Inleiding tot
management
1
,Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................5
1.1 Types van organisaties..................................................................................................................5
1.1.1 Organisatie structuren...........................................................................................................5
1.2 Waarover gaat management?.......................................................................................................6
1.3 De drie rollen van een manager volgens Mintzberg (1973)..........................................................7
2. Organisatie design / management theorieën...................................................................................10
2.1 Vroege theorieën vh management.............................................................................................10
2.2 Andere recente organisatie principes.........................................................................................12
2.3 Het groeipad v organisaties........................................................................................................13
2.4 Globalisering...............................................................................................................................14
2.4.1 Voor- & nadelen...................................................................................................................14
2.5 Managing ethically and sustainably............................................................................................15
2.5.1 CSR & CS irresponsibility......................................................................................................15
2.5.2 De theorie van CSR..............................................................................................................15
2.5.3 Dimensies van CSR definities...............................................................................................15
3. Introductie tot strategisch management..........................................................................................18
3.1 Wat is strategisch management?................................................................................................18
3.1.1 Business model versus strategy...........................................................................................18
3.1.2 Strategie...............................................................................................................................20
3.1.3 The two sides of synergie.....................................................................................................21
3.1.4 4 soorten synergie die de kosten verlagen...........................................................................21
3.1.5 synergieën die producten en processen verbeteren............................................................22
3.1.6 Het verschil tussen corporate and business strategie..........................................................23
3.2 Corporate strategy (grow, stability, market share)......................................................................24
3.2.1 Succesful corporate strategies.............................................................................................24
3.2.2 The ansoff matrix: het analyseren van de potentiële groeimogelijkheden voor een bedrijf
(tool).............................................................................................................................................25
3.2.3 Blue Ocean vs. Red Ocean strategy......................................................................................26
3.2.4 Karakteristieken van een goede strategy.............................................................................26
3.2.5 Strategy execution principles:..............................................................................................27
3.2.6 De 5 C’s van de strategie- implementatie:...........................................................................27
3.3 Business (competitive strategy)..................................................................................................28
2
, 3.3.1 Frameworks for competitive strategies................................................................................28
3.3.2 Types of strategies...............................................................................................................30
3.3.3 Managing unpredictability = onvoorspelbaarheid beheren.................................................30
3.3.4 The discipline of market leaders..........................................................................................31
4. Leiderschap.......................................................................................................................................34
4.1 De definitie van leiderschap........................................................................................................34
4.2 De evolutie van leiderschaps-theorieën......................................................................................35
4.2.1 Leiderschap als kenmerk......................................................................................................35
4.2.2 Leiderschap als gedrag.........................................................................................................35
4.2.3 Situationele & contingy theories..........................................................................................37
4.2.4 Transactional, transformational & charismatic approach to leadership...............................40
4.2.5 Full range leiders..................................................................................................................40
4.3 Leiders vs. Managers...................................................................................................................41
4.4 Moderne leiderschapstheorieën.................................................................................................41
4.5 Positieve psychologie van leiderschap........................................................................................42
5. Persoonlijkheid, waarden & motivatie..............................................................................................44
5.1 Persoonlijkheid...........................................................................................................................44
5.1.1 Theorieën.............................................................................................................................44
5.2 Waarden.....................................................................................................................................49
5.2.1 Waarden meten...................................................................................................................49
5.3 Relaties tussen kenmerken en waarden.....................................................................................50
5.4 Motivatie- theorieën...................................................................................................................51
6. Strategisch HR...................................................................................................................................56
6.1 Definitie van strategisch HR........................................................................................................56
6.1.1 Beslissingen maken over mensen........................................................................................56
6.1.2 Mensen zijn het belangrijkste aandeel, maar…....................................................................58
6.1.3 Wat HR zou moeten zijn.......................................................................................................58
6.2 HR rollen & competenties...........................................................................................................58
6.2.1 Welke rol is belangrijker?.....................................................................................................59
6.3 Historische samenvatting v HR....................................................................................................60
6.4 Verband tussen HR & strategie...................................................................................................63
6.4.1 De HR-paradox: Hoe een win-win creëren?.........................................................................63
6.4.2 Strategische HR: Best fit or best practice.............................................................................65
6.4.3 Michigan model...................................................................................................................65
6.4.4 Het Harvard model...............................................................................................................66
3
,4
, 1. Inleiding
Management: het proces van het plannen, organiseren, leiden en controleren van middelen (mensen,
financiën, materialen en informatie) binnen een organisatie om specifieke doelen en doelstellingen te
bereiken. Het omvat het coördineren van de inspanningen van mensen om taken en doelen efficiënt
en effectief uit te voeren. Management is een fundamenteel concept in bedrijven en organisaties
- Altijd managen in context!
Organisatie: De verschillende onderdelen van een organisatie: de diensten, mensen, processen,
materiaal, gronden, etc. -> Maakt hoe een organisatie eruitziet.
- Types organisatie:
o For profit:
o NGO’s:
o Overheid ORG’s
o Maatschappelijke onderneming:
- Verschillende organisatiestructuren: Geeft aan hoe managen
1.1 Types van organisaties
For profit: Een organisatie of bedrijf dat opgericht is met als primaire doelstelling om winst te
genereren voor de eigenaren, aandeelhouders, partners, of leden. Deze organisaties worden opgezet
om geld te verdienen en hebben als hoofddoel om de financiële belangen van hun eigenaren te
dienen
- Kleine / middelgrote bedrijven (SME) vs; Multinationale bedrijven: Verschil tss aantal
werknemers (KMO tt 250), vss structuren & reikwijdte op internationaal vlak
- Beursgenoteerde bedrijven vs. Familiebedrijven: Grote bedrijven m niet beursgenoteerd z
NGO: een niet-gouvernementele organisatie, is een onafhankelijke organisatie die opereert zonder
directe betrokkenheid of controle van de overheid. Het belangrijkste kenmerk van een NGO is dat het
geen winstoogmerk heeft en in de meeste gevallen is opgericht om een specifiek sociaal, milieu-,
cultureel of politiek doel te bevorderen.
Government Org’s: entiteiten die zijn opgericht en gefinancierd door de overheid om openbare
diensten te verlenen en publieke taken uit te voeren
Social entreprizes: Een sociale onderneming, of sociaal ondernemerschap, is een organisatie of
bedrijf dat commerciële of winstgevende activiteiten combineert met een primaire missie om sociale,
milieu- of culturele problemen aan te pakken en op te lossen
1.1.1 Organisatie structuren
: Een hiërarchie (1/2 mensen in top, rest onder) -> De klassieke organisatie
- Managers die alles k managen
- Vb. Multinationals, overheid, ziekenhuis
Vlakke structuur / Flat: Nieuwe manier v organisatie: meer verantwoordelijkheid, keuze, inspraak,
initiatief als WN’er (Zelfsturing)
- Coach / medewerker met iets meer verantwoordelijkheid
- Klassiek gezien: start-up is meestal flat (beginnen op gelijkwaardige basis)
5
,Geïntegreerde organisatiestructuren (Integrated): een benadering waarbij verschillende afdelingen,
functies of onderdelen van een organisatie nauw met elkaar samenwerken en informatie, middelen
en besluitvorming delen om de efficiëntie, effectiviteit en flexibiliteit van de organisatie te
verbeteren.
Open organisatiestructuren (Boundaryless): Werken m externe medewerkers -> klein beetje
personeel, maar veek uitgeleend & ingekocht (= outsourcing)
De structuur van een organisatie hangt nauw samen met het mensbeeld van het management. De
organisatiestructuur bepaald hoe hard of zacht je moet managen. In een hierarchische structuur ligt
de verantwoordelijkheid bij een aantal managers die ervoor moeten gemaakt zijn om enkel te
managen. In een vlakkere organisatiestructuur is de manager vaak meer een coach of is heeft de
werknemer meer verantwoordelijkheden.
