, Inhoudsopgave
VOORWOORD ................................................................................................................................... 4
INLEIDING ................................................................................................................................... 4
1. DE GESCHIEDENIS VAN ZIEKTEVERWEKKERS.......................................................................... 5
1.1 Ontdekking van antibiotica................................................................................................... 6
1.2 Verspreiding van resistentie ................................................................................................ 6
1.2.1 Ziekenhuizen .........................................................................................................................7
1.2.2 Internationaal reizen .............................................................................................................7
1.2.3 Van dier naar mens en van mens naar dier ......................................................................7
1.2.4 Eten .........................................................................................................................................7
2. BACTERIËN ................................................................................................................................ 8
2.1 De bouw ................................................................................................................................. 8
2.2 Indeling van bacteriën .......................................................................................................... 8
2.2.1 Gram-positieve en gram-negatieve bacteriën ..................................................................8
2.2.2 Vorm .................................................................................................................................... 10
2.3 Groei ..................................................................................................................................... 11
2.4 5 factoren die invloed hebben op de groei ..................................................................... 11
2.4.1 Temperatuur ....................................................................................................................... 11
2.4.2 Zuurgraad (pH-waarde) .................................................................................................... 12
2.4.3 Voedsel................................................................................................................................ 12
2.4.4 Zuurstof ............................................................................................................................... 12
2.4.5 Vocht ................................................................................................................................... 12
2.5 Functies ................................................................................................................................ 12
2.5.1 Heterotroof .......................................................................................................................... 12
2.5.2 Autotroof .............................................................................................................................. 12
2.5.2.1 Foto autotroof ............................................................................................................. 13
2.5.2.2 Chemo autotroof ........................................................................................................ 13
2.5.3 Symbiose ........................................................................................................................... 14
3. ANTIBIOTICA............................................................................................................................... 15
3.1. Wat is het? .......................................................................................................................... 15
3.1.1 Bactericide en bacteriostatisch ........................................................................................ 15
3.1.2 Smalspectrum en breedspectrum ................................................................................... 15
3.2 De werking ........................................................................................................................... 16
3.2.1 Voorwaarden ...................................................................................................................... 16
3.3 Amoxicilline en chloorhexidine .......................................................................................... 16
3.4 Resistentie ........................................................................................................................... 17
3.4.1 Het afweersysteem ............................................................................................................ 17
3.4.2 Hoe ontstaat resistentie? .................................................................................................. 19
3.4.3 Agar-diffusie test ................................................................................................................ 19
3.4.4 Alternatief voor antibiotica? .............................................................................................. 20
4. ZEEP ........................................................................................................................................ 20
4.1 Structuur ............................................................................................................................... 20
4.2 Werking................................................................................................................................. 21
4.3 Antibacteriële zeep ............................................................................................................. 21
5. HYPOTHESE ............................................................................................................................. 22
MATERIAAL EN METHODE......................................................................................................... 23
1. MATERIALEN............................................................................................................................ 23
2
, 1.1 Antibioticaoplossing ............................................................................................................ 23
1.2 Agar ....................................................................................................................................... 23
2. DOEL EXPERIMENT .................................................................................................................. 23
3. WERKWIJZE ............................................................................................................................. 23
4. GIDSEXPERIMENT .................................................................................................................... 25
CONCLUSIE ................................................................................................................................. 29
DISCUSSIE ................................................................................................................................. 30
1. CONCLUSIEVERKLARING ........................................................................................................ 30
2. FOUTENDISCUSSIE .................................................................................................................. 30
BIJLAGE ...................................................................................................................................... 32
LOGBOEK ...................................................................................................................................... 48
3
, Voorwoord
Voor u ligt ons profielwerkstuk ‘Zeep en antibiotica: een dodelijke combinatie?’ in het
kader van de eindexamenopdracht voor 6-vwo-studenten, met daarin de gekozen
richtingen biologie en scheikunde. Tijdens onze opleiding aan het Christelijk Lyceum
Veenendaal hebben wij ons geïnteresseerd in dit gebied. Vele onderwerpen zijn bij
ons voorbijgekomen en uiteindelijk hebben we hiervoor gekozen.
Over antibioticaresistentie zijn al veel onderzoeken gedaan omdat het een steeds
relevanter onderwerp wordt in onze huidige samenleving. Steeds meer bacteriën
worden resistent voor antibiotica.
Het onderzoek hebben wij ervaren als een zeer leerzame periode, waarbij wij veel
kennis op hebben gedaan omtrent dit onderwerp. Graag willen wij dit moment
gebruiken om een aantal mensen te bedanken die ons hebben geholpen tijdens ons
onderzoek. Allereerst willen wij onze profielwerkstukbegeleider mevrouw Moens
bedanken voor de goede begeleiding die wij hebben gehad voor en tijdens het
schrijven van dit profielwerkstuk. Ook willen wij de TOA’s bedanken voor het regelen
van alle benodigdheden voor ons onderzoek. Als laatste willen wij nog onze
proefpersoon en vriendin (naam) bedanken voor haar medewerking aan ons
onderzoek.
