“U VRAAGT, WIJ DRAAIEN
Praktijkonderzoek persoonsgerichte zorg
Naam: Steben Selliah
Studentnummer: 2049742
Groep: 22vpk2a
BPV: Raffy-Leystroom
Leeruitkomst: 41
Inleverdatum: 7-12-2020
Opleidingsinstituut: Hogeschool
Avans
,Samenvatting
Achtergrond
Binnen Nederland neemt de vergrijzing flink toe. Het aandeel 65-plussers zal in 2040 bijna 26
procent van de totale Nederlandse bevolking bedragen. Hiermee zal de druk op de
Nederlandse gezondheidszorg. In Nederland is Zorginstituut Nederland (NZN) het wettelijke
instituut die de kwaliteit, toegankelijkheid en de betaalbaarheid bewaakt. NZN hanteert
hierbij verschillende kwaliteitskaders waaraan de gezondheidszorg zich moet houden. Voor
de wijkverpleging is het kwaliteitskader wijkverpleging opgesteld. Binnen dit kader is
persoonsgerichte zorg een van de kernwaarden met betrekking tot de inhoud van zorg,
kwaliteit en veiligheid. Persoonsgerichte zorg is binnen Raffy-Leystroom een belangrijke
pijler waarmee ze zich vanaf 2016 willen profileren. Echter persoonsgerichte zorg binnen
thuiszorg Raffy is in de praktijk niet tot nauwelijks merkbaar volgens de zorgmedewerkers
van thuiszorg Raffy. Binnen de literatuur zijn kaders uitgezet waarbinnen persoonsgerichte
zorg gegeven kan worden. Binnen thuiszorg Raffy zal met behulp van de kaders getoetst
worden in hoeverre de persoonsgerichte zorg geïmplementeerd is en toegepast wordt.
Doelstelling
Het doel van dit praktijkonderzoek is om inzichtelijk te krijgen hoe de zorgmedewerkers van
thuiszorg Raffy persoonsgerichte zorg zo efficiënt mogelijk kunnen toe passen in de praktijk.
Methoden
Het praktijkonderzoek is door middel van een kwalitatief onderzoek uitgevoerd onder de
zorgmedewerkers van thuiszorg Raffy. Er is onder acht deelnemers vragenlijsten afgenomen.
De vragenlijst bestaat uit zes principes binnen de gebieden van persoonsgerichte zorg. Aan
de hand van de resultaten werden topiclijst gemaakt voor het semigestructuurde interview.
Met als doel om meer inzicht te krijgen in die gebieden rondom de cliënt binnen
persoonsgerichte zorg. Met deze inzichten worden aanbevelingen beschreven die
geïmplementeerd kan worden om zo de persoonsgerichte zorg te bevorderen.
Resultaten
Uit de resultaten blijkt dat volgens de zorgmedewerkers van thuiszorg Raffy keuze en
zelfbeschikking negatief scoren. Uit de interviews komt naar voren dat het team de volgende
belemmerende factoren ervaart: personeelstekort, onduidelijkheden betreft taken binnen
het team, onvoldoende kennis betreft persoonsgerichte zorg, onvoldoende samenwerking
binnen het team en verschillende visies binnen het team op het gebied van persoonsgerichte
zorg.
Conclusie
Binnen thuiszorg Raffy bestaat de behoefte aan een visie en aan praktische handvatten bij
het inzetten van persoonsgerichte zorg. Vanuit deze handvatten zal er binnen het team
eenduidig gewerkt moeten worden binnen de visie van de organisatie. De
wijkverpleegkundige binnen het blijft de bewaker binnen het proces, waarbij het team een
visie krijgt en handvatten krijgt betreft persoonsgerichte zorg in de praktijk.
