Grondbeginselen recht en familierecht 2 Samenvatting
Begrip burgerlijk recht
- Personenrecht
⮚ Wie is een persoon?
⮚ Welke rechten en plichten?
⮚ Bescherming
- Familierecht
⮚ Verhoudingen op basis van afstamming en samenleven
Begrip: Persoon
- Rechts bekwaam = rechten en plichten dragen = ik heb rechten en plichten
- Handelingsbekwaam = deze rechten en plichten uitoefenen = je kan met deze rechten iets
doen
Soorten personen
Natuurlijk persoon
- Mens van vlees en bloed
- Heeft naam, woonplaats, nationaliteit, vermogen, kan huwen, kind adopteren, heeft rechten
en plichten…
- Iedereen rechts bekwaam = Burgerlijke Wet en Grondwet, niemand is rechteloos
- Hierop zijn beperkingen
Bijvoorbeeld: Minderjarigen, veroordeelden, vreemdelingen, andere wettelijke en
rechterlijke beperkingen…
- Opmerking dier:
⮚ Is een rechtsobject = GEEN rechtssubject
⮚ Heeft geen rechten en plichten
⮚ Dierenbescherming: beschermt gevoelens van de mens
⮚ Dier heeft wel gevoelsvermogen en noden!
Rechtspersonen
- Juridische entiteit
- Als groep op treden
- Creatie van het recht
- Woonplaats, nationaliteit, vermogen, overeenkomsten, …
- Niet alle rechten = typisch natuurlijke personen
Bijvoorbeeld: Huwen, adopteren
⮚ Uitzondering: OCMW
1
, Bijvoorbeeld: iemand van het OCMW die een vondeling onderkomen voor kind zoekt =
rechtspersoon die voogdij op zich neemt
- Privaatrechtelijk of publiekrechtelijk
2
, - Publiekrechtelijk rechtspersoon = opgericht door:
⮚ Staat
⮚ Stad
⮚ Gemeente
⮚ Openbare instellingen
Bijvoorbeeld: OCMW, VRT, Nationale bank, …
- Privaatrechtelijk rechtspersoon = iedereen kan dit oprichten
⮚ Vennootschappen
Bijvoorbeeld: Besloten vennootschap, OCMW
⮚ Verenigingen zonder winstoogmerk
Bijvoorbeeld: Ziekenhuis, gezondheidsinstelling, Cirkant, Wereldwinkels
Ontstaan en einde natuurlijke persoon: geboorte en dood
Nuancering voor geboorte
1) Recht op leven
- Beperkt recht voor ongeboren kind
- Voorwaarden abortus?
2) Erkenning = GEEN AANGIFTE
- Erkenning = moet enkel gebeuren als koppel van kind niet gehuwd is = geen bewijs van
vriend dat hij de vader is = mannen moeten dit kind erkennen op het gemeentehuis = erkend
kind vaak tijdens de aangifte
⮚ Als dit niet gebeurt heeft kind officieel geen papa, enkel een mama
⮚ Mannen kunnen dit al doen tijdens de zwangerschap = erkenning van ongeboren kind
- Aangifte = aangifte door de gehuwde ouders in gemeentehuis
- Akte van erkenning: afstammingsband met vader wordt vastgesteld
3) Erfopvolging en schenking
- Ongeboren kind kan al erven of schenking krijgen maar wordt pas uitgevoerd als hij wordt
geboren, dit kan enkel in zijn voordeel en niet in zijn nadeel
⮚ Schenken = ik geef dit nu al
⮚ Erven = krijg je als er iemand overlijdt en dit in het testament staat
- Voorwaarden: kind komt levens en levensvatbaar ter wereld
⮚ Levend: geademd
⮚ Levensvatbaar: lichaam kan leven dragen
3
, Voorwaarden abortus
- Kan tot 12 weken zwangerschap onder voorwaarden namelijk:
⮚ Noodsituatie aantonen = ruim en gevoelig begrip = arts moet hierover oordelen = wordt
noodtoestand aanvaard?