Vb. Wikipedia: Organisatie, maar mensen werken daar niet (Boundaryless) & werken met externen ;
Uber werkt met externen, h flexibiliteit maar weinig verantwoordelijkheid Geen sociaal vangnet,
nu door overheid bewaakt zodat ook verzekering h
1.2 Waarover gaat management?
Social- / non-profit: Alles wat rusthuizen, ziekenhuizen, zorg, etc. is. Het sociale deel, maar geen profit
naast heeft.
Management: Alg.: Een praktijk, iets doen, als organisatie met een bepaald doel. (ménagement /
Manu agere)
- Het proces van communicatie, coördinatie, actie ondernemen in het achtervolgen van
georganiseerde objectieven.
- Socio-politieke activiteit: sociale, politieke & ethiek gerelateerde verantwoordelijkheden.
o Vb. Goede band hebben met een individu, maar deze ook moeten k ontslaan
- Behouden v relaties m stakeholders, technologieën, etc. tss organisaties
o Vb. stakeholders: vakbonden, klanten, aandeelhouders, leveranciers, burgers
algemeen, etc.
- Geen neutrale activiteit! -> is een emotionele zaak
- Managers moeten “frame” zetten: focus vd mensen op de juiste plaats leggen.
o Neuzen van de werknemers in de juiste richting
o “Sense-making”: Bepaalde communicatie zodat het betekenis krijgt, waarom deze
betekenis krijgen.
Doel ve manager:
- doelstellingen bereiken met behulp van de input van anderen/werknemers
- wanneer men probeert alles zelf te doen, is men geen goede manager
- het leiden, coachen van een team
- communiceren
- een strategie uitwerken
- goede relaties uitbouwen met medewerkers, managers en andere stakeholders
o overheid, vakbonden, klanten (weten wat de klant wil), raad van
bestuur/aandeelhouders, leveranciers, burgers,..
- de nodige middelen ter beschikking stellen
- rekening houden met het governance/legitiem kader
- rekening houden met het etisch kader (de visie van de ondernemen uitdragen)
6
, 1.3 De drie rollen van een manager volgens Mintzberg (1973)
Mintzberg’s rol vd manager: Geprobeerd rollen vd manager te groeperen
De interpersoonlijke rol Informatieve rol Rol v beslissingen maken
- Rolmodel vo personeel = Het overbrengen van taken = Het kunnen beslissen
(figurehead) - Monitoren v - Ondernemer
- Leider informatie & - Rumoer tegen gaan
- Verbindingen maken doorgeven (monitor) - Resource allocator
(liaison) - Disseminator: Een - Onderhandelaar
term die wordt
gebruikt om een
persoon, organisatie of
systeem te beschrijven
dat informatie, kennis,
ideeën of gegevens
verspreidt of
distribueert naar een
breder publiek
- Woordvoerder
-> Veel rollen te maken h met communicatie: is the “key”.
Formele rollen: een manager heeft een formele autoriteit wanneer die benoemd is als manager.
- Bv. verantwoordelijk voor de financiële afdeling.
Informele rollen: er zijn mensen die op basis van hun expertise, aanpak, … gewaardeerd worden. Als
er problemen voortkomen gaan ze vaak naar hen toe, ze zijn niet officieel benoemd als manager.
Conclusie: Het is ideaal wanneer je een formele en informele manager bent. Als je enkel één van de
twee bent, kan het bijvoorbeeld zijn dat de mensen je niet serieus nemen, of ze van je niet zullen
aanspreken omdat je een hogere positie hebt.
Types managers
Bottom-up managers: werknemers bepalen de doelstellingen die ze
moeten halen en het management luistert hiernaar. Dit kan chaotisch
zijn en moet dus genuanceerd worden door een combinatie van beide
soorten managers.
