ETHICS AND FUTURE SOCIAL WORK
SAMENVATTING
ACADEMIEJAAR 2019 – 2020
,Les 1: Inleiding
In ons achterhoofd moeten we onthouden:
- Referenties gebruiken
- Er zullen altijd plus en minpunten zijn
- Ideeën, stellingen en theorieën hangen samen met geschiedenis
- Toepassing: Belangrijk bij sociaal werk! Voor in de praktijk
Wat is ethiek?
Waarden en normen zijn een vorm van moraal. Goed en slecht, juist of onjuist zijn
referentiekaders die gebruikt worden in de ethiek. Je hebt verschillende referentiekaders dus
ook mogelijkheden om aan de hand van dit iets juist/onjuist te typeren. Iets kan juist zijn een
bepaald kader, maar dan weer niet in een ander.
- Goed en kwaad zijn te beladen begrippen. Voorbeelden van verschillen in cultuur:
Homoseksualiteit was vroeger een ziekte in 1978
Vrouwenbesnijdenis is nog steeds een controversieel thema
Euthanasie = toont een evolutie in de tijd en de verschillende tijdskaders
Ethiek kijkt over de disciplines heen naar de normen en de waarden (vb. oorspronkelijk keken
filosofen met bewondering naar de natuurwetenschappen).
Het ‘no harm principe’ betekent dat je niet kan verantwoorden dat je een ander niet intentioneel
pijn gaat doen. Maar wat betekent intentioneel nu juist? Is dit een universele wet? Dit werkt
niet altijd en kunnen we niet altijd juist definiëren.
Psychology of moral behaviour stelde onderzoek vast. Hierbij hoorde een spanningsveld samen
tussen nationaliteit en emotionaliteit.
- Moraal is een gewoonte (latijn, mores)
- Ethiek is een gewoonte
“Morele instinct van verplaatsen” Er zijn vijf typen moraal:
I. Hechtingsmoraal – Kinderen hechten zich aan hun ouders
II. Geweldmoraal – Hoe ga je met conflicten om?
III. Reinigingsmoraal – Doopsel, bepaalde rituelen = diepere werking van de hersenen
IV. Samenwerkingsmoraal
V. Beginselmoraal
2
, Les 2
Belangrijk schema voor dit vak
Ethiek Moraal
1. Beginsel
2. Hechtings
1. Deugdethiek – Aristoteles
3. Geweld
2. Plichtethiek – Kant
4. Reinigings
3. Gevolgenethiek – Bentham
5. Samenwerking
6. BAMPS, 2019
Zijn er referentiekaders in de ethiek? Het is zoals de natuurwetenschappen. Er is een tijd
geweest dat we bewondering hadden voor de natuurwetenschappen (vb. Newton en de wetten
van de zwaartekracht, die overal in het universum gelden). Ethiek ≠ moraal.
Deugdethiek: Aristoteles
Plichtethiek: Is een deontologische benadering, zoals de rechtsethiek. Deon betekent plicht.
Gevolgenethiek: Consequentialistische benadering of teleologische benadering. Teleo = doel.
Deze 3 normatieve theorieën zijn referentiekaders: de bril waarin we naar situaties kijken en
wat we gebruiken om te bepalen of een handeling juist of niet juist is. Een voorbeeld is het
wetboek in een juridische context (referentiekader). Argumentum ad logis is een drogreden.
Dit is een argument dat leeg is. We halen dit juridisch en ethisch door elkaar, maar kan niet.
Het is niet omdat het een wet is dat het ethisch aanvaard is!
VOORBEELD
De Jodenster had een heel symbolische betekenis vroeger. Het was alsof
je mensen wegzette zoals je meubels weg zet die je niet meer wilt
hebben in je huis. Dit was heel denigrerend en ethisch onverantwoord.
Ethiek en recht is niet hetzelfde! Ethiek heeft een referentiekader waarin je, met gaten erin, kan
zeggen wat er juist aan is en niet. Twee verschillende referentiekaders naast elkaar leggen
betekent niet meteen dat ze gelijkaardig zijn, er zitten verschillen in. De gaten passen niet bij
elkaar. In ethiek bestaan er verschillende referentiekaders:
- Wat juist is in het ene referentiekader kans anders zijn binnen de andere
- Referentiekaders op horizontale en verticale as
3
SAMENVATTING
ACADEMIEJAAR 2019 – 2020
,Les 1: Inleiding
In ons achterhoofd moeten we onthouden:
- Referenties gebruiken
- Er zullen altijd plus en minpunten zijn
- Ideeën, stellingen en theorieën hangen samen met geschiedenis
- Toepassing: Belangrijk bij sociaal werk! Voor in de praktijk
Wat is ethiek?