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting................................................................................................................................................. 1
1. Inleiding en probleemanalyse..................................................................................................................... 2
1.1 Aanleiding en relevantie.............................................................................................................................................................................3
1.2 Probleemstelling.........................................................................................................................................................................................9
1.3 Doelstelling...............................................................................................................................................................................................10
1.4 Onderzoeksvraag......................................................................................................................................................................................10
1.5 Leeswijzer..................................................................................................................................................................................................10
2. Methodiek............................................................................................................................................... 11
2.1 Onderzoeksmethode.................................................................................................................................................................................11
2.2 Onderzoekspopulatie................................................................................................................................................................................11
2.3 Dataverzameling.......................................................................................................................................................................................11
2.4 Data-analyse.............................................................................................................................................................................................13
3. Resultaten............................................................................................................................................... 14
3.1 Vragenlijst.................................................................................................................................................................................................14
3.1.1 Conclusie vragenlijst..............................................................................................................................................................................15
3.2 Interview...................................................................................................................................................................................................15
3.2.1 Milieuverbetering..................................................................................................................................................................................15
3.2.2 Sociale stimulans door middel van bezoek van familie en meer interactie met ander personeel........................................................16
3.2.3 Continuïteit van zorg..............................................................................................................................................................................16
3.2.4 Verandering van leiderschap.................................................................................................................................................................17
3.2.5 Verandering in personeelsmodel (door benutten van volledige capaciteit en efficiënt werken)..........................................................17
3.2.6 individuele menselijke manier van zorg leveren....................................................................................................................................18
3.2.7 Conclusie uit semigestructureerde interview.........................................................................................................................................18
4. Discussie.................................................................................................................................................. 19
4.1 Sterkte- zwakteanalyse.............................................................................................................................................................................19
4.2 Terugkoppeling naar de literatuur............................................................................................................................................................20
5. Conclusie................................................................................................................................................. 20
6. Aanbevelingen......................................................................................................................................... 21
Adviesrapport.............................................................................................................................................. 22
Periodiek cursus aanbieden binnen het team vanuit de organisatie.............................................................................................................23
Periodiek inplannen van cliënten overleggen.................................................................................................................................................23
Klinische les zorgplannen................................................................................................................................................................................24
Plan voor uitvoering........................................................................................................................................................................................24
Reflectie proces afstuderen.......................................................................................................................... 26
Bronnenlijst................................................................................................................................................. 28
1. Inleiding en probleemanalyse
2
, 1.1 Aanleiding en relevantie
Vergrijzing
In Nederland neemt het aantal ouderen de komende jaren snel toe. Volgens de prognose
van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zal het aantal personen in de leeftijdsgroep
65- tot 80- jarigen toenemen. In 2019 bestaat deze groep uit 2,6 miljoen mensen. Volgens de
prognose zal deze groep toenemen tot bijna 3,3 miljoen in 2038. Het aandeel 65-plussers in
de bevolking stijgt van 19 procent in 2019 naar bijna 26 procent rond 2040 (Centraal Bureau
voor de Statistiek, 2019).
Met de toename van het aantal 65-plussers zal de zorgvraag stijgen. Het aantal chronische
ziektes bij 65-plussers is rond de 70 procent. Dit percentage neemt toe naarmate de mensen
ouder zijn. Naar verwachting zal in 2038 38 procent van de mensen ouder dan 75 jaar meer
dan drie chronische aandoeningen hebben (Kennisplein Zorg voor Beter, 2019a).
Zorginstituut Nederland houdt zich onder andere bezig met de kwaliteit van de
(ouderen)zorg in Nederland.
Zorginstituut Nederland
Zorginstituut Nederland is een wettelijk instituut betreft het bewaken van de kwaliteit,
toegankelijkheid en betaalbaarheid binnen het Nederlandse gezondheidssysteem (Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2020). Binnen de kwaliteit bestaan verschillende
soorten kwaliteitskaders als kwaliteitstandaard. Zo is het kwaliteitskader wijkverpleging
opgenomen in het Register van het Zorginstituut. Hierdoor is het kwaliteitskader de
wettelijke basis voor de wijkverpleging. Het register geeft aan wat zorgverleners, cliënten en
zorgverzekeraars hebben afgesproken over wat goede zorg is.