- Vb. Participatief managen, maar geen “laisser faire” (= chaos)
Top-down managers: “Ik zeg hoe het gebeurd”, de rest maakt niet uit.
de beslissing wordt genomen door het management, zij bepalen de
doelstellingen en geven een richting aan de werknemers. Dit is
autoritair en directief
de beslissing wordt genomen door het management, zij bepalen de doelstellingen en geven een
richting aan de werknemers. Dit is autoritair en directief
7
management
1
,Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................5
1.1 Types van organisaties..................................................................................................................5
1.1.1 Organisatie structuren...........................................................................................................5
1.2 Waarover gaat management?.......................................................................................................6
1.3 De drie rollen van een manager volgens Mintzberg (1973)..........................................................7
2. Organisatie design / management theorieën...................................................................................10
2.1 Vroege theorieën vh management.............................................................................................10
2.2 Andere recente organisatie principes.........................................................................................12
2.3 Het groeipad v organisaties........................................................................................................13
2.4 Globalisering...............................................................................................................................14
2.4.1 Voor- & nadelen...................................................................................................................14
2.5 Managing ethically and sustainably............................................................................................15
2.5.1 CSR & CS irresponsibility......................................................................................................15
2.5.2 De theorie van CSR..............................................................................................................15
2.5.3 Dimensies van CSR definities...............................................................................................15
3. Introductie tot strategisch management..........................................................................................18
3.1 Wat is strategisch management?................................................................................................18
3.1.1 Business model versus strategy...........................................................................................18
3.1.2 Strategie...............................................................................................................................20
3.1.3 The two sides of synergie.....................................................................................................21
3.1.4 4 soorten synergie die de kosten verlagen...........................................................................21
3.1.5 synergieën die producten en processen verbeteren............................................................22
3.1.6 Het verschil tussen corporate and business strategie..........................................................23
3.2 Corporate strategy (grow, stability, market share)......................................................................24
3.2.1 Succesful corporate strategies.............................................................................................24
3.2.2 The ansoff matrix: het analyseren van de potentiële groeimogelijkheden voor een bedrijf
(tool).............................................................................................................................................25
3.2.3 Blue Ocean vs. Red Ocean strategy......................................................................................26
3.2.4 Karakteristieken van een goede strategy.............................................................................26
3.2.5 Strategy execution principles:..............................................................................................27
3.2.6 De 5 C’s van de strategie- implementatie:...........................................................................27
3.3 Business (competitive strategy)..................................................................................................28
2
, 3.3.1 Frameworks for competitive strategies................................................................................28
3.3.2 Types of strategies...............................................................................................................30
3.3.3 Managing unpredictability = onvoorspelbaarheid beheren.................................................30
3.3.4 The discipline of market leaders..........................................................................................31
4. Leiderschap.......................................................................................................................................34
4.1 De definitie van leiderschap........................................................................................................34
4.2 De evolutie van leiderschaps-theorieën......................................................................................35
4.2.1 Leiderschap als kenmerk......................................................................................................35
4.2.2 Leiderschap als gedrag.........................................................................................................35
4.2.3 Situationele & contingy theories..........................................................................................37
4.2.4 Transactional, transformational & charismatic approach to leadership...............................40
4.2.5 Full range leiders..................................................................................................................40
4.3 Leiders vs. Managers...................................................................................................................41
4.4 Moderne leiderschapstheorieën.................................................................................................41
4.5 Positieve psychologie van leiderschap........................................................................................42
5. Persoonlijkheid, waarden & motivatie..............................................................................................44
5.1 Persoonlijkheid...........................................................................................................................44
5.1.1 Theorieën.............................................................................................................................44
5.2 Waarden.....................................................................................................................................49
5.2.1 Waarden meten...................................................................................................................49
5.3 Relaties tussen kenmerken en waarden.....................................................................................50
5.4 Motivatie- theorieën...................................................................................................................51
6. Strategisch HR...................................................................................................................................56
6.1 Definitie van strategisch HR........................................................................................................56
6.1.1 Beslissingen maken over mensen........................................................................................56
6.1.2 Mensen zijn het belangrijkste aandeel, maar…....................................................................58
6.1.3 Wat HR zou moeten zijn.......................................................................................................58
6.2 HR rollen & competenties...........................................................................................................58
6.2.1 Welke rol is belangrijker?.....................................................................................................59
6.3 Historische samenvatting v HR....................................................................................................60
6.4 Verband tussen HR & strategie...................................................................................................63
6.4.1 De HR-paradox: Hoe een win-win creëren?.........................................................................63
6.4.2 Strategische HR: Best fit or best practice.............................................................................65
6.4.3 Michigan model...................................................................................................................65
6.4.4 Het Harvard model...............................................................................................................66
3
,4
, 1. Inleiding
Management: het proces van het plannen, organiseren, leiden en controleren van middelen (mensen,
financiën, materialen en informatie) binnen een organisatie om specifieke doelen en doelstellingen te
bereiken. Het omvat het coördineren van de inspanningen van mensen om taken en doelen efficiënt
en effectief uit te voeren. Management is een fundamenteel concept in bedrijven en organisaties
- Altijd managen in context!
