Algemene Rechtsleer Samenvatting
Week IV
Leerdoelen:
Kennis van en inzicht in de modern contractfilosofie van Rawls als antwoord op een aantal problemen
van het utilisme.
Kennis van en inzicht in de moderne contractsfilosofie van Rawls als belangrijke grondslag voor de
liberaal-democratische verzorgingsstaat.
Kennis van en inzicht in de kritiek op de moderne contractfilosofie van Rawls zoals bv. geformuleerd
door Sandel.
Kennis van en inzicht in de ideeën van Rawls over burgerlijke ongehoorzaamheid.
Toepassen van de moderne contractfilosofie van Rawls op hedendaagse juridische problemen.
Theory of Justice – John Rawls
The Role of Justice
Rechtvaardigheid = hoogste deugd van instituties (zoals waarheid dat is voor theorieën). Onrechtvaardige
instituties moeten worden afgeschaft, ongeacht efficiëntie. Basisrechten en vrijheden zijn onaantastbaar en
niet te ruilen voor algemeen nut.
Samenleving = samenwerken met gedeelde conflicterende belangen –> principes van rechtvaardigheid nodig
om verdeling van rechten, plichten en voordelen te bepalen.
Een “well-ordered society” = (1) iedereen accepteert dezelfde principes, (2) instituties voldoen eraan, (3)
publieke bekendheid –> schept vertrouwen, stabiliteit en civiv friendship.
The Main Idea of the Theory of Justice
Rawls ontwikkelt “justice as fairness” als moderne sociaal-contracttheorie. Dit is geen instemming met concrete
staat, maar met principes voor de basisstructuur van de samenleving. Deze principes reguleren alle verdere
afspraken en instituties.
Twee morele principes van rechtvaardigheid:
1. Principle of liberty: gelijkse basisrechten en vrijheden voor iedereen.
2. Difference principle: ongelijkheden alleen gerechtvaardigd indien:
a. Verbonden aan posities die openstaan voor iedereen (gelijke kansen).
b. Ten goede komen aan de minst bevoordeelden.
The Original Position
Hypothetische beginsituatie.
Sluier van onwetendheid: niemand kent zijn positie, talenten, klasse, voorkeuren –> voorkomt
bevooroordeelde keuzes. Iedereen is gelijk en rationeel, kiest principes in eigenbelang maar zonder kennis van
eigen lot. De Sluier van Onwetendheid waarborgt dat gekozen principes eerlijk zijn en voor wederkerige
samenwerking kunnen zorgen.
Rechtvaardiging van principes = zouden rationele en gelijke personen in de oorspronkelijke positie ermee
instemmen? De principekeuze wordt getoetst aan onze diepste intuïties over rechtvaardigheid; bv. afwijzing van
discriminatie.
Rawls ziet het sociaal contract als gedachte-experiment voor aanvaardbaarheid in de samenleving voor elk
individu.
Natuurtoestand: “Veil of Ignorance” –> niemand weet wat de omstandigheden zijn.
o Mutual disinterest
o Rationeel: efficiëntste manier om het doel te bereiken
Probleem: pluralistische samenleving (verschillende groepen leven naast elkaar). Iedereen heeft
andere doelen en belangen.
Sociaal contract als oplossing: de 2 morele principes, (1) principle of liberty en (2) difference principle.
Een goede staat = wetgeving –> Grondwet: meer informatie over sociale omstandigheden.
Week IV
Leerdoelen:
Kennis van en inzicht in de modern contractfilosofie van Rawls als antwoord op een aantal problemen
van het utilisme.
Kennis van en inzicht in de moderne contractsfilosofie van Rawls als belangrijke grondslag voor de
liberaal-democratische verzorgingsstaat.
Kennis van en inzicht in de kritiek op de moderne contractfilosofie van Rawls zoals bv. geformuleerd
door Sandel.
Kennis van en inzicht in de ideeën van Rawls over burgerlijke ongehoorzaamheid.
Toepassen van de moderne contractfilosofie van Rawls op hedendaagse juridische problemen.
Theory of Justice – John Rawls
The Role of Justice
Rechtvaardigheid = hoogste deugd van instituties (zoals waarheid dat is voor theorieën). Onrechtvaardige
instituties moeten worden afgeschaft, ongeacht efficiëntie. Basisrechten en vrijheden zijn onaantastbaar en
niet te ruilen voor algemeen nut.
Samenleving = samenwerken met gedeelde conflicterende belangen –> principes van rechtvaardigheid nodig
om verdeling van rechten, plichten en voordelen te bepalen.
Een “well-ordered society” = (1) iedereen accepteert dezelfde principes, (2) instituties voldoen eraan, (3)
publieke bekendheid –> schept vertrouwen, stabiliteit en civiv friendship.
The Main Idea of the Theory of Justice
Rawls ontwikkelt “justice as fairness” als moderne sociaal-contracttheorie. Dit is geen instemming met concrete
staat, maar met principes voor de basisstructuur van de samenleving. Deze principes reguleren alle verdere
afspraken en instituties.
Twee morele principes van rechtvaardigheid:
1. Principle of liberty: gelijkse basisrechten en vrijheden voor iedereen.
2. Difference principle: ongelijkheden alleen gerechtvaardigd indien:
a. Verbonden aan posities die openstaan voor iedereen (gelijke kansen).
b. Ten goede komen aan de minst bevoordeelden.
The Original Position
Hypothetische beginsituatie.
Sluier van onwetendheid: niemand kent zijn positie, talenten, klasse, voorkeuren –> voorkomt
bevooroordeelde keuzes. Iedereen is gelijk en rationeel, kiest principes in eigenbelang maar zonder kennis van
eigen lot. De Sluier van Onwetendheid waarborgt dat gekozen principes eerlijk zijn en voor wederkerige
samenwerking kunnen zorgen.
Rechtvaardiging van principes = zouden rationele en gelijke personen in de oorspronkelijke positie ermee
instemmen? De principekeuze wordt getoetst aan onze diepste intuïties over rechtvaardigheid; bv. afwijzing van
discriminatie.
Rawls ziet het sociaal contract als gedachte-experiment voor aanvaardbaarheid in de samenleving voor elk
individu.
Natuurtoestand: “Veil of Ignorance” –> niemand weet wat de omstandigheden zijn.
o Mutual disinterest
o Rationeel: efficiëntste manier om het doel te bereiken
Probleem: pluralistische samenleving (verschillende groepen leven naast elkaar). Iedereen heeft
andere doelen en belangen.
Sociaal contract als oplossing: de 2 morele principes, (1) principle of liberty en (2) difference principle.
Een goede staat = wetgeving –> Grondwet: meer informatie over sociale omstandigheden.