Bijvoorbeeld: Onmogelijk tot volwaardig mensje kan uitgroeien, zelf niet klaar voor kind,
ongewenste zwangerschap, vechtscheiding, financiële problemen, psychische
problemen, verkrachting, …
⮚ Uitvoeren door bevoegde arts
⮚ In centrum dat hiervoor erkend is
⮚ Informatie en ondersteuning = kan door sociaal werker of arts of psycholoog = welke
gevolgen betekent dit voor fysisch, psychisch, gezondheid, andere opties, …
⮚ Tussen aanvraag en uitvoering moet er een bedenktijd van 5 dagen zijn
- Abortus na 12 weken
⮚ Enkel als zwangerschap gevaar zou betekenen voor de vrouw
Bijvoorbeeld: Zwangerschapsvergiftiging, buitenbaarmoederlijke zwangerschap
⮚ Als het gaat om een ernstige ongeneselijke kwaal bij het kindje
⮚ Moet beoordeeld worden door 2 bevoegde artsen
Nuancering na overlijden
1) Overleden kind: erkenning kan nog
2) Geldigheid testament: gevolgen na dood
3) Lichaam: wil overledene
Bijvoorbeeld: Al vroeg beslissen dat je je lichaam af staat aan de wetenschap
Geboorte
- De geboorte = rechtsfeit = vanaf dan besta je als persoon en krijg je rechten en plichten
⮚ Vermijden dat kind anoniem zou blijven
- Kennisgeving: administratieve verplichting
- Aangifte: vader, moeder
1) Kennisgeving
- Waar?
⮚ Aan ambtenaar burgerlijke stand= gemeentehuis, op geboorteplaats
- Wie?
⮚ Verpleeginrichting: leiding of afgevaardigde
⮚ Andere gevallen: geneesheer, vroedvrouw, aanwezige
- Wanneer?
⮚ Eerste werkdag na de bevalling
- Hoe?
4
Begrip burgerlijk recht
- Personenrecht
⮚ Wie is een persoon?
⮚ Welke rechten en plichten?
⮚ Bescherming
- Familierecht
⮚ Verhoudingen op basis van afstamming en samenleven
Begrip: Persoon
- Rechts bekwaam = rechten en plichten dragen = ik heb rechten en plichten
- Handelingsbekwaam = deze rechten en plichten uitoefenen = je kan met deze rechten iets
doen
Soorten personen
Natuurlijk persoon
- Mens van vlees en bloed
- Heeft naam, woonplaats, nationaliteit, vermogen, kan huwen, kind adopteren, heeft rechten
en plichten…
- Iedereen rechts bekwaam = Burgerlijke Wet en Grondwet, niemand is rechteloos
- Hierop zijn beperkingen
Bijvoorbeeld: Minderjarigen, veroordeelden, vreemdelingen, andere wettelijke en
rechterlijke beperkingen…
- Opmerking dier:
⮚ Is een rechtsobject = GEEN rechtssubject
⮚ Heeft geen rechten en plichten
⮚ Dierenbescherming: beschermt gevoelens van de mens
⮚ Dier heeft wel gevoelsvermogen en noden!
Rechtspersonen
- Juridische entiteit
- Als groep op treden
- Creatie van het recht
- Woonplaats, nationaliteit, vermogen, overeenkomsten, …
- Niet alle rechten = typisch natuurlijke personen
Bijvoorbeeld: Huwen, adopteren
⮚ Uitzondering: OCMW
1
, Bijvoorbeeld: iemand van het OCMW die een vondeling onderkomen voor kind zoekt =
rechtspersoon die voogdij op zich neemt
- Privaatrechtelijk of publiekrechtelijk
2
, - Publiekrechtelijk rechtspersoon = opgericht door:
⮚ Staat
⮚ Stad
⮚ Gemeente
⮚ Openbare instellingen
Bijvoorbeeld: OCMW, VRT, Nationale bank, …
- Privaatrechtelijk rechtspersoon = iedereen kan dit oprichten
⮚ Vennootschappen
Bijvoorbeeld: Besloten vennootschap, OCMW
⮚ Verenigingen zonder winstoogmerk
Bijvoorbeeld: Ziekenhuis, gezondheidsinstelling, Cirkant, Wereldwinkels
Ontstaan en einde natuurlijke persoon: geboorte en dood
Nuancering voor geboorte
1) Recht op leven
- Beperkt recht voor ongeboren kind
- Voorwaarden abortus?
