Preventie, family mediation en
behandeling in de forensische
context – Hoorcolleges
Inhoud
1. Preventie van kindermishandeling en jeugddelinquentie ......................................... 2
2. Behandeling van kinderen of ouders met LVB in de forensische setting ................. 7
3. Behandeling van jongeren met ernstige gedragsproblemen en delinquent gedrag 12
4. Behandeling van meisjes in de forensische setting ................................................. 21
5. Behandeling van trauma .....................................................................................28
6. Pleegzorg ............................................................................................................. 35
7. Complexe (echt) scheidingen ..............................................................................42
1
,1. Preventie van kindermishandeling en
jeugddelinquentie
Preventie in de forensische context
Preventie heeft 3 levels:
1. Universeel: Bijv. binnen het CJG worden ouders gescreend om te kijken welke zorgen
er zijn en hoe laagdrempelige ondersteuning kan voorkomen dat problemen escaleren.
(Als FGP richten we ons hier minder op.) De basisvraag is: hoe zorgen we dat alle
kinderen goede kansen hebben?
2. Selectief: In wijkteams wordt gekeken of er gezinnen zijn waar iets speelt en hoe
voorkomen kan worden dat problemen verergeren. Ouders met beginnende zorgen
krijgen bijvoorbeeld een opvoedcursus aangeboden.
3. Geïndiceerd: Als er duidelijke risicofactoren of zorgen binnen het gezin zijn, waardoor
ingrijpen noodzakelijk is. Hierbij wordt bijvoorbeeld een interventie ingezet zoals
VoorZorg of het Preventie Interventie Team (PIT), om te voorkomen dat kinderen of
jongeren afglijden richting criminaliteit, bijvoorbeeld wanneer familieleden al in het
criminele circuit zitten. De aanpak richt zich dan op ouders, broertjes en zusjes.
Interventies:
Als forensisch gezinspedagoog kun je werken bij een organisatie waar je
verantwoordelijk bent voor het inkopen van passende, evidence-based interventies om
kindermishandeling te verminderen, óf zelf met deze interventies werken en bepalen welke
het meest passend is voor een gezin. Maar hoe bepaal je welke interventie je inzet?
Via de website van het NJi kun je zien welke interventies effectief en evidence-based zijn.
In de databank kun je per problematiek bekijken welke interventies bekend en erkend zijn.
Bij het thema ‘Van pedagogische tik tot kindermishandeling’ blijkt dat er relatief weinig
interventies zijn: bij geïndiceerde interventies slechts zes, en bij behandelingen maar drie.
Veel interventies behalen de erkenning niet; er is meer onderzoek en ontwikkeling nodig om
te weten wat werkt.
2
, Bij het thema ‘Van lastig tot
gedragsprobleem’ zijn aanzienlijk meer
interventies beschikbaar.
Kindermishandeling (en vooral
subcategorieën zoals verwaarlozing) krijgt
veel minder aandacht. Dit is problematisch,
omdat passende, bewezen effectieve
interventies hard nodig zijn.
Waarop baseer je je keuze voor een
interventie?
1. Voldoende wetenschappelijke onderbouwing en bewijs
Raadpleeg wetenschappelijke literatuur (bij voorkeur RCT’s)
Gebruik de Databank van het Nederlands Jeugd Instituut (NJI)
2. Haalbaarheid in de praktijk
Is de training toegankelijk?
Kosten en benodigde middelen (de VIPP is bijv. erg duur dus niet per se heel
toegankelijk)
Draagvlak en ondersteuning binnen de organisatie/gemeente
(Preventieve) interventies voor KM in Nederland
1. VoorZorg is een interventie gericht op het voorkomen van kindermishandeling bij
jonge vrouwen in kwetsbare situaties. Gespecialiseerde verpleegkundigen bezoeken de
moeder intensief vanaf de zwangerschap tot het kind 2 jaar is (40–60 huisbezoeken).
De doelgroep bestaat uit jonge moeders met een opeenstapeling van risicofactoren, zoals
huiselijk geweld, middelengebruik, financiële problemen, weinig opleiding en beperkte
opvoedvaardigheden.
Aanpak: Tijdens de huisbezoeken werken verpleegkundigen aan: gezond en veilig
ouderschap, hechting, opvoedvaardigheden, gezondheidsbevordering, veiligheid en
stabiliteit, persoonlijke ontwikkeling en financiën, relatie en sociale steun en gebruik van
voorzieningen
Effectiviteit: VoorZorg is erkend als effectief volgens goede aanwijzingen. Onderzoek laat
positieve effecten zien, zoals: minder roken tijdens zwangerschap, vaker borstvoeding,
minder huiselijk geweld. De uitvoering is praktisch uitgewerkt, met duidelijke materialen en
randvoorwaarden.
2. Stevig Ouderschap (Gezinnen met een Lastige Start) ondersteunt gezinnen die een
minder makkelijke start hebben, met als doel het verkleinen van het risico op ernstige
opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling. De interventie richt zich op
kinderen van -5 maanden tot 2,5 jaar en hun ouders.
De doelgroep bestaat uit gezinnen met risicofactoren zoals: belastende voorgeschiedenis,
persoonlijke problemen, beperkte sociale steun of verzwaarde opvoeding.
