die het geproduceerde consumeert
→ binnen dit terrein nog specifieker esubdomeinen:
o Consumentenpsychologie: gericht op gedrag v individuele consumenten als potentiële kopers
o Behavioral economics: psychologische theorieën/experimenten worden gebruikt ter verklaring
van exonomische besluitvorming van individuen en organisaties.
2
, HISTORISCHE ACHTERGROND: WETENSCHAPPELIJKE EVOLUTIES
NATUURWETENSCHAPPELIJKE METHODE:
- Observatie → hypothese → toetsing → verwerping/aanvaarding hypothese
- NAW methode heeft ervoor gezorgd dat psychologie een wetenschap werd
- Gestructureerde manier om nr werkelijkheid te kijken
- Vb. Milgram experimenten: als men onder druk w gezet door mensen met autoriteit, gaan ze dingen doen
die ze eigenlijk nt willen doen
EERSTE ACADEMISCHE ONTWIKKELINGEN:
1. Wilhelm Wundt:
- 1876: 1e psychologische laboratorium in Leipzig
- Wilde adhv empirisch naw methode psychologie op gelijke hoogte brengen als chemie, biologie,…
- Focus op fundamenteel psychologische processen (aandacht, geheugen, …)
- Twee methoden:
o Experimentele methode (belang van randomized controlled tirals, RCTs)
o Introspectie (opletten met validiteit)
- Studenten v Wundt w de echte grondleggers vd A&O psychologie
2. Hugo Münsterberg:
- Switch v bestuderen v fundamenteel psychologische processen nr toegepaste psychologie
- Legde connectie tussen fundamentele en toegepaste psychologie
- Was een vd eersten die specifieke vaardigheden (= abilities) ging meten bij werknemers
- Toepassen v empirisch-natuurwetenschappelijke methode op selectie
- Grondlegger A&O en student v Wundt
- Eerst die experimentele methode toepaste op werk
3. McKeen Cattell:
- Sterke interesse in individuele verschillen + impact v die verschillen op het gedrag
- <-> Wundt: keken nr principes die voor iedereen gelden
4. Scott, Bingham:
- Wilden in eerste instantie werken aan procedures om verkoopsmederwerkers te selecteren + trainen
- Uiteindelijk → grootschalige intelligentietesting (ikv WOII)
- Hebben Stanford-Binet test omgevormd zodat ze er groepstesten mee konden uitvoeren
5. Scott:
- Toespraak over psychologie en reclame (1901)
- Voor eerst commerciële activiteit linken aan psychologische inzichten
3