In de kwaliteitskaders worden vier kernwaarden benoemd waarmee de kwaliteit van zorg
binnen de wijkverpleging kan worden vormgegeven. Deze vier kernwaarden zijn:
generalistisch, persoonsgericht, continu en in de nabijheid van de cliënt met als doel om
vanuit het perspectief van de cliënt te werken (Stuurgroep Kwaliteitskader Wijkverpleging,
2018). In dit onderzoek wordt verder ingegaan op persoonsgerichte zorg.
Persoonsgerichte zorg
De huidige definitie van gezondheid wordt als volgt gedefinieerd: “Het vermogen van de
cliënt zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele
en sociale uitdagingen in het leven “(Huber et al., 2011).
Volgens Vilans (z.d.a) valt persoonsgerichte zorg onder de nieuwe definitie van gezondheid.
Centraal staat hierbij dat de cliënt zich leert aan te passen aan de nieuwe situatie en dat hij
de regie over zijn leven blijft houden. Bij persoonsgerichte zorg staat niet de ziekte, maar
het mens zijn, het functioneren, de levenssituatie en de leefstijl centraal. De kern van
persoonsgerichte zorg is om als zorgverlener iemand niet als cliënt te zien, maar als mens.
Dit heeft tot gevolg dat bij de behandeling de ziekte niet centraal staat, maar de manier
waarop de cliënt in het leven staat en zelf met de aandoening omgaat. Bij persoonsgerichte
zorg neemt ook het persoonsgerichte gesprek tussen zorgverlener en cliënt een belangrijke
plaats in. Per cliënt kan verschillen op welke manier ze openstaan voor deze benadering en
in welke mate ze in staat zijn om de regie in handen te nemen.
Thema’s binnen persoonsgerichte zorg
3
Praktijkonderzoek persoonsgerichte zorg
Naam: Steben Selliah
Studentnummer: 2049742
Groep: 22vpk2a
BPV: Raffy-Leystroom
Leeruitkomst: 41
Inleverdatum: 7-12-2020
Opleidingsinstituut: Hogeschool
Avans
,Samenvatting
Achtergrond
Binnen Nederland neemt de vergrijzing flink toe. Het aandeel 65-plussers zal in 2040 bijna 26
procent van de totale Nederlandse bevolking bedragen. Hiermee zal de druk op de
Nederlandse gezondheidszorg. In Nederland is Zorginstituut Nederland (NZN) het wettelijke
instituut die de kwaliteit, toegankelijkheid en de betaalbaarheid bewaakt. NZN hanteert
hierbij verschillende kwaliteitskaders waaraan de gezondheidszorg zich moet houden. Voor
de wijkverpleging is het kwaliteitskader wijkverpleging opgesteld. Binnen dit kader is
persoonsgerichte zorg een van de kernwaarden met betrekking tot de inhoud van zorg,
kwaliteit en veiligheid. Persoonsgerichte zorg is binnen Raffy-Leystroom een belangrijke
pijler waarmee ze zich vanaf 2016 willen profileren. Echter persoonsgerichte zorg binnen
thuiszorg Raffy is in de praktijk niet tot nauwelijks merkbaar volgens de zorgmedewerkers
van thuiszorg Raffy. Binnen de literatuur zijn kaders uitgezet waarbinnen persoonsgerichte
zorg gegeven kan worden. Binnen thuiszorg Raffy zal met behulp van de kaders getoetst
worden in hoeverre de persoonsgerichte zorg geïmplementeerd is en toegepast wordt.
Doelstelling
Het doel van dit praktijkonderzoek is om inzichtelijk te krijgen hoe de zorgmedewerkers van
thuiszorg Raffy persoonsgerichte zorg zo efficiënt mogelijk kunnen toe passen in de praktijk.
Methoden
Het praktijkonderzoek is door middel van een kwalitatief onderzoek uitgevoerd onder de
zorgmedewerkers van thuiszorg Raffy. Er is onder acht deelnemers vragenlijsten afgenomen.
De vragenlijst bestaat uit zes principes binnen de gebieden van persoonsgerichte zorg. Aan
de hand van de resultaten werden topiclijst gemaakt voor het semigestructuurde interview.
Met als doel om meer inzicht te krijgen in die gebieden rondom de cliënt binnen
persoonsgerichte zorg. Met deze inzichten worden aanbevelingen beschreven die
geïmplementeerd kan worden om zo de persoonsgerichte zorg te bevorderen.
Resultaten
Uit de resultaten blijkt dat volgens de zorgmedewerkers van thuiszorg Raffy keuze en
zelfbeschikking negatief scoren. Uit de interviews komt naar voren dat het team de volgende
belemmerende factoren ervaart: personeelstekort, onduidelijkheden betreft taken binnen
het team, onvoldoende kennis betreft persoonsgerichte zorg, onvoldoende samenwerking
binnen het team en verschillende visies binnen het team op het gebied van persoonsgerichte
zorg.
Conclusie
Binnen thuiszorg Raffy bestaat de behoefte aan een visie en aan praktische handvatten bij
het inzetten van persoonsgerichte zorg. Vanuit deze handvatten zal er binnen het team
eenduidig gewerkt moeten worden binnen de visie van de organisatie. De
wijkverpleegkundige binnen het blijft de bewaker binnen het proces, waarbij het team een
visie krijgt en handvatten krijgt betreft persoonsgerichte zorg in de praktijk.
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting................................................................................................................................................. 1
1. Inleiding en probleemanalyse..................................................................................................................... 2
1.1 Aanleiding en relevantie.............................................................................................................................................................................3
1.2 Probleemstelling.........................................................................................................................................................................................9
1.3 Doelstelling...............................................................................................................................................................................................10
1.4 Onderzoeksvraag......................................................................................................................................................................................10
1.5 Leeswijzer..................................................................................................................................................................................................10
2. Methodiek............................................................................................................................................... 11
2.1 Onderzoeksmethode.................................................................................................................................................................................11
2.2 Onderzoekspopulatie................................................................................................................................................................................11
2.3 Dataverzameling.......................................................................................................................................................................................11
2.4 Data-analyse.............................................................................................................................................................................................13
3. Resultaten............................................................................................................................................... 14
3.1 Vragenlijst.................................................................................................................................................................................................14
3.1.1 Conclusie vragenlijst..............................................................................................................................................................................15
3.2 Interview...................................................................................................................................................................................................15
3.2.1 Milieuverbetering..................................................................................................................................................................................15
3.2.2 Sociale stimulans door middel van bezoek van familie en meer interactie met ander personeel........................................................16
3.2.3 Continuïteit van zorg..............................................................................................................................................................................16
3.2.4 Verandering van leiderschap.................................................................................................................................................................17
3.2.5 Verandering in personeelsmodel (door benutten van volledige capaciteit en efficiënt werken)..........................................................17
3.2.6 individuele menselijke manier van zorg leveren....................................................................................................................................18
3.2.7 Conclusie uit semigestructureerde interview.........................................................................................................................................18
4. Discussie.................................................................................................................................................. 19
4.1 Sterkte- zwakteanalyse.............................................................................................................................................................................19
4.2 Terugkoppeling naar de literatuur............................................................................................................................................................20
5. Conclusie................................................................................................................................................. 20
6. Aanbevelingen......................................................................................................................................... 21
Adviesrapport.............................................................................................................................................. 22
Periodiek cursus aanbieden binnen het team vanuit de organisatie.............................................................................................................23
Periodiek inplannen van cliënten overleggen.................................................................................................................................................23
Klinische les zorgplannen................................................................................................................................................................................24
Plan voor uitvoering........................................................................................................................................................................................24
Reflectie proces afstuderen.......................................................................................................................... 26
Bronnenlijst................................................................................................................................................. 28
1. Inleiding en probleemanalyse
2
, 1.1 Aanleiding en relevantie
Vergrijzing
In Nederland neemt het aantal ouderen de komende jaren snel toe. Volgens de prognose
van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zal het aantal personen in de leeftijdsgroep
65- tot 80- jarigen toenemen. In 2019 bestaat deze groep uit 2,6 miljoen mensen. Volgens de
prognose zal deze groep toenemen tot bijna 3,3 miljoen in 2038. Het aandeel 65-plussers in
de bevolking stijgt van 19 procent in 2019 naar bijna 26 procent rond 2040 (Centraal Bureau
voor de Statistiek, 2019).