Waarden en normen zijn een vorm van moraal. Goed en slecht, juist of onjuist zijn
referentiekaders die gebruikt worden in de ethiek. Je hebt verschillende referentiekaders dus
ook mogelijkheden om aan de hand van dit iets juist/onjuist te typeren. Iets kan juist zijn een
bepaald kader, maar dan weer niet in een ander.
- Goed en kwaad zijn te beladen begrippen. Voorbeelden van verschillen in cultuur:
Homoseksualiteit was vroeger een ziekte in 1978
Vrouwenbesnijdenis is nog steeds een controversieel thema
Euthanasie = toont een evolutie in de tijd en de verschillende tijdskaders
Ethiek kijkt over de disciplines heen naar de normen en de waarden (vb. oorspronkelijk keken
filosofen met bewondering naar de natuurwetenschappen).
Het ‘no harm principe’ betekent dat je niet kan verantwoorden dat je een ander niet intentioneel
pijn gaat doen. Maar wat betekent intentioneel nu juist? Is dit een universele wet? Dit werkt
niet altijd en kunnen we niet altijd juist definiëren.
Psychology of moral behaviour stelde onderzoek vast. Hierbij hoorde een spanningsveld samen
tussen nationaliteit en emotionaliteit.
- Moraal is een gewoonte (latijn, mores)
- Ethiek is een gewoonte
“Morele instinct van verplaatsen” Er zijn vijf typen moraal:
I. Hechtingsmoraal – Kinderen hechten zich aan hun ouders
II. Geweldmoraal – Hoe ga je met conflicten om?
III. Reinigingsmoraal – Doopsel, bepaalde rituelen = diepere werking van de hersenen
IV. Samenwerkingsmoraal
V. Beginselmoraal
2
, Les 2
Belangrijk schema voor dit vak
Ethiek Moraal
1. Beginsel
2. Hechtings
1. Deugdethiek – Aristoteles
3. Geweld
2. Plichtethiek – Kant
4. Reinigings
3. Gevolgenethiek – Bentham
5. Samenwerking
6. BAMPS, 2019
Zijn er referentiekaders in de ethiek? Het is zoals de natuurwetenschappen. Er is een tijd
geweest dat we bewondering hadden voor de natuurwetenschappen (vb. Newton en de wetten
van de zwaartekracht, die overal in het universum gelden). Ethiek ≠ moraal.
Deugdethiek: Aristoteles
Plichtethiek: Is een deontologische benadering, zoals de rechtsethiek. Deon betekent plicht.
Gevolgenethiek: Consequentialistische benadering of teleologische benadering. Teleo = doel.
Deze 3 normatieve theorieën zijn referentiekaders: de bril waarin we naar situaties kijken en
wat we gebruiken om te bepalen of een handeling juist of niet juist is. Een voorbeeld is het
wetboek in een juridische context (referentiekader). Argumentum ad logis is een drogreden.
Dit is een argument dat leeg is. We halen dit juridisch en ethisch door elkaar, maar kan niet.
Het is niet omdat het een wet is dat het ethisch aanvaard is!
VOORBEELD
De Jodenster had een heel symbolische betekenis vroeger. Het was alsof
je mensen wegzette zoals je meubels weg zet die je niet meer wilt
hebben in je huis. Dit was heel denigrerend en ethisch onverantwoord.
Ethiek en recht is niet hetzelfde! Ethiek heeft een referentiekader waarin je, met gaten erin, kan
zeggen wat er juist aan is en niet. Twee verschillende referentiekaders naast elkaar leggen
betekent niet meteen dat ze gelijkaardig zijn, er zitten verschillen in. De gaten passen niet bij
elkaar. In ethiek bestaan er verschillende referentiekaders:
- Wat juist is in het ene referentiekader kans anders zijn binnen de andere
- Referentiekaders op horizontale en verticale as
3