Aanpak: bestaat uit prenatale en postnatale huisbezoeken door speciaal opgeleide
jeugdverpleegkundigen. Zij helpen ouders hun zelfvertrouwen, zelfredzaamheid en sociale
3
behandeling in de forensische
context – Hoorcolleges
Inhoud
1. Preventie van kindermishandeling en jeugddelinquentie ......................................... 2
2. Behandeling van kinderen of ouders met LVB in de forensische setting ................. 7
3. Behandeling van jongeren met ernstige gedragsproblemen en delinquent gedrag 12
4. Behandeling van meisjes in de forensische setting ................................................. 21
5. Behandeling van trauma .....................................................................................28
6. Pleegzorg ............................................................................................................. 35
7. Complexe (echt) scheidingen ..............................................................................42
1
,1. Preventie van kindermishandeling en
jeugddelinquentie
Preventie in de forensische context
Preventie heeft 3 levels:
1. Universeel: Bijv. binnen het CJG worden ouders gescreend om te kijken welke zorgen
er zijn en hoe laagdrempelige ondersteuning kan voorkomen dat problemen escaleren.
(Als FGP richten we ons hier minder op.) De basisvraag is: hoe zorgen we dat alle
kinderen goede kansen hebben?
2. Selectief: In wijkteams wordt gekeken of er gezinnen zijn waar iets speelt en hoe
voorkomen kan worden dat problemen verergeren. Ouders met beginnende zorgen
krijgen bijvoorbeeld een opvoedcursus aangeboden.
3. Geïndiceerd: Als er duidelijke risicofactoren of zorgen binnen het gezin zijn, waardoor
ingrijpen noodzakelijk is. Hierbij wordt bijvoorbeeld een interventie ingezet zoals
VoorZorg of het Preventie Interventie Team (PIT), om te voorkomen dat kinderen of
jongeren afglijden richting criminaliteit, bijvoorbeeld wanneer familieleden al in het
criminele circuit zitten. De aanpak richt zich dan op ouders, broertjes en zusjes.
Interventies:
Als forensisch gezinspedagoog kun je werken bij een organisatie waar je
verantwoordelijk bent voor het inkopen van passende, evidence-based interventies om
kindermishandeling te verminderen, óf zelf met deze interventies werken en bepalen welke
het meest passend is voor een gezin. Maar hoe bepaal je welke interventie je inzet?
Via de website van het NJi kun je zien welke interventies effectief en evidence-based zijn.
In de databank kun je per problematiek bekijken welke interventies bekend en erkend zijn.
Bij het thema ‘Van pedagogische tik tot kindermishandeling’ blijkt dat er relatief weinig
interventies zijn: bij geïndiceerde interventies slechts zes, en bij behandelingen maar drie.
Veel interventies behalen de erkenning niet; er is meer onderzoek en ontwikkeling nodig om
te weten wat werkt.
2
, Bij het thema ‘Van lastig tot
gedragsprobleem’ zijn aanzienlijk meer
interventies beschikbaar.
Kindermishandeling (en vooral
subcategorieën zoals verwaarlozing) krijgt
veel minder aandacht. Dit is problematisch,
omdat passende, bewezen effectieve
interventies hard nodig zijn.
Waarop baseer je je keuze voor een
interventie?
1. Voldoende wetenschappelijke onderbouwing en bewijs
Raadpleeg wetenschappelijke literatuur (bij voorkeur RCT’s)
Gebruik de Databank van het Nederlands Jeugd Instituut (NJI)
2. Haalbaarheid in de praktijk
Is de training toegankelijk?
Kosten en benodigde middelen (de VIPP is bijv. erg duur dus niet per se heel
toegankelijk)
Draagvlak en ondersteuning binnen de organisatie/gemeente
(Preventieve) interventies voor KM in Nederland
1. VoorZorg is een interventie gericht op het voorkomen van kindermishandeling bij
jonge vrouwen in kwetsbare situaties. Gespecialiseerde verpleegkundigen bezoeken de
moeder intensief vanaf de zwangerschap tot het kind 2 jaar is (40–60 huisbezoeken).
De doelgroep bestaat uit jonge moeders met een opeenstapeling van risicofactoren, zoals
huiselijk geweld, middelengebruik, financiële problemen, weinig opleiding en beperkte
opvoedvaardigheden.
Aanpak: Tijdens de huisbezoeken werken verpleegkundigen aan: gezond en veilig
ouderschap, hechting, opvoedvaardigheden, gezondheidsbevordering, veiligheid en
stabiliteit, persoonlijke ontwikkeling en financiën, relatie en sociale steun en gebruik van
voorzieningen
Effectiviteit: VoorZorg is erkend als effectief volgens goede aanwijzingen. Onderzoek laat
positieve effecten zien, zoals: minder roken tijdens zwangerschap, vaker borstvoeding,
minder huiselijk geweld. De uitvoering is praktisch uitgewerkt, met duidelijke materialen en
randvoorwaarden.
2. Stevig Ouderschap (Gezinnen met een Lastige Start) ondersteunt gezinnen die een
minder makkelijke start hebben, met als doel het verkleinen van het risico op ernstige
opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling. De interventie richt zich op
kinderen van -5 maanden tot 2,5 jaar en hun ouders.
De doelgroep bestaat uit gezinnen met risicofactoren zoals: belastende voorgeschiedenis,
persoonlijke problemen, beperkte sociale steun of verzwaarde opvoeding.
Aanpak: bestaat uit prenatale en postnatale huisbezoeken door speciaal opgeleide
jeugdverpleegkundigen. Zij helpen ouders hun zelfvertrouwen, zelfredzaamheid en sociale
3