Met de toename van het aantal 65-plussers zal de zorgvraag stijgen. Het aantal chronische
ziektes bij 65-plussers is rond de 70 procent. Dit percentage neemt toe naarmate de mensen
ouder zijn. Naar verwachting zal in 2038 38 procent van de mensen ouder dan 75 jaar meer
dan drie chronische aandoeningen hebben (Kennisplein Zorg voor Beter, 2019a).
Zorginstituut Nederland houdt zich onder andere bezig met de kwaliteit van de
(ouderen)zorg in Nederland.
Zorginstituut Nederland
Zorginstituut Nederland is een wettelijk instituut betreft het bewaken van de kwaliteit,
toegankelijkheid en betaalbaarheid binnen het Nederlandse gezondheidssysteem (Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2020). Binnen de kwaliteit bestaan verschillende
soorten kwaliteitskaders als kwaliteitstandaard. Zo is het kwaliteitskader wijkverpleging
opgenomen in het Register van het Zorginstituut. Hierdoor is het kwaliteitskader de
wettelijke basis voor de wijkverpleging. Het register geeft aan wat zorgverleners, cliënten en
zorgverzekeraars hebben afgesproken over wat goede zorg is.
In de kwaliteitskaders worden vier kernwaarden benoemd waarmee de kwaliteit van zorg
binnen de wijkverpleging kan worden vormgegeven. Deze vier kernwaarden zijn:
generalistisch, persoonsgericht, continu en in de nabijheid van de cliënt met als doel om
vanuit het perspectief van de cliënt te werken (Stuurgroep Kwaliteitskader Wijkverpleging,
2018). In dit onderzoek wordt verder ingegaan op persoonsgerichte zorg.
Persoonsgerichte zorg
De huidige definitie van gezondheid wordt als volgt gedefinieerd: “Het vermogen van de
cliënt zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele
en sociale uitdagingen in het leven “(Huber et al., 2011).
Volgens Vilans (z.d.a) valt persoonsgerichte zorg onder de nieuwe definitie van gezondheid.
Centraal staat hierbij dat de cliënt zich leert aan te passen aan de nieuwe situatie en dat hij
de regie over zijn leven blijft houden. Bij persoonsgerichte zorg staat niet de ziekte, maar
het mens zijn, het functioneren, de levenssituatie en de leefstijl centraal. De kern van
persoonsgerichte zorg is om als zorgverlener iemand niet als cliënt te zien, maar als mens.
Dit heeft tot gevolg dat bij de behandeling de ziekte niet centraal staat, maar de manier
waarop de cliënt in het leven staat en zelf met de aandoening omgaat. Bij persoonsgerichte
zorg neemt ook het persoonsgerichte gesprek tussen zorgverlener en cliënt een belangrijke
plaats in. Per cliënt kan verschillen op welke manier ze openstaan voor deze benadering en
in welke mate ze in staat zijn om de regie in handen te nemen.
Thema’s binnen persoonsgerichte zorg
3
