Samenvatting hoofdstuk 10 Handboek voor leraren (Onderwijskunde, HAN, leerjaar 1)

Deel C Hoofdstuk 10 Interculturele klassen, ouders en buurten
Paragraaf 10.1 Verschillende culturen in het onderwijs
 Cultuur wordt gedefinieerd als het geheel van opvattingen, voorstellen, symbolen,
kennis, waarden, normen, gewoonten en gebruiken die mensen binnen een
samenleving verwerven en overdragen langs de weg van bewuste en onbewuste
leerproces
o Bepaald hoe we naar de wereld kijken
o Bepaald hoe we met mensen omