Forensische psychiatrie
100% schriftelijk tentamen
Table of Contents
Week 1, 27- 31 oktober ............................................................................................. 2
Hoorcollege 1, Forensische psychiatrie in vogelvlucht ............................................... 2
Hoofdstuk 18, het gedragskundig onderzoek Pro justitia ............................................ 6
Hoorcollege 2, Pro Justitia rapportage .......................................................................... 8
Week 2, 3- 7 november ........................................................................................... 14
Hoofdstuk 19: Toerekeningsvatbaarheid en toerekenen. ........................................... 14
Hoorcollege 3, Terbeschikkingstelling (tbs) ................................................................ 16
Week 3, 10- 14 november ....................................................................................... 20
Hoofdstuk 20: Risicotaxatie ......................................................................................... 20
Hoorcollege 4, Psychiatrische stoornissen en Risicotaxatie..................................... 22
HOOFDSTUK 28: BEHANDELING VAN ZEDENDELINQUENTEN ............................... 30
Gastcollege 1, Gastcollege prof. dr. R.A.R. Bullens (Stalking/Belaging) Typologieën,
risicotaxatie en behandeling ........................................................................................ 32
Week 4, 17- 21 november ....................................................................................... 39
HOOFDSTUK 24: FORENSISCHE BEHANDELSETTINGEN VOOR VOLWASSENEN 39
Hoorcollege 5, Psychopathie, simulatie en seksuele delicten ................................... 40
HOOFDSTUK 26: FORENSISCHE ZORG EN INTERVENTIES ..................................... 45
Gastcollege 2, Gastcollege drs. L. Jansen, psycholoog, en Drs. M. Meijer, psychiater
van tbs-kliniek De Kijvelanden ..................................................................................... 47
Week 5, 24- 28 november ....................................................................................... 55
HOOFDSTUK 22: ZORG IN STRAFRECHTELIJK KADER ........................................... 55
College 6. Specifieke groepen, transculturele aspecten en neurobiologie in de
forensische psychiatrie ................................................................................................ 58
Gastcollege 3, Drs. J. B. Wooldrik, Officier van Justitie ............................................. 66
Week 6, 1-5 december ............................................................................................ 68
Gastcollege 4, Drs. J. Yntema, forensisch psycholoog en mededirecteur
forensische polikliniek Forlight ................................................................................... 68
Gastcollege 5, Drs. M.R.J. van Wel, rechter ................................................................ 81
Week 7, 8-12 december .......................................................................................... 85
Hoorcollege 7, Responsiecollege: mogelijkheid tot het indienen van vragen en het
stellen van vragen ......................................................................................................... 85
Gastcollege 6, mw. M. de Bats van Dutch Cell Dogs .................................................. 85
,Week 1, 27- 31 oktober
Hoorcollege 1, Forensische psychiatrie in vogelvlucht
Zaak Michael P.
Voor verkrachten en doden Anne Faber (en mishandeling personeel PBC) in 2017:
28 jaar gevangenisstraf en Tbs met dwangverpleging
Problemen met impulsen, emoties en agressie
Zelfbeeld is negatief en zwakke persoonlijkheidsstructuur
Normale intelligentie
Borderline en antisociale persoonlijkheidsstoornis > verminderd
toerekeningsvatbaar
Geen seksuele stoornis zoals sadisme
In 2010 in Nijkerk: verkrachting met een (nep)pistool van twee meisjes en vijf
afpersingen.
Niet meewerken met PBC, volledige toerekening
WAT DOET DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE ?
1. Pro Justitia rapportage (voorlichten rechtbank)
2. Behandeling (Tbs, detentie)
3. Risicotaxatie en wetenschappelijk onderzoek
GESCHIEDENIS
• Actus reus (schuldige daad) & Mens rea (schuldige daad)
• 1724: Rex vs. Arnold: Wild Beast criterium
• 1800: Rex vs. Hadfield: insanity by delusion
• 1843: M’Naghten: right/wrong test
• 1887: Parsons vs. State (irrestible impulse)
• 1954: Durham Rule (product test)
• 1962: Model Penal Code (ALI)
2
,ARTIKEL 39
Een dader is niet strafbaar wanneer het feit hem wegens de psychische stoornis,
psychogeriatrische aandoening of verstandelijke handicap niet kan worden
toegerekend.
WAT IS EEN PSYCHISCHE STOORNIS ?