Organisatie: De verschillende onderdelen van een organisatie: de diensten, mensen, processen,
materiaal, gronden, etc. -> Maakt hoe een organisatie eruitziet.
- Types organisatie:
o For profit:
o NGO’s:
o Overheid ORG’s
o Maatschappelijke onderneming:
- Verschillende organisatiestructuren: Geeft aan hoe managen
1.1 Types van organisaties
For profit: Een organisatie of bedrijf dat opgericht is met als primaire doelstelling om winst te
genereren voor de eigenaren, aandeelhouders, partners, of leden. Deze organisaties worden opgezet
om geld te verdienen en hebben als hoofddoel om de financiële belangen van hun eigenaren te
dienen
- Kleine / middelgrote bedrijven (SME) vs; Multinationale bedrijven: Verschil tss aantal
werknemers (KMO tt 250), vss structuren & reikwijdte op internationaal vlak
- Beursgenoteerde bedrijven vs. Familiebedrijven: Grote bedrijven m niet beursgenoteerd z
NGO: een niet-gouvernementele organisatie, is een onafhankelijke organisatie die opereert zonder
directe betrokkenheid of controle van de overheid. Het belangrijkste kenmerk van een NGO is dat het
geen winstoogmerk heeft en in de meeste gevallen is opgericht om een specifiek sociaal, milieu-,
cultureel of politiek doel te bevorderen.
Government Org’s: entiteiten die zijn opgericht en gefinancierd door de overheid om openbare
diensten te verlenen en publieke taken uit te voeren
Social entreprizes: Een sociale onderneming, of sociaal ondernemerschap, is een organisatie of
bedrijf dat commerciële of winstgevende activiteiten combineert met een primaire missie om sociale,
milieu- of culturele problemen aan te pakken en op te lossen
1.1.1 Organisatie structuren
: Een hiërarchie (1/2 mensen in top, rest onder) -> De klassieke organisatie
- Managers die alles k managen
- Vb. Multinationals, overheid, ziekenhuis
Vlakke structuur / Flat: Nieuwe manier v organisatie: meer verantwoordelijkheid, keuze, inspraak,
initiatief als WN’er (Zelfsturing)
- Coach / medewerker met iets meer verantwoordelijkheid
- Klassiek gezien: start-up is meestal flat (beginnen op gelijkwaardige basis)
5
,Geïntegreerde organisatiestructuren (Integrated): een benadering waarbij verschillende afdelingen,
functies of onderdelen van een organisatie nauw met elkaar samenwerken en informatie, middelen
en besluitvorming delen om de efficiëntie, effectiviteit en flexibiliteit van de organisatie te
verbeteren.
Open organisatiestructuren (Boundaryless): Werken m externe medewerkers -> klein beetje
personeel, maar veek uitgeleend & ingekocht (= outsourcing)
De structuur van een organisatie hangt nauw samen met het mensbeeld van het management. De
organisatiestructuur bepaald hoe hard of zacht je moet managen. In een hierarchische structuur ligt
de verantwoordelijkheid bij een aantal managers die ervoor moeten gemaakt zijn om enkel te
managen. In een vlakkere organisatiestructuur is de manager vaak meer een coach of is heeft de
werknemer meer verantwoordelijkheden.
