Samenvatting colleges Midden- en Oost-Europa: Regionale Perspectieven
Midden-Europa
,Werkcollege 1: Regionale perspectieven Midden-Europa
Milan Kundera – “The tragedy of Central Europe”
Milan Kundera was een Tsjechische schrijver die na zijn vlucht in Frankrijk het beroemde
essay schreef. Hierin staat de tragiek en bijzondere positie van Midden-Europa centraal.
Midden-Europa
De term Midden-Europa is lastig scherp af te bakenen en is politiek niet neutraal.
Na de val van de Berlijnse Muur (1989) en het einde van het communisme wilden veel
landen aansluiting bij de EU en namen ze afstand van de term “Oost-Europa”. Ook
landen als Hongarije identificeren zich niet met Oost-Europa.
Er was sprake van een tragiek in deze regio:
1. Verplichte invoering van het communisme door de Sovjet-Unie.
2. Vergeten en genegeerd worden door het Westen.
3. Hongarije verloor na WO I veel gebied door het Verdrag van Trianon, wat leidde tot
economische ineenstorting.
Het essay van Kundera
Kundera was positief over het voormalige Habsburgse Rijk, dat vóór WO I het centrum van
Europa vormde. Het uiteenvallen van dit rijk was volgens hem het begin van de ellende voor
de regio. Kleine landen werden speelbal van grootmachten.
Kundera beschouwde de joden als het centrum van het succes van het rijk; zij waren geen
traditionele minderheid, maar het “cement” van het Habsburgse Rijk. Na de val werden joden
plotseling een kwetsbare minderheid, vaak met tragische gevolgen.
Definitie van Midden-Europa volgens Kundera:
Midden-Europa markeert al eeuwen de oostgrens van het Westen.
Sinds 1945 hoort Midden-Europa politiek bij het Oosten, maar cultureel bij het
Westen.
Midden-Europa bestaat uit een familie van kleine volkeren, ingeklemd tussen
Duitsland en Rusland, met een eigen visie op geschiedenis.
Het is geen staat, maar een cultuur of een lot, met een denkbeeldige
gemeenschappelijke cultuur en grenzen.
Het joodse leed wordt vanuit Hongarije vaak bezien vanuit de slachtofferrol. Een voorbeeld is
Jedwabne (plaats van een pogrom in Polen).
, Andere stemmen over Midden-Europa
Bronislaw Geremek (Pools historicus, intellectueel, parlementslid) omschreef de nostalgie
naar vrijheid als een belangrijk kenmerk van Midden-Europa.
Czeslaw Milosz (1911-2004) stelde in 1986 dat Midden-Europa in de twintigste eeuw vooral
een constructie in het hoofd van intellectuelen was; het verleden speelde daarbij een
belangrijke rol.
Visegrád (1991)
Na de val van het communisme: de-sovjetisering van Midden-Europa, ontmanteling
van het Warschaupact en Comecon.
Opbouw van parlementaire democratie en constitutionele staat.
Coördinatie van het EU-integratieproces en stimuleren van regionale samenwerking.
Opkomst van ‘civil society’ in de regio.
Midden-Europa na de Tweede Wereldoorlog
De regio was voor WO II zeer divers qua talen, religies en bevolkingsgroepen. Door de
Holocaust (uitmoorden van de joden) en de verdrijving van mensen door nazi’s en Sovjets
werd Midden-Europa na WO II veel homogener.
Deze homogenisering heeft het karakter van de regio sterk veranderd.
Midden-Europa
,Werkcollege 1: Regionale perspectieven Midden-Europa
Milan Kundera – “The tragedy of Central Europe”
Milan Kundera was een Tsjechische schrijver die na zijn vlucht in Frankrijk het beroemde
essay schreef. Hierin staat de tragiek en bijzondere positie van Midden-Europa centraal.
Midden-Europa
De term Midden-Europa is lastig scherp af te bakenen en is politiek niet neutraal.
Na de val van de Berlijnse Muur (1989) en het einde van het communisme wilden veel
landen aansluiting bij de EU en namen ze afstand van de term “Oost-Europa”. Ook
landen als Hongarije identificeren zich niet met Oost-Europa.
Er was sprake van een tragiek in deze regio:
1. Verplichte invoering van het communisme door de Sovjet-Unie.
2. Vergeten en genegeerd worden door het Westen.
3. Hongarije verloor na WO I veel gebied door het Verdrag van Trianon, wat leidde tot
economische ineenstorting.
Het essay van Kundera
Kundera was positief over het voormalige Habsburgse Rijk, dat vóór WO I het centrum van
Europa vormde. Het uiteenvallen van dit rijk was volgens hem het begin van de ellende voor
de regio. Kleine landen werden speelbal van grootmachten.
Kundera beschouwde de joden als het centrum van het succes van het rijk; zij waren geen
traditionele minderheid, maar het “cement” van het Habsburgse Rijk. Na de val werden joden
plotseling een kwetsbare minderheid, vaak met tragische gevolgen.
Definitie van Midden-Europa volgens Kundera:
Midden-Europa markeert al eeuwen de oostgrens van het Westen.
Sinds 1945 hoort Midden-Europa politiek bij het Oosten, maar cultureel bij het
Westen.
Midden-Europa bestaat uit een familie van kleine volkeren, ingeklemd tussen
Duitsland en Rusland, met een eigen visie op geschiedenis.
Het is geen staat, maar een cultuur of een lot, met een denkbeeldige
gemeenschappelijke cultuur en grenzen.
Het joodse leed wordt vanuit Hongarije vaak bezien vanuit de slachtofferrol. Een voorbeeld is
Jedwabne (plaats van een pogrom in Polen).
, Andere stemmen over Midden-Europa
Bronislaw Geremek (Pools historicus, intellectueel, parlementslid) omschreef de nostalgie
naar vrijheid als een belangrijk kenmerk van Midden-Europa.
Czeslaw Milosz (1911-2004) stelde in 1986 dat Midden-Europa in de twintigste eeuw vooral
een constructie in het hoofd van intellectuelen was; het verleden speelde daarbij een
belangrijke rol.
Visegrád (1991)
Na de val van het communisme: de-sovjetisering van Midden-Europa, ontmanteling
van het Warschaupact en Comecon.
Opbouw van parlementaire democratie en constitutionele staat.
Coördinatie van het EU-integratieproces en stimuleren van regionale samenwerking.
Opkomst van ‘civil society’ in de regio.
Midden-Europa na de Tweede Wereldoorlog
De regio was voor WO II zeer divers qua talen, religies en bevolkingsgroepen. Door de
Holocaust (uitmoorden van de joden) en de verdrijving van mensen door nazi’s en Sovjets
werd Midden-Europa na WO II veel homogener.
Deze homogenisering heeft het karakter van de regio sterk veranderd.
