Samenvatting Orthopedagogiek examen januari

Orthopedagogie

é 1. ORTHOPEDAGOGIE ALS WETENSCHAP

1.1. WAT BETEKENT ORTHOPEDAGOGIE?
Inleidende begrippen

1.1.1. PEDAGOGIEK OF PEDAGOGIE
Pedagogiek of opvoedingswetenschap
 Wetenschap die het opvoeden als object heeft en waarin het denken
over opvoeden centraal staat.
Pedagogie ; komt van ‘pais’ wat kind betekend en ‘agogein’ wat leiden
betekend. Paidagogie (kinderbegeleiding)
 Het handelen, uitvoeren, de praktijk van het opvoeden


Opvoedingsproces
= ontwikkelen, leren en veranderen
 Proces = opvoeden voltrekt zich geleidelijk
En het is uniek via in relatie gaan van de opvoedingsfiguren en het kind
In de 20ste eeuw merken we een evolutie van een opvoeding als éénzijdig
gebeuren naar een meervoudige beïnvloeding.
Er zijn innerlijke en uiterlijke factoren die het opvoeden beïnvloeden :
Innerlijke factoren
 Hetgeen dat je in aanleg (erfelijkheid) bij de geboorte meekrijgt
 Genetica, DNA, talenten, valkuilen
Uiterlijke factoren
 De omstandigheden waarin een kind opgroeit
 Het milieu, de omgeving en de situatie waarin het kind zich
kan/moet ontwikkelen

,De relatie tussen opvoedingsfiguur en het kind
Omgang met verantwoordelijkheid
 Sensitieve responsiviteit
= De opvoedingsfiguren dragen een grote verantwoordelijkheid. Ze zijn
gevoelig voor de signalen, noden en behoeften van het kind en moeten
daar ook gepast op reageren
 Door de omgang met elkaar wordt het kind gevormd door de
normen, waarden en voorbeelden die belangrijke volwassen hen
voorleven
 Door het proces van het opvoeden leert het kind zelf
verantwoordelijkheid op te nemen
Aandacht voor het unieke
 Opvoeden betekent niet de toekomst van het kind programmeren
maar wanneer er ruimte is voor de eigen onvoorziene weg die het
kind inslaat
Omgang met vrijheden en beperkingen
 Opvoeders dienen in te grijpen wanneer het kind onverantwoord
gedrag stelt. Er moeten kaders zijn waarbinnen een kind begrens
mag/moet worden. Een kind moet horen wat wel en niet mag
 Deze invloed zal geleidelijk afnemen naarmate een kind opgroeit

1.1.1. ORTHOPEDAGOGIEK OF ORTHOPEDAGOGIE
Orthopedagogiek
 “orthos” = recht maken wat krom gegroeid is
 Het is de wetenschap die de bijzondere opvoeding als object heeft
 Het gaat om de wetenschap van het bijzonder opvoeden
o Ontstaan wanneer er zich tijdens het gewone opvoeden
problemen voordoen
 Het is een vorm van opvoeding die recht maakt wat van de norm
afwijkt of dreigt steeds verder af te wijken
 Verwijst naar het handelen van professionelen
 De orthopedagogische hulpverleners proberen via hun agogisch
handelen een nieuw perspectief te bieden op de situatie
 Steeds meer is de professionele opvoederen, een opvoedende
spilfiguur die respectvol begeleid coacht
o Hij vertrekt vanuit de wensen en de krachten van zijn cliënten
en grijpt pas in als de veiligheid en de integriteit van mensen
worden bedreigd
Orthopedagogie
 Het handelen, uitvoeren, de praktijk van wat er moet gebeuren om
de scheefgegroeide opvoedingssituaties recht te kunnen trekken

, 1.1.1. (ORTHO)AGOGIEK
Orthopedagogiek
 Kinderen/jongeren
Ortho-agogiek
 Volwassenen
We spreken over agogisch handelen wanneer we deskundig, methodisch
en intentioneel omgaan met veranderingsprocessen.
Zowel pedagogiek als orthopedagogiek dragen de agogiek in zich mee

Werkgebied van de orthopedagogie(k)
De orthopedagogie(k), treedt in werking daar waar de opvoeder
opvoedingsproblemen ervaart.
Globaal onderscheiden we bij deze functioneringsproblemen de volgende
normen ;
Zintuigelijk functioneringsproblemen
 Personen die een beperking ervaren op gebied van één of meerdere
zintuigen
o Mensen die dief, slechtzien, slechthorend of blind zijn
Motorisch functioneringsproblemen
 Personen die in hun motoriek belemmerd worden
Cognitieve functioneringsproblemen
 Mensen die in hun intellectuele ontwikkeling (ernstig) belemmerd
zijn
Gedrags- en emotionele functioneringsproblemen
 Mensen die door allerlei factoren in conflict zijn met zichzelf en/of
hun omgeving
Meervoudig functioneringsproblemen
 Hier gaat het om een combinatie van de hierboven omschreven
functioneringsproblemen

, 1.1. ORTHOPEDAGOGIEK EN MAATSCHAPPIJVISIE

Binnen de orthopedagogiek is de
maatschappelijke context zeer belangrijk.
 Wat moet het doel zijn van dat specifiek
begeleiden?
 Hoe kijkt men naar mensen met problemen?
 Wat wordt als probleemgedrag ervaren?
 Welke plaats krijgen jongeren in de samenleving?
 Welke plaats krijgen mensen met een beperking in de samenleving?
Beeldvorming is een belangrijke achtergrond tegen dewelke zich het
agogisch handelen afspeelt.
Bijna alle hulpverleningsvormen hebben een kerkelijke oorsprong, omdat
hulpverlening een Christelijke daad was die grotendeels gefinancierd werd
door de kerkelijke organisatie. Andere voorzieningen zijn vanuit een
pluralistische organisatie zoals een OCMW gegroeid.
We kunnen er niet omheen ; we zijn verwerven met de kerkelijke
oorsprong van onze hulpverlening, maar de laatste 40 jaar kennen we een
massieve ontvoogding van onze kerk en zijn we er niet meer afhankelijk
van. Sinds de jaren 50 zien we een lange moeizame weg die we
vermaatschappelijking van de hulpverlening noemen. Dit is de laatste
jaren in een stroomversnelling gekomen ; we worden als mens en burger
op onze medeverantwoordelijkheid gedrukt richting die medeburgers.
Een samenleving die zijn geschiedenis verliest, verliest ook zijn identiteit.
NOG NIET IEDEREEN IN DE SAMENLEVING IS KLAAR EN/OF BEREID OM MEE
TE WERKEN AAN EEN INCLUSIEVE SAMENLEVING !!

Separatie
= personen worden gescheiden van de samenleving



Integratie
= proces van ‘dichterbij komen’
 De maatschappij en het individu zijn 2 actoren in dat
proces
 Punt van kritiek !
o Personen met een beperking moeten zich aanpassen aan de
samenleving