Stoornis in cognitieve, affectieve en/of conatieve functies die gepaard gaat met
significante lijdensdruk of beperkingen in het sociaal functioneren.
HOE WORDT EEN PSYCHISCHE STOORNIS VASTGESTELD BIJ EEN
VERDACHTE ?
Diagnostiek in pro Justitia onderzoek
Strafdossier en eventueel oude zaken
Observatie
Gesprekken
(Psychologische) testonderzoek
Informatie van referenten
Behandelinformatie (met toestemming)
ARTIKEL 37A: WANNEER TBS ?
• Tijdens het begaan van het feit een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke
stoornis van de geestvermogens
• Delict met gevangenisstraf van min. 4 jaar of Aanzetten tot strafbaar feit / geweld
overheid, bedreiging, belaging, insubordinatie op een schip, roekeloos rijden met
lichamelijk letsel tot gevolg en hennepteelt
• De veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of
goederen is in geding
• Rechter maakt gebruik van pro Justitia rapportages over de persoon van verdachte
TOEREKENINGSVATBAARHEID
• Volledig toerekeningsvatbaar, tenzij...
• Verminderd toerekeningsvatbaar: bv. persoonlijkheidsstoornis
• Niet toerekenen: geen keuzevrijheid, bv. psychose die leidt tot het ten laste gelegde
TOEREKENING
(1) Was er ten tijde van het delict een psychische stoornis bij de verdachte?
(2) Is een causaal verband tussen stoornis en delict voldoende aannemelijk?
(3) Welk oordeel moet – gelet op de eerste twee vragen en alle omstandigheden van
het geval – worden gegeven over de toerekening van het delict?
WIE KAN EEN PRO JUSTITIA RAPPORTAGE AANVRAGEN ?
1. Officier van Justitie
2. Rechter
3. Verdachte of advocaat
STRAFRECHTELIJKE PRO JUSTITIA RAPPORTAGES
1. Monodisciplinair (of alleen een psycholoog of alleen psychiater)
2. Multidisciplinair
3. Pieter Baan Centrum
3
, 4. Tbs verlenging
WANNEER PIETER BAAN CENTRUM ?
• Ernst van het ten laste gelegde feit
• Aard van het ten laste gelegde feit
• Persoon van de verdachte(n)
• Intensiteit van het diagnostisch proces
WAT DOET DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE ?
1. Pro Justitia rapportage (voorlichten rechtbank)
2. Behandeling (Tbs, detentie)
3. Risicotaxatie en wetenschappelijk onderzoek
Zaak Hoogerheide
1 december 2006: 8-jarige halfbroertje Julien C. met messteken om leven
gebracht
Julien C. in school en zak met bebloede kleding en mes
Pieter Baan Centrum: weigering. Wel “talrijke aanwijzingen” voor een stoornis.
2004 rapport pro Justitia: antisociale en narcistische pers. tr.
Rechtbank: doodslag, Tbs met dwang en 12 jaar gevangenisstraf
Hof: moord en levenslang (geen stoornis kunnen vaststellen)
Cassatie: niet is onderzocht waarom Julien C. geen advocaat meer wilde
Hof: Tbs met dwang en 12 jaar
Waar gaat de zaak Hoogerheide over ?
Hoe om te gaan met weigerende verdachten ?
