Samenvatting Contextuele Hulpverlening

Contextuele hulpverlening

Inleiding
- Uitvinder/grondlegger van contextuele hulpverlening = Ivan Boszomermenyi- Nagy = Notsj
 Heeft veel met schizofrene patiënten gewerkt
 Was psychiater en hoogleraar in Boedapest

De 4 dimensies
1. Dimensie van de feiten
2. Dimensie van de psychologie
3. Dimensie van de interacties
4. Dimensie van de relationele ethiek

Dimensie van de feiten
- Deze dimensie is zuiver objectief = hierover kan je niet discussiëren
- Gegevens die echt waar zijn
- Gebeurtenissen die in werkelijkheid hebben plaatsgevonden uit het verleden en heden
 Dynamieken worden van generatie op generatie doorgegeven = belangrijk om feiten van
het verleden mee te nemen
Bijvoorbeeld: Wereldoorlog dat qua waarden en normen nu nog speelt in de
samenleving
- Wat zijn feiten?
Bijvoorbeeld: Ik ben een vrouw van 45 jaar, ongeluk dat gebeurd is, ziekte dat je hebt,…
 Ziekte en gezondheid
 Erfelijke belasting
 Schuldenlast
 Echtscheiding of dood van de ouder(s)
 Werkloosheid
 Natuurrampen
 Geslacht
 Sociaal-economische klasse
- Niet alleen de huidige feiten, ook die vanuit de vorige generaties
- Feiten uit het leven van de (voor-)ouders hebben immers ook invloed op het leven van de
kinderen
Bijvoorbeeld: Opvoeding van je ouders die opvoeding van kinderen mee bepaald, invloeden
die er nu nog zijn van de wereldoorlogen,…
- Genogram = zie verder

- Verdelend onrecht: Wordt door het leven uitgedeeld = Hieraan heeft niemand direct schuld
aan
Bijvoorbeeld: Moeder heeft een handicap, opgroeien in armoede, oorlog, natuurrampen,…
- Vergeldend onrecht: Wordt door mensen aan elkaar aangedaan en komt dus in de balans
van geven en nemen tussen mensen te liggen. Hier is er sprake van relationele schuld
Bijvoorbeeld: Ruzie tussen ouders, misbruik van de ouders naar kinderen toe,…




1

, - Verdelend onrecht kan makkelijk leiden tot vergeldend onrecht
 Men gaat het onrecht dat ze hebben meegemaakt vaak verhalen op iemand anders
Bijvoorbeeld: Iemand komt uit heel streng gezin met armoede en heeft nooit de kans gehad
om verder te studeren, moest vanaf 13 jaar al mee gaan werken = verdelend onrecht het is je
aangedaan, er heeft niemand gekozen om op te groeien in armoede. Kan zijn dat hij dan zegt
naar de volgende generatie toe dat bijvoorbeeld zijn kinderen MOETEN studeren =
vergeldend onrecht.

Genogram
- Bestaat uit 3 of 4 generaties
 Stel dat mijn cliënt man van 33 is = startpersoon, dan tel je de ouders en grootouders
erbij en zijn kinderen en eventueel kleinkinderen
 Je gaat hierbij 2 generaties naar boven en 1 of 2 generaties naar beneden
 Generaties naar boven is er altijd
 2 volgende generaties kunnen ook afwezig zijn
- Geeft onmiddellijk veel en overzichtelijke informatie
- Gebruik van symbolen = zie canvas
 Deze moet je gebruiken




`
- Man links en vrouw rechts
- Kinderen altijd op leeftijd = oudste links en jongste rechts
- Handle with care!
 Je bent met iemand zijn familie bezig = je bent niet met een tekening bezig maar met
zeer persoonlijke zaken die bij die persoon passen = kwetsbaar
 Staat vaak informatie op die je normaal niet zou willen vertellen
- Belangrijke gebeurtenissen = aanduiden in het genogram of informatie bijschrijven
Bijvoorbeeld: Glas of fles tekenen bij een alcoholist
- Belangrijke externe personen bij tekenen
Bijvoorbeeld: Een belangrijke vriendin, een belangrijk huisdier,…




2

, Voorbeeld




- In een latere fase ook relaties aanduiden = groene lijn naar hele goede relaties, rode lijn naar
hele slechte relaties, streep door rode lijn als er geen contact meer is,…

Dimensie van de feiten: vervolg
- Andere hulpmiddelen om een verhaal in beeld te brengen
 Tijdslijn
 Sociogram

Dimensie van de psychologie
- Dimensie is zuiver subjectief = Je kan discussiëren over wat waar is en wat niet waar is
Bijvoorbeeld: Ene zus zegt we spraken heel er AN thuis en de andere zus zegt dat ze heel
dialect spraken
 Mensen creëren vaak hun eigen werkelijkheid
 Hoe heeft iemand dit beleefd? = bewust van zijn dat je cliënt vaak heel andere zaken
vertelt of vind of heeft ervaren dan iemand anders in het genogram
- Hoe hebben mensen die feiten uit hun leven verwerkt?
Bijvoorbeeld: Kind is op 5 jarige leeftijd van het dak gevallen en zit in een rolstoel. Hoe is dat
voor die jongen die ondertussen 23 jaar is? Hoe is dat voor de ouders geweest? Hoe hebben
die het verwerkt? Kan zijn dat papa zich heel zijn leven schuldig heeft gevoeld omdat hij hem
mee op het dak heeft genomen, kan zijn dat mama zegt dat het zijn schuld niet is of juist heel
boos is op papa,…
 Belangrijk om dit heel concreet te bevragen!
- Hoe voelen, denken, beleven ze de omgeving en zichzelf?
- Karakter en persoonlijkheid
- Verlangens en behoeften
- Overlevingsmechanismen




3