GERECHTELIJK RECHT
VERZAMELING RECHTSREGELS
GESCHILLENBESLECHTING CONFLICTOPLOSSING
BURGERLIJK PROCESRECHT
Rechterlijke macht
Verbod op eigenrichting want geschil voorleggen aan de rechter
Verbod van rechtsweigering (art. 5 Ger. W.)
Vb. indien men 10 jaar moet wachten tot een zaak behandeld wordt voor het HvB,
betreft dit geen rechtsweigering.
<=> in de motivering van het vonnis staat dat er geen rechtsregel bestaat om recht over
te spreken, dan is er wel sprake van rechtsweigering
Ideëen van formalisme:
Publiek- en privaatrecht
Dienend (ten dienste van de rechtszoekende)
Formeel (rechtszekerheid, legaliteit en doelmatig formalisme
(= procesvoorschriften toepassen naar formalisme/proportionaliteit))
Gebiedend (aanvullend, dwingend, OO)
Ethisch en sociaal (gelijkheid van proceskansen)
Dynamisch (voortdurende evolutie oiv maatschappij)
ALTERNATIEVE GESCHILLENBESLECHTIGING
Kamer voor Minnelijke Schikking (KMS):
Geschil behandelen buiten een gerechtelijke procedure
Conflict oplossen is niet hetzelfde als een geschil beslechten Rechter probeert partijen te verzoenen
vb. arbitrage vs. bemiddeling (rol: schikkingsrechter)
Indien men partij is maar nog geen
procedure wil inleiden
Gezamenlijk verzoek bij KMS =
precontentieuze mogelijkheid om zaak
aan KMS voor te leggen
, BRONNEN
De Grondwet Het Gerechtelijk Wetboek (1967)
Doel: minder omslachige, snellere en minder kostbare rechtspleging
Ideëen van formalisme
Bijzondere Wetten
Macro: gerechtelijke reorganisatie, digitalisering
Micro: actieve(re) rechter, deformalisering, herwaardering eerste aanleg
ARB + gebruiken (vb. organisatie zitting)
Rechtsleer
Rechtspraak
Internationale normen (vb. EVRM)
Geen bindende precedentenwerking (art. 6 Ger. W.) dus indien een rechter zijn beslissing
motiveert, mag hij niet louter motivere dat hijzelf of een andere rechter in het verleden reeds
zo beslist heeft. De rechter kan wel verwijzen naar rechtspraak om zijn beslissing te
onderbouwen.
Openbaarheid van rechtspraak (wet 16.10.2022 maar nog niet van toepassing)
VRAAG: Een rechter die weet dat er tegen hem een wrakingsgrond bestaat, moet
wachten tot hij wordt gewraakt om zich terug te trekken? Neen, als een magistraat
weet dan moet hij zich verschonen. Dit betekent ineens ook dat als magistraten zaken
toebedeelt krijgen, krachtens het interne reglement, en ze stellen vast dat ze
niet met onpartijdigheid kunnen beoordelen, dan moet hij zich spontaan
onthouden van behandeling = de verschoning.
, BEGINSELEN
Recht op toegang tot rechter Recht op verdediging
Beperkingen mogelijk indien legitiem en evenredig ARB
Positieve verplichting (recht op juridische bijstand (incl. pro deo - art. 23 Gw) Recht op tegenspraak
Onafhankelijkheid Onpartijdigheid
Geobjectiveerde toegang tot magistratuur (toebedeling) Subjectief: persoonlijke ingesteldheid invididuele magistraat
Elke (in)directe beïnvloeding uitsluiten Objectief: structureel
Redelijke termijn Motivering
Overheid moet zorgen voor waarborging Vormvereiste (art. 149 Gw) dus formeel (is het aanwezig?)
Ook van toepassing in burgerlijke zaken Inhoud (art. 6 EVRM) dus kijken naar kwaliteit
Partijautonomie
Beschikkingsbeginsel
ARB (art. 1138, 2° Ger. W.)
