Samenvatting Sociale Bijstand

Samenvatting Sociale Bijstand

Hoofdstuk 1.1: Inleiding Sociaal werkers hebben macht en het ene OCMW
is het andere niet
 Lees artikel sociaal.net!!

Sociaal werkers maken niet alleen een verschil, ze hebben ook meer macht dan ze denken.

De relatie tussen een sociaal werker en de cliënt is assymetrisch.


Hoofdstuk 1.2: Het OCMW
Wat is een OCMW?:

- Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn
- Overheidsorgaan
- Lokaal verankerd = in elke stad of gemeente een OCMW of Sociaal huis = sinds 1 januari 2019
- 308 Vlaamse OCMW`s

Geschiedenis:

- De voorloper van het OCMW was de Commissie van Openbare Onderstand, opgericht in
1925.
- Door de wet van 8 juli 1976 werden de COO omgevormd tot Openbare Centra voor
Maatschappelijk Welzijn.
- = Fundamentele wijziging van de zorg
- Hulp werd een recht voor iedere burger = iedereen heeft recht op een menswaardig leven

Werking:

- Concrete taken van OCMW ruim in wetgeving beschreven
- Mogelijkheid aan OCMW om zelf concrete diensten aan de bieden op basis van noden en Het
OCMW kan dus PREVENTIEF EN CURATIEF optreden.
- Niet beperkt tot financiële steun = uitbouwen en versterken mogelijk = sociale,
psychologische en juridische begeleiding van cliënten

2delig doel OCMW:

1. Recht op maatschappelijke integratie (RMI): algemene wet
Bijvoorbeeld: Leefloon toekennen
 Steunen naar werk
 Psychosociale begeleiding
 Schuldhulpverlening en bemiddeling
 Leefloon
 Hoofddoel is menswaardig leven
Bijvoorbeeld: Wet waar je naartoe moet werken is een volwaardige job. Toe leiden naar werk
wil zeggen dat je daarmee menswaardig kan leven, indien voldoende hoog inkomen.

 Menswaardig leven = ideologie van de samenleving

, Bijvoorbeeld: Ouders vragen meteen aan je nieuw lief wat hij/zij doet in het leven, vraag naar
studie of job. Instaat zijn om mee te draaien in de samenleving.
 Vaststaande regels uit recht op maatschappelijke integratie = aan voorwaarden voldoen =
dan heb je hier recht op, op basis van behoeftigheid

2. Recht op maatschappelijke hulp (RMH): OCMW WET
 Aanvullende steunmaatregelen: kan in vele vormen
Bijvoorbeeld: Voorschieten van laptop voor opleiding te volgen
 Discretionaire vrijheid naar maatschappelijk assistent toe gericht omtrent het af te
leggen traject
 Regels worden zelf bepaald, door juridische vrijheid en werking binnen OCMW,
discretionaire vrijheid

Structuur OCMW

1. De OCMW raad = gemeenteraad
- Bepaalt het beleid en de interne werking van het OCMW
2. Het vast bureau = collega van burgemeester en schepen
- Dit is het uitvoerend orgaan
- Voert uit wat OCMW raad beslist
- Financiële en personeelsaangelegenheden
3. Algemeen directeur
- Heeft de leiding en coördinatie over de OCMW diensten
4. Financieel beheerder
- Bijhouden van de boekhouding, adviseren in leningen, investeringen, innen van gelden
5. Bijzonder comité sociale dienst
- Beslist over de individuele dossiers inzake maatschappelijke dienstverlening en
maatschappelijke integratie
- De sociaal werker bereidt deze dossiers voor, en stelt een beslissing voor aan het BCSD
- Leden worden gekozen door OCMW raad
- Maandelijkse vergaderingen
6. Voorzitter van het bijzonder comité sociale dienst
- Kan beslissingen bij hoogdringendheid nemen
7. Medewerkers
- Maatschappelijk assistenten
- Juristen
- Klusjesdienst

,Hoofdstuk 1.3.: Er klopt een cliënt aan de deur: Sociaal onderzoek
 Zie document: Omzendbrief betreffende minimumvoorwaarden van het sociaal onderzoek

Startpunt

1. Cliënt klopt zelf aan bij het OCMW en vraagt om hulp = een steunaanvraag
2. Afspraak
3. Formulier dat de afspraak bevestigd
4. Ontvangstbewijs