Vb. Wikipedia: Organisatie, maar mensen werken daar niet (Boundaryless) & werken met externen ;
Uber werkt met externen, h flexibiliteit maar weinig verantwoordelijkheid Geen sociaal vangnet,
nu door overheid bewaakt zodat ook verzekering h
1.2 Waarover gaat management?
Social- / non-profit: Alles wat rusthuizen, ziekenhuizen, zorg, etc. is. Het sociale deel, maar geen profit
naast heeft.
Management: Alg.: Een praktijk, iets doen, als organisatie met een bepaald doel. (ménagement /
Manu agere)
- Het proces van communicatie, coördinatie, actie ondernemen in het achtervolgen van
georganiseerde objectieven.
- Socio-politieke activiteit: sociale, politieke & ethiek gerelateerde verantwoordelijkheden.
o Vb. Goede band hebben met een individu, maar deze ook moeten k ontslaan
- Behouden v relaties m stakeholders, technologieën, etc. tss organisaties
o Vb. stakeholders: vakbonden, klanten, aandeelhouders, leveranciers, burgers
algemeen, etc.
- Geen neutrale activiteit! -> is een emotionele zaak
- Managers moeten “frame” zetten: focus vd mensen op de juiste plaats leggen.
o Neuzen van de werknemers in de juiste richting
o “Sense-making”: Bepaalde communicatie zodat het betekenis krijgt, waarom deze
betekenis krijgen.
Doel ve manager:
- doelstellingen bereiken met behulp van de input van anderen/werknemers
- wanneer men probeert alles zelf te doen, is men geen goede manager
- het leiden, coachen van een team
- communiceren
- een strategie uitwerken
- goede relaties uitbouwen met medewerkers, managers en andere stakeholders
o overheid, vakbonden, klanten (weten wat de klant wil), raad van
bestuur/aandeelhouders, leveranciers, burgers,..
- de nodige middelen ter beschikking stellen
- rekening houden met het governance/legitiem kader
- rekening houden met het etisch kader (de visie van de ondernemen uitdragen)
6
, 1.3 De drie rollen van een manager volgens Mintzberg (1973)
Mintzberg’s rol vd manager: Geprobeerd rollen vd manager te groeperen
De interpersoonlijke rol Informatieve rol Rol v beslissingen maken
- Rolmodel vo personeel = Het overbrengen van taken = Het kunnen beslissen
(figurehead) - Monitoren v - Ondernemer
- Leider informatie & - Rumoer tegen gaan
- Verbindingen maken doorgeven (monitor) - Resource allocator
(liaison) - Disseminator: Een - Onderhandelaar
term die wordt
gebruikt om een
persoon, organisatie of
systeem te beschrijven
dat informatie, kennis,
ideeën of gegevens
verspreidt of
distribueert naar een
breder publiek
- Woordvoerder
-> Veel rollen te maken h met communicatie: is the “key”.
Formele rollen: een manager heeft een formele autoriteit wanneer die benoemd is als manager.
- Bv. verantwoordelijk voor de financiële afdeling.
Informele rollen: er zijn mensen die op basis van hun expertise, aanpak, … gewaardeerd worden. Als
er problemen voortkomen gaan ze vaak naar hen toe, ze zijn niet officieel benoemd als manager.
Conclusie: Het is ideaal wanneer je een formele en informele manager bent. Als je enkel één van de
twee bent, kan het bijvoorbeeld zijn dat de mensen je niet serieus nemen, of ze van je niet zullen
aanspreken omdat je een hogere positie hebt.
Types managers
Bottom-up managers: werknemers bepalen de doelstellingen die ze
moeten halen en het management luistert hiernaar. Dit kan chaotisch
zijn en moet dus genuanceerd worden door een combinatie van beide
soorten managers.
- Vb. Participatief managen, maar geen “laisser faire” (= chaos)
Top-down managers: “Ik zeg hoe het gebeurd”, de rest maakt niet uit.
de beslissing wordt genomen door het management, zij bepalen de
doelstellingen en geven een richting aan de werknemers. Dit is
autoritair en directief
de beslissing wordt genomen door het management, zij bepalen de doelstellingen en geven een
richting aan de werknemers. Dit is autoritair en directief
7