Procespartijen bepalen grenzen van het geding
Wie wordt partij? - art. 811 Ger. W. als algemene regel maar rechter mag wijzen op mogelijke betrokkenheid van derden en de heropening van het debat bevelen
Waarover wordt geprocedeerd?
Eisende partij (aanlegger) voert aan: voorwerp, oorzaak en juridische kwalificatie
Verwerende partij heeft invloed op: procespartij(en), voorwerp (vb. tegeneis), oorzaak en juridische
kwalificatie
Aflijning geschilpunten tussen eiser en verweerder
Rechter doet uitspraak bij vonnis over het geheel van geschilpunten (art. 5 Ger. W.)
Taak van de rechter = taakformulerechtspraak (ARB: "geef mij de feiten en ik geef u het recht")
, Taak van de rechter = taakformulerechtspraak (ARB: "geef mij de feiten en ik geef u het recht")
4 punten:
1. Enkel rechtmatig voorgelegde feiten in aanmerking nemen (oorzaak)
- Regelmatig voorgelegde feiten (miv art. 8.3 BW): de rechter mag hieraan eigen invulling geven aan de juridische gevolgen van deze feiten (vb. een bloempot die valt, is stuk)
- In het bijzonder aangevoerde feiten: de rechter moet de juiste rechtsregel toepassen, ongeacht of de partij de rechtsgrond heeft aangebracht of niet
(vb. "u bent door het rood gereden, dus u bent aansprakelijk")
2. Het feitelijk gevorderde voordeel eerbiedigen (voorwerp)
= Het feitelijke resultaat dat men beoogt maar rechter kan hier niet van afwijken (anders schending art. 1138, 2° Ger. W. en beschikkingsbeginsel) - hij kan wel een voorstel doen, debatten
heropenen en bijgevolg conclusie laten nemen
3. Het procedureakkoord eerbiedigen indien niet strijdig met OO
- Moet voldoende duidelijk zijn (voldoende vaststaand - niet strijdig met OO)
- Akteren op het zittingsblad
4. Het recht van verdediging eerbiedigen
VERZAMELING RECHTSREGELS
GESCHILLENBESLECHTING CONFLICTOPLOSSING
BURGERLIJK PROCESRECHT
Rechterlijke macht
Verbod op eigenrichting want geschil voorleggen aan de rechter
Verbod van rechtsweigering (art. 5 Ger. W.)
Vb. indien men 10 jaar moet wachten tot een zaak behandeld wordt voor het HvB,
betreft dit geen rechtsweigering.
<=> in de motivering van het vonnis staat dat er geen rechtsregel bestaat om recht over
te spreken, dan is er wel sprake van rechtsweigering
Ideëen van formalisme:
Publiek- en privaatrecht
Dienend (ten dienste van de rechtszoekende)
Formeel (rechtszekerheid, legaliteit en doelmatig formalisme
(= procesvoorschriften toepassen naar formalisme/proportionaliteit))
Gebiedend (aanvullend, dwingend, OO)
Ethisch en sociaal (gelijkheid van proceskansen)
Dynamisch (voortdurende evolutie oiv maatschappij)
ALTERNATIEVE GESCHILLENBESLECHTIGING
Kamer voor Minnelijke Schikking (KMS):
Geschil behandelen buiten een gerechtelijke procedure
Conflict oplossen is niet hetzelfde als een geschil beslechten Rechter probeert partijen te verzoenen
vb. arbitrage vs. bemiddeling (rol: schikkingsrechter)
Indien men partij is maar nog geen
procedure wil inleiden
Gezamenlijk verzoek bij KMS =
precontentieuze mogelijkheid om zaak
aan KMS voor te leggen
, BRONNEN
De Grondwet Het Gerechtelijk Wetboek (1967)
Doel: minder omslachige, snellere en minder kostbare rechtspleging
Ideëen van formalisme
Bijzondere Wetten
Macro: gerechtelijke reorganisatie, digitalisering
Micro: actieve(re) rechter, deformalisering, herwaardering eerste aanleg
ARB + gebruiken (vb. organisatie zitting)
Rechtsleer
Rechtspraak
Internationale normen (vb. EVRM)
Geen bindende precedentenwerking (art. 6 Ger. W.) dus indien een rechter zijn beslissing
motiveert, mag hij niet louter motivere dat hijzelf of een andere rechter in het verleden reeds
zo beslist heeft. De rechter kan wel verwijzen naar rechtspraak om zijn beslissing te
onderbouwen.