Dialoog tussen juristen en psychiaters
Duaal sanctiestelstel: of levenslang (moord) of Tbs
(doodslag)
FORENSISCHE ZORG
• 50.000 gedetineerden (18-25 jaar: 10.000; 25-45 jaar: 30.000)
• PMO: Psychomedisch Overleg
• EZV: Extra Zorg Voorziening
• 20.000 mensen per jaar forensische zorg
• Ca. 1600 Tbs-gestelden en ca. 1600 PIJ-ers
• Ook ISD (Inrichting Stelselmatige Daders), ca. 350 per jaar
• 700 gedetineerden in P.P.C. (Penitentiaire Psychiatrische Centra)
TERBESCHIKKINGSTELLING
• Bij gevaar ! Veiligheid anderen, of algemene veiligheid van personen en/of
goederen in gevaar
• Een psychiatrische diagnose is niet nodig: gelijktijdigheidsverband
• Speciale preventie
• Zowel verpleging als beveiliging
• Tbs met dwangverpleging, gemaximeerde tbs en tbs met voorwaarden
4
100% schriftelijk tentamen
Table of Contents
Week 1, 27- 31 oktober ............................................................................................. 2
Hoorcollege 1, Forensische psychiatrie in vogelvlucht ............................................... 2
Hoofdstuk 18, het gedragskundig onderzoek Pro justitia ............................................ 6
Hoorcollege 2, Pro Justitia rapportage .......................................................................... 8
Week 2, 3- 7 november ........................................................................................... 14
Hoofdstuk 19: Toerekeningsvatbaarheid en toerekenen. ........................................... 14
Hoorcollege 3, Terbeschikkingstelling (tbs) ................................................................ 16
Week 3, 10- 14 november ....................................................................................... 20
Hoofdstuk 20: Risicotaxatie ......................................................................................... 20
Hoorcollege 4, Psychiatrische stoornissen en Risicotaxatie..................................... 22
HOOFDSTUK 28: BEHANDELING VAN ZEDENDELINQUENTEN ............................... 30
Gastcollege 1, Gastcollege prof. dr. R.A.R. Bullens (Stalking/Belaging) Typologieën,
risicotaxatie en behandeling ........................................................................................ 32
Week 4, 17- 21 november ....................................................................................... 39
HOOFDSTUK 24: FORENSISCHE BEHANDELSETTINGEN VOOR VOLWASSENEN 39
Hoorcollege 5, Psychopathie, simulatie en seksuele delicten ................................... 40
HOOFDSTUK 26: FORENSISCHE ZORG EN INTERVENTIES ..................................... 45
Gastcollege 2, Gastcollege drs. L. Jansen, psycholoog, en Drs. M. Meijer, psychiater
van tbs-kliniek De Kijvelanden ..................................................................................... 47
Week 5, 24- 28 november ....................................................................................... 55
HOOFDSTUK 22: ZORG IN STRAFRECHTELIJK KADER ........................................... 55
College 6. Specifieke groepen, transculturele aspecten en neurobiologie in de
forensische psychiatrie ................................................................................................ 58
Gastcollege 3, Drs. J. B. Wooldrik, Officier van Justitie ............................................. 66
Week 6, 1-5 december ............................................................................................ 68
Gastcollege 4, Drs. J. Yntema, forensisch psycholoog en mededirecteur
forensische polikliniek Forlight ................................................................................... 68
Gastcollege 5, Drs. M.R.J. van Wel, rechter ................................................................ 81
Week 7, 8-12 december .......................................................................................... 85
Hoorcollege 7, Responsiecollege: mogelijkheid tot het indienen van vragen en het
stellen van vragen ......................................................................................................... 85
Gastcollege 6, mw. M. de Bats van Dutch Cell Dogs .................................................. 85
,Week 1, 27- 31 oktober
Hoorcollege 1, Forensische psychiatrie in vogelvlucht
Zaak Michael P.
Voor verkrachten en doden Anne Faber (en mishandeling personeel PBC) in 2017:
28 jaar gevangenisstraf en Tbs met dwangverpleging
Problemen met impulsen, emoties en agressie
Zelfbeeld is negatief en zwakke persoonlijkheidsstructuur
Normale intelligentie
Borderline en antisociale persoonlijkheidsstoornis > verminderd
toerekeningsvatbaar
Geen seksuele stoornis zoals sadisme
In 2010 in Nijkerk: verkrachting met een (nep)pistool van twee meisjes en vijf
afpersingen.
Niet meewerken met PBC, volledige toerekening
WAT DOET DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE ?
1. Pro Justitia rapportage (voorlichten rechtbank)
2. Behandeling (Tbs, detentie)
3. Risicotaxatie en wetenschappelijk onderzoek
GESCHIEDENIS
• Actus reus (schuldige daad) & Mens rea (schuldige daad)
• 1724: Rex vs. Arnold: Wild Beast criterium
• 1800: Rex vs. Hadfield: insanity by delusion
• 1843: M’Naghten: right/wrong test
• 1887: Parsons vs. State (irrestible impulse)
• 1954: Durham Rule (product test)
• 1962: Model Penal Code (ALI)
2
,ARTIKEL 39
Een dader is niet strafbaar wanneer het feit hem wegens de psychische stoornis,
psychogeriatrische aandoening of verstandelijke handicap niet kan worden
toegerekend.
WAT IS EEN PSYCHISCHE STOORNIS ?