Veenendaal, oktober 2019
Inleiding
4
VOORWOORD ................................................................................................................................... 4
INLEIDING ................................................................................................................................... 4
1. DE GESCHIEDENIS VAN ZIEKTEVERWEKKERS.......................................................................... 5
1.1 Ontdekking van antibiotica................................................................................................... 6
1.2 Verspreiding van resistentie ................................................................................................ 6
1.2.1 Ziekenhuizen .........................................................................................................................7
1.2.2 Internationaal reizen .............................................................................................................7
1.2.3 Van dier naar mens en van mens naar dier ......................................................................7
1.2.4 Eten .........................................................................................................................................7
2. BACTERIËN ................................................................................................................................ 8
2.1 De bouw ................................................................................................................................. 8
2.2 Indeling van bacteriën .......................................................................................................... 8
2.2.1 Gram-positieve en gram-negatieve bacteriën ..................................................................8
2.2.2 Vorm .................................................................................................................................... 10
2.3 Groei ..................................................................................................................................... 11
2.4 5 factoren die invloed hebben op de groei ..................................................................... 11
2.4.1 Temperatuur ....................................................................................................................... 11
2.4.2 Zuurgraad (pH-waarde) .................................................................................................... 12
2.4.3 Voedsel................................................................................................................................ 12
2.4.4 Zuurstof ............................................................................................................................... 12
2.4.5 Vocht ................................................................................................................................... 12
2.5 Functies ................................................................................................................................ 12
2.5.1 Heterotroof .......................................................................................................................... 12
2.5.2 Autotroof .............................................................................................................................. 12
2.5.2.1 Foto autotroof ............................................................................................................. 13
2.5.2.2 Chemo autotroof ........................................................................................................ 13
2.5.3 Symbiose ........................................................................................................................... 14
3. ANTIBIOTICA............................................................................................................................... 15
3.1. Wat is het? .......................................................................................................................... 15
3.1.1 Bactericide en bacteriostatisch ........................................................................................ 15
3.1.2 Smalspectrum en breedspectrum ................................................................................... 15
3.2 De werking ........................................................................................................................... 16
3.2.1 Voorwaarden ...................................................................................................................... 16
3.3 Amoxicilline en chloorhexidine .......................................................................................... 16
3.4 Resistentie ........................................................................................................................... 17
3.4.1 Het afweersysteem ............................................................................................................ 17
3.4.2 Hoe ontstaat resistentie? .................................................................................................. 19
3.4.3 Agar-diffusie test ................................................................................................................ 19
3.4.4 Alternatief voor antibiotica? .............................................................................................. 20
4. ZEEP ........................................................................................................................................ 20
4.1 Structuur ............................................................................................................................... 20
4.2 Werking................................................................................................................................. 21
4.3 Antibacteriële zeep ............................................................................................................. 21
5. HYPOTHESE ............................................................................................................................. 22
MATERIAAL EN METHODE......................................................................................................... 23
1. MATERIALEN............................................................................................................................ 23
2
, 1.1 Antibioticaoplossing ............................................................................................................ 23
1.2 Agar ....................................................................................................................................... 23
2. DOEL EXPERIMENT .................................................................................................................. 23
3. WERKWIJZE ............................................................................................................................. 23
4. GIDSEXPERIMENT .................................................................................................................... 25
CONCLUSIE ................................................................................................................................. 29
DISCUSSIE ................................................................................................................................. 30
1. CONCLUSIEVERKLARING ........................................................................................................ 30
2. FOUTENDISCUSSIE .................................................................................................................. 30
BIJLAGE ...................................................................................................................................... 32
LOGBOEK ...................................................................................................................................... 48
3
, Voorwoord
Voor u ligt ons profielwerkstuk ‘Zeep en antibiotica: een dodelijke combinatie?’ in het
kader van de eindexamenopdracht voor 6-vwo-studenten, met daarin de gekozen
richtingen biologie en scheikunde. Tijdens onze opleiding aan het Christelijk Lyceum
Veenendaal hebben wij ons geïnteresseerd in dit gebied. Vele onderwerpen zijn bij
ons voorbijgekomen en uiteindelijk hebben we hiervoor gekozen.
Over antibioticaresistentie zijn al veel onderzoeken gedaan omdat het een steeds
relevanter onderwerp wordt in onze huidige samenleving. Steeds meer bacteriën
worden resistent voor antibiotica.
Het onderzoek hebben wij ervaren als een zeer leerzame periode, waarbij wij veel
kennis op hebben gedaan omtrent dit onderwerp. Graag willen wij dit moment
gebruiken om een aantal mensen te bedanken die ons hebben geholpen tijdens ons
onderzoek. Allereerst willen wij onze profielwerkstukbegeleider mevrouw Moens
bedanken voor de goede begeleiding die wij hebben gehad voor en tijdens het
schrijven van dit profielwerkstuk. Ook willen wij de TOA’s bedanken voor het regelen
van alle benodigdheden voor ons onderzoek. Als laatste willen wij nog onze
proefpersoon en vriendin (naam) bedanken voor haar medewerking aan ons
onderzoek.
Veenendaal, oktober 2019
Inleiding
4