2) Erkenning = GEEN AANGIFTE
- Erkenning = moet enkel gebeuren als koppel van kind niet gehuwd is = geen bewijs van
vriend dat hij de vader is = mannen moeten dit kind erkennen op het gemeentehuis = erkend
kind vaak tijdens de aangifte
⮚ Als dit niet gebeurt heeft kind officieel geen papa, enkel een mama
⮚ Mannen kunnen dit al doen tijdens de zwangerschap = erkenning van ongeboren kind
- Aangifte = aangifte door de gehuwde ouders in gemeentehuis
- Akte van erkenning: afstammingsband met vader wordt vastgesteld
3) Erfopvolging en schenking
- Ongeboren kind kan al erven of schenking krijgen maar wordt pas uitgevoerd als hij wordt
geboren, dit kan enkel in zijn voordeel en niet in zijn nadeel
⮚ Schenken = ik geef dit nu al
⮚ Erven = krijg je als er iemand overlijdt en dit in het testament staat
- Voorwaarden: kind komt levens en levensvatbaar ter wereld
⮚ Levend: geademd
⮚ Levensvatbaar: lichaam kan leven dragen
3
, Voorwaarden abortus
- Kan tot 12 weken zwangerschap onder voorwaarden namelijk:
⮚ Noodsituatie aantonen = ruim en gevoelig begrip = arts moet hierover oordelen = wordt
noodtoestand aanvaard?
Bijvoorbeeld: Onmogelijk tot volwaardig mensje kan uitgroeien, zelf niet klaar voor kind,
ongewenste zwangerschap, vechtscheiding, financiële problemen, psychische
problemen, verkrachting, …
⮚ Uitvoeren door bevoegde arts
⮚ In centrum dat hiervoor erkend is
⮚ Informatie en ondersteuning = kan door sociaal werker of arts of psycholoog = welke
gevolgen betekent dit voor fysisch, psychisch, gezondheid, andere opties, …
⮚ Tussen aanvraag en uitvoering moet er een bedenktijd van 5 dagen zijn
- Abortus na 12 weken
⮚ Enkel als zwangerschap gevaar zou betekenen voor de vrouw
Bijvoorbeeld: Zwangerschapsvergiftiging, buitenbaarmoederlijke zwangerschap
⮚ Als het gaat om een ernstige ongeneselijke kwaal bij het kindje
⮚ Moet beoordeeld worden door 2 bevoegde artsen
Nuancering na overlijden
1) Overleden kind: erkenning kan nog
2) Geldigheid testament: gevolgen na dood
3) Lichaam: wil overledene
Bijvoorbeeld: Al vroeg beslissen dat je je lichaam af staat aan de wetenschap
Geboorte
- De geboorte = rechtsfeit = vanaf dan besta je als persoon en krijg je rechten en plichten
⮚ Vermijden dat kind anoniem zou blijven
- Kennisgeving: administratieve verplichting
- Aangifte: vader, moeder
1) Kennisgeving
- Waar?
⮚ Aan ambtenaar burgerlijke stand= gemeentehuis, op geboorteplaats
- Wie?
⮚ Verpleeginrichting: leiding of afgevaardigde
⮚ Andere gevallen: geneesheer, vroedvrouw, aanwezige
- Wanneer?
⮚ Eerste werkdag na de bevalling
- Hoe?
4