Stoornis in cognitieve, affectieve en/of conatieve functies die gepaard gaat met
significante lijdensdruk of beperkingen in het sociaal functioneren.
HOE WORDT EEN PSYCHISCHE STOORNIS VASTGESTELD BIJ EEN
VERDACHTE ?
Diagnostiek in pro Justitia onderzoek
Strafdossier en eventueel oude zaken
Observatie
Gesprekken
(Psychologische) testonderzoek
Informatie van referenten
Behandelinformatie (met toestemming)
ARTIKEL 37A: WANNEER TBS ?
• Tijdens het begaan van het feit een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke
stoornis van de geestvermogens
• Delict met gevangenisstraf van min. 4 jaar of Aanzetten tot strafbaar feit / geweld
overheid, bedreiging, belaging, insubordinatie op een schip, roekeloos rijden met
lichamelijk letsel tot gevolg en hennepteelt
• De veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of
goederen is in geding
• Rechter maakt gebruik van pro Justitia rapportages over de persoon van verdachte
TOEREKENINGSVATBAARHEID
• Volledig toerekeningsvatbaar, tenzij...
• Verminderd toerekeningsvatbaar: bv. persoonlijkheidsstoornis
• Niet toerekenen: geen keuzevrijheid, bv. psychose die leidt tot het ten laste gelegde
TOEREKENING
(1) Was er ten tijde van het delict een psychische stoornis bij de verdachte?
(2) Is een causaal verband tussen stoornis en delict voldoende aannemelijk?
(3) Welk oordeel moet – gelet op de eerste twee vragen en alle omstandigheden van
het geval – worden gegeven over de toerekening van het delict?
WIE KAN EEN PRO JUSTITIA RAPPORTAGE AANVRAGEN ?
1. Officier van Justitie
2. Rechter
3. Verdachte of advocaat
STRAFRECHTELIJKE PRO JUSTITIA RAPPORTAGES
1. Monodisciplinair (of alleen een psycholoog of alleen psychiater)
2. Multidisciplinair
3. Pieter Baan Centrum
3
, 4. Tbs verlenging
WANNEER PIETER BAAN CENTRUM ?
• Ernst van het ten laste gelegde feit
• Aard van het ten laste gelegde feit
• Persoon van de verdachte(n)
• Intensiteit van het diagnostisch proces
WAT DOET DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE ?
1. Pro Justitia rapportage (voorlichten rechtbank)
2. Behandeling (Tbs, detentie)
3. Risicotaxatie en wetenschappelijk onderzoek
Zaak Hoogerheide
1 december 2006: 8-jarige halfbroertje Julien C. met messteken om leven
gebracht
Julien C. in school en zak met bebloede kleding en mes
Pieter Baan Centrum: weigering. Wel “talrijke aanwijzingen” voor een stoornis.
2004 rapport pro Justitia: antisociale en narcistische pers. tr.
Rechtbank: doodslag, Tbs met dwang en 12 jaar gevangenisstraf
Hof: moord en levenslang (geen stoornis kunnen vaststellen)
Cassatie: niet is onderzocht waarom Julien C. geen advocaat meer wilde
Hof: Tbs met dwang en 12 jaar
Waar gaat de zaak Hoogerheide over ?
Hoe om te gaan met weigerende verdachten ?
Dialoog tussen juristen en psychiaters
Duaal sanctiestelstel: of levenslang (moord) of Tbs
(doodslag)
FORENSISCHE ZORG
• 50.000 gedetineerden (18-25 jaar: 10.000; 25-45 jaar: 30.000)
• PMO: Psychomedisch Overleg
• EZV: Extra Zorg Voorziening
• 20.000 mensen per jaar forensische zorg
• Ca. 1600 Tbs-gestelden en ca. 1600 PIJ-ers
• Ook ISD (Inrichting Stelselmatige Daders), ca. 350 per jaar
• 700 gedetineerden in P.P.C. (Penitentiaire Psychiatrische Centra)
TERBESCHIKKINGSTELLING
• Bij gevaar ! Veiligheid anderen, of algemene veiligheid van personen en/of
goederen in gevaar
• Een psychiatrische diagnose is niet nodig: gelijktijdigheidsverband
• Speciale preventie
• Zowel verpleging als beveiliging
• Tbs met dwangverpleging, gemaximeerde tbs en tbs met voorwaarden
4