Intake

- Gesprek tussen maatschappelijk assistent en cliënt = als er een steunaanvraag gedaan wordt
moet er een sociaal onderzoek uitgevoerd worden!
 Hier wordt nagegaan wat de problemen zijn en wat er aan de oorsprong ligt
 Samen zoeken naar een oplossing
- Sociaal onderzoek = op formele wijze een agogisch proces
 Wat is er aan de hand
 Waar willen we naartoe?
 Hoe kunnen we dit bereiken? Welke soort hulp/steun kunnen we geven?, Welke
methodiek passen we toe?
- Informatie verzamelen:
 Wat hij vertelt
 Wat je nodig hebt om te kunnen weten wat er aan de hand is: woonsituatie, inkomen,
uitgaven, schulden, welke domeinen gaan goed en slecht?, waar specifiek hulp nodig?,… :
 Hulpmiddel: lijst meegegeven met documenten die meegebracht moeten worden
 Cliënten weten vaak niet goed waar te beginnen, hebben vaak zaken niet op orde
 Enkel info die nodig is, ter zaken doet, beperken tot wat je nodig hebt!
 Kijken naar de wetgeving RMI en RMH
Bijvoorbeeld: Info om bestaansmiddelenonderzoek uit te voeren: inkomsten, uitgaven,
schulden,…
 Hoe wordt behoeftigheid vastgesteld?
- Doel: meest passende hulp voorstellen of kunnen aanbieden

Huisbezoek

- Verplicht: we moeten de feitelijke situatie en gezinssituatie kunnen beoordelen
 Belangrijk voor verzamelen van informatie
 Informatie over leefomstandigheden, gezinsleden,…
- Waarom nuttig?
 Bespreken van problemen en moeilijkheden in bekende omgeving
 We kunnen ons een beter beeld vormen van de leefsituatie en behoeftigheid
- Kijken naar de voorwaarden van de wetgeving: RMI en RMH
- Rechten uitputten
- Je verzamelt financiële informatie over inkomsten en uitgaven

, - Toepassing van de principes van de gegevensstromen van de KSZ (kruispuntbank van de
sociale zekerheid
 KSZ = databank waarin informatie kan gecontroleerd worden met betrekking tot de
situatie van de cliënt
Bijvoorbeeld: Kinderbijslag, pensioen, ziekenfonds, uitkeringen, fiscale gegevens,…
 Eerst zelf kijken waar je aan kan door de gegevensbank zodat de lijst voor cliënt wordt
geminimaliseerd!
 Principe van minimalisering
- Informatie opvragen bij de cliënt enkel voor die gegevens die je zelf niet kan onderzoeken
Bijvoorbeeld: stand van spaarrekening, onderhoudsgelden, netto inkomsten,…
- Je kijkt ook naar de uitgaven samen met je cliënt
 Medische kosten, Huuruitgaven, Energiekosten, Verzekering, Schulden

Sociaal verslag

- Wat? = Een sociaal verslag is een document dat door maatschappelijk werkers wordt
opgesteld om de sociaaleconomische situatie van een cliënt te beschrijven.
 Vaak wordt er te oordelend geschreven in een sociaal verslag
 Vooroordelen komen hier vaak naar boven…
- Doel van het verslag = Een grondig inzicht te verschaffen in de noden, problemen en
omstandigheden van de persoon die een beroep doet op de diensten van het OCMW.
- Een sociaal verslag kan verschillende elementen bevatten, zoals de gezinssamenstelling,
financiële situatie, huisvesting, gezondheidstoestand, werkgeschiedenis en eventuele
specifieke noden of uitdagingen waarmee de cliënt te maken heeft.
- Bevat een voorstel van steun, van wat jij als meest passende hulp wil voor jouw cliënt.
 Heeft een rechtsgrond: binnen juridisch kader van OCMW wet (recht op
maatschappelijke hulp, RMH) of binnen Recht op maatschappelijke integratie (RMI)
 Welke voorwaarden vanuit die specifieke wet?
 Criteria binnen OCMW dat je zelf in het leven hebt geroepen moeten niet discriminerend
zijn
- Dit verslag gaat naar het BCSD
- Andere redenen waarom sociaal verslag geraadpleegd worden
 Gebruik binnen sociale dienst als geheugensteuntje voor verantwoordelijke
maatschappelijk werker of om dit door te geven aan collega als hij/zij afwezig is
 Zodat inspectiediensten die OCMW controleren kunnen nagaan of beslissingen tot steun
wettelijk en sociaal aanvaardbaar zijn

Passende hulp?

 Soms EN EN verhaal, soms maar recht op 1 van de 2 rechten… = afhankelijk van situatie
1. Recht op maatschappelijke integratie
- Ondersteuning leefloon of werk, opleiding,…
2. Recht op maatschappelijke hulp
- Aanvullende financiële steun
- Medische hulp
- Gezinszorg
- Voedselhulp
- Schuldbemiddeling
- Budgetbegeleiding