H1 : Sociale beïnvloeding en cognities
1. Tussen psychologie en sociologie
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van de manier
waarop de gedachten, gevoelens en handelingen van mensen beïnvloed
worden door de feitelijke, voorgestelde of impliciete aanwezigheid van
andere mensen.
Overlapping tussen sociologie en psychologie
Sociologie : gedrag van mensen in groep
Psychologie : gedrag van individu bestuderen
Filmpje pianotrappen
Handelingen van de mens beïnvloedt
Impliciete aanwezigheid, pianotrap is er gekomen omdat mensen
de omgeving bewust veranderd hebben
Principe van NUDGING => Mensen aanzetten tot
2. Sociale beïnvloeding
2.1 Continuüm
Sociale invloed varieert in de mate van druk die uitgeoefend wordt
Mate van druk :
Ontbreken expliciete vraag = lage druk
- Conformiteit / onafhankelijkheid
Vraag van iemand zonder autoriteit
- Inwillig / assertief
Vraag van iemand met autoriteit = hoge druk
- Gehoorzaam / trotseren
Wanneer men sociale druk ervaart kan men toegeven of weerstand
bieden.
,Naast deze vormen ook automatische beïnvloeding, bv. kameleoneffect
Imitatiegedrag
2.2 Conformiteit
Conformisme = het aanpassen van gedachten, gevoelens en gedrag
aan de groepsnormen
Waarom willen wij als mens tot een groep behoren?
De prehistorische mens had een grotere kans op overleven als hij
in groep was
Muzafer Sherif
Turks-Amerikaanse psycholoog
1906 – 1988
Experimenten rond groepsvorming, normen en conflicten
Autokinetisch effect
Robbers Cave-experiment
Autokinetisch effect = visuele illusie
Als men in een donkere kamer naar een lichtje staart, heeft men
de indruk dat het lichtje verplaatst is.
Resultaat experiment : in onzekere situaties conformeert de
mens zich naar de groep
Verklaring :
- Informationele beïnvloeding !
- = gedrag van anderen is een goede manier om aan informatie
te geraken en te beoordelen of persoonlijke norm correct is.
Massahysterie : Als een persoon in een onzekere situatie zit en niet weet
wat hij of zij ervaart, dan is de bron van informatie de groep.
Solomon Asch
Pools-Amerikaanse psycholoog
1907 – 1996
Experimenten rond conformisme
Lijnexperiment
,Lijnexperiment = Zelfs als mensen heel zeker zijn van hun antwoord, dan
conformeren ze vaak ook nog naar de groep die een fout antwoord geeft.
Vanaf het moment dat er iemand anders in de groep is die ook
het juiste antwoord geeft, zal de andere persoon ook het juiste
antwoord geven aangezien er dan een soort partner is.
Verschil met Sherif : Hier zitten we niet in een onzekere situatie, de
groep is hier niet nodig voor informatie.
Verklaring : normatieve beïnvloeding
Sociaal motief : we willen niet uitgesloten worden
Groep is geen middel, maar een doel
Normatieve beïnvloeding kan soms leiden tot publieke conformiteit :
Doen alsof (niet akkoord met de groep, maar toch aanpassing)
Vb. meelopers bij pestgedrag
Kritieken en bedenkingen :
Recentere studies bevestigen Asch
Jongere generaties minder conformistisch, maar toch…
Kritiek van o.a. Milgram : taak is te onbeduidend =>
schokexperiment
Dus 3 verklaringen waarom we ons conformeren :
1. Informationele beïnvloeding
De groep weet het beter
Eigen informatie controleren
2. Normatieve beïnvloeding
Sociaal motief
Niet buiten de groep willen vallen
3. Publieke conformiteit
Niet akkoord met de anderen, maar toch deels aanpassen
‘faken’
Extra teksten :
“Kiezen voor de kudde. Groepsdruk en conformisme”
, Waarom zwichten mensen voor groepsdruk?
Mensen willen het altijd bij het juiste eind hebben, hierdoor gaat
het individu altijd kijken naar de meningen en gedachtes van
andere om zo meer informatie te verzamelen en hierdoor ook een
mogelijks juist antwoord te bekomen op een vraag.
(Informationele beïnvloeding)
Hiernaast wilt een individu ook niet uit de groep vallen of vreemd
bekeken worden als zijn/haar gedrag uit de toon valt.
(normatieve invloed)
We willen ook dat mensen ons aardig vinden. (publieke
conformiteit)
Is conformisme altijd slecht? Waarom wel of niet?
Conformisme is niet altijd slecht, soms is het goed om raad te
vragen bij anderen omdat een grotere groep mensen altijd meer
zal weten dan een individu.
Op welke manier wordt het omstaanderseffect veroorzaakt
door conformisme?
Bij het experiment waar men mensen in een kamer zet om iets in
stilte te laten doen en kort daarna ook rook in de kamer te
stuwen was er een heel duidelijke vorm van het
omstaanderseffect. Het proefpersoon wou geen actie
ondernemen toen hij/zij de rook waarnam, omdat de rest van de
groep deed alsof er niks aan de hand was.
Welke factor speelt nog een rol bij het omstaanderseffect?
Als een men zich in een menigte bevindt speelt dit een grote rol,
een menigte bestaat uit een heleboel mensen en daarom wordt
de verantwoordelijkheid voor als er iets zou gebeuren in veel
kleine stukjes verdeeld.
Te klein eigenlijk zodat het individu zich verantwoordelijk zou
voelen en dus ook zou ingrijpen.
“Dwarsdenkers. De kracht van non-conformisme”
Wat is het “spotlighteffect”?
Het is een terughoudendheid die veroorzaakt wordt door de
gedachte dat je in de spotlight staat.
1. Tussen psychologie en sociologie
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van de manier
waarop de gedachten, gevoelens en handelingen van mensen beïnvloed
worden door de feitelijke, voorgestelde of impliciete aanwezigheid van
andere mensen.
Overlapping tussen sociologie en psychologie
Sociologie : gedrag van mensen in groep
Psychologie : gedrag van individu bestuderen
Filmpje pianotrappen
Handelingen van de mens beïnvloedt
Impliciete aanwezigheid, pianotrap is er gekomen omdat mensen
de omgeving bewust veranderd hebben
Principe van NUDGING => Mensen aanzetten tot
2. Sociale beïnvloeding
2.1 Continuüm
Sociale invloed varieert in de mate van druk die uitgeoefend wordt
Mate van druk :
Ontbreken expliciete vraag = lage druk
- Conformiteit / onafhankelijkheid
Vraag van iemand zonder autoriteit
- Inwillig / assertief
Vraag van iemand met autoriteit = hoge druk
- Gehoorzaam / trotseren
Wanneer men sociale druk ervaart kan men toegeven of weerstand
bieden.
,Naast deze vormen ook automatische beïnvloeding, bv. kameleoneffect
Imitatiegedrag
2.2 Conformiteit
Conformisme = het aanpassen van gedachten, gevoelens en gedrag
aan de groepsnormen
Waarom willen wij als mens tot een groep behoren?
De prehistorische mens had een grotere kans op overleven als hij
in groep was
Muzafer Sherif
Turks-Amerikaanse psycholoog
1906 – 1988
Experimenten rond groepsvorming, normen en conflicten
Autokinetisch effect
Robbers Cave-experiment
Autokinetisch effect = visuele illusie
Als men in een donkere kamer naar een lichtje staart, heeft men
de indruk dat het lichtje verplaatst is.
Resultaat experiment : in onzekere situaties conformeert de
mens zich naar de groep
Verklaring :
- Informationele beïnvloeding !
- = gedrag van anderen is een goede manier om aan informatie
te geraken en te beoordelen of persoonlijke norm correct is.
Massahysterie : Als een persoon in een onzekere situatie zit en niet weet
wat hij of zij ervaart, dan is de bron van informatie de groep.
Solomon Asch
Pools-Amerikaanse psycholoog
1907 – 1996
Experimenten rond conformisme
Lijnexperiment
,Lijnexperiment = Zelfs als mensen heel zeker zijn van hun antwoord, dan
conformeren ze vaak ook nog naar de groep die een fout antwoord geeft.
Vanaf het moment dat er iemand anders in de groep is die ook
het juiste antwoord geeft, zal de andere persoon ook het juiste
antwoord geven aangezien er dan een soort partner is.
Verschil met Sherif : Hier zitten we niet in een onzekere situatie, de
groep is hier niet nodig voor informatie.
Verklaring : normatieve beïnvloeding
Sociaal motief : we willen niet uitgesloten worden
Groep is geen middel, maar een doel
Normatieve beïnvloeding kan soms leiden tot publieke conformiteit :
Doen alsof (niet akkoord met de groep, maar toch aanpassing)
Vb. meelopers bij pestgedrag
Kritieken en bedenkingen :
Recentere studies bevestigen Asch
Jongere generaties minder conformistisch, maar toch…
Kritiek van o.a. Milgram : taak is te onbeduidend =>
schokexperiment
Dus 3 verklaringen waarom we ons conformeren :
1. Informationele beïnvloeding
De groep weet het beter
Eigen informatie controleren
2. Normatieve beïnvloeding
Sociaal motief
Niet buiten de groep willen vallen
3. Publieke conformiteit
Niet akkoord met de anderen, maar toch deels aanpassen
‘faken’
Extra teksten :
“Kiezen voor de kudde. Groepsdruk en conformisme”
, Waarom zwichten mensen voor groepsdruk?
Mensen willen het altijd bij het juiste eind hebben, hierdoor gaat
het individu altijd kijken naar de meningen en gedachtes van
andere om zo meer informatie te verzamelen en hierdoor ook een
mogelijks juist antwoord te bekomen op een vraag.
(Informationele beïnvloeding)
Hiernaast wilt een individu ook niet uit de groep vallen of vreemd
bekeken worden als zijn/haar gedrag uit de toon valt.
(normatieve invloed)
We willen ook dat mensen ons aardig vinden. (publieke
conformiteit)
Is conformisme altijd slecht? Waarom wel of niet?
Conformisme is niet altijd slecht, soms is het goed om raad te
vragen bij anderen omdat een grotere groep mensen altijd meer
zal weten dan een individu.
Op welke manier wordt het omstaanderseffect veroorzaakt
door conformisme?
Bij het experiment waar men mensen in een kamer zet om iets in
stilte te laten doen en kort daarna ook rook in de kamer te
stuwen was er een heel duidelijke vorm van het
omstaanderseffect. Het proefpersoon wou geen actie
ondernemen toen hij/zij de rook waarnam, omdat de rest van de
groep deed alsof er niks aan de hand was.
Welke factor speelt nog een rol bij het omstaanderseffect?
Als een men zich in een menigte bevindt speelt dit een grote rol,
een menigte bestaat uit een heleboel mensen en daarom wordt
de verantwoordelijkheid voor als er iets zou gebeuren in veel
kleine stukjes verdeeld.
Te klein eigenlijk zodat het individu zich verantwoordelijk zou
voelen en dus ook zou ingrijpen.
“Dwarsdenkers. De kracht van non-conformisme”
Wat is het “spotlighteffect”?
Het is een terughoudendheid die veroorzaakt wordt door de
gedachte dat je in de spotlight staat.