Openbaarheid van rechtspraak (wet 16.10.2022 maar nog niet van toepassing)
VRAAG: Een rechter die weet dat er tegen hem een wrakingsgrond bestaat, moet
wachten tot hij wordt gewraakt om zich terug te trekken? Neen, als een magistraat
weet dan moet hij zich verschonen. Dit betekent ineens ook dat als magistraten zaken
toebedeelt krijgen, krachtens het interne reglement, en ze stellen vast dat ze
niet met onpartijdigheid kunnen beoordelen, dan moet hij zich spontaan
onthouden van behandeling = de verschoning.
, BEGINSELEN
Recht op toegang tot rechter Recht op verdediging
Beperkingen mogelijk indien legitiem en evenredig ARB
Positieve verplichting (recht op juridische bijstand (incl. pro deo - art. 23 Gw) Recht op tegenspraak
Onafhankelijkheid Onpartijdigheid
Geobjectiveerde toegang tot magistratuur (toebedeling) Subjectief: persoonlijke ingesteldheid invididuele magistraat
Elke (in)directe beïnvloeding uitsluiten Objectief: structureel
Redelijke termijn Motivering
Overheid moet zorgen voor waarborging Vormvereiste (art. 149 Gw) dus formeel (is het aanwezig?)
Ook van toepassing in burgerlijke zaken Inhoud (art. 6 EVRM) dus kijken naar kwaliteit
Partijautonomie
Beschikkingsbeginsel
ARB (art. 1138, 2° Ger. W.)
Procespartijen bepalen grenzen van het geding
Wie wordt partij? - art. 811 Ger. W. als algemene regel maar rechter mag wijzen op mogelijke betrokkenheid van derden en de heropening van het debat bevelen
Waarover wordt geprocedeerd?
Eisende partij (aanlegger) voert aan: voorwerp, oorzaak en juridische kwalificatie
Verwerende partij heeft invloed op: procespartij(en), voorwerp (vb. tegeneis), oorzaak en juridische
kwalificatie
Aflijning geschilpunten tussen eiser en verweerder
Rechter doet uitspraak bij vonnis over het geheel van geschilpunten (art. 5 Ger. W.)
Taak van de rechter = taakformulerechtspraak (ARB: "geef mij de feiten en ik geef u het recht")
, Taak van de rechter = taakformulerechtspraak (ARB: "geef mij de feiten en ik geef u het recht")
4 punten:
1. Enkel rechtmatig voorgelegde feiten in aanmerking nemen (oorzaak)
- Regelmatig voorgelegde feiten (miv art. 8.3 BW): de rechter mag hieraan eigen invulling geven aan de juridische gevolgen van deze feiten (vb. een bloempot die valt, is stuk)
- In het bijzonder aangevoerde feiten: de rechter moet de juiste rechtsregel toepassen, ongeacht of de partij de rechtsgrond heeft aangebracht of niet
(vb. "u bent door het rood gereden, dus u bent aansprakelijk")
2. Het feitelijk gevorderde voordeel eerbiedigen (voorwerp)
= Het feitelijke resultaat dat men beoogt maar rechter kan hier niet van afwijken (anders schending art. 1138, 2° Ger. W. en beschikkingsbeginsel) - hij kan wel een voorstel doen, debatten
heropenen en bijgevolg conclusie laten nemen
3. Het procedureakkoord eerbiedigen indien niet strijdig met OO
- Moet voldoende duidelijk zijn (voldoende vaststaand - niet strijdig met OO)
- Akteren op het zittingsblad
4. Het recht van verdediging eerbiedigen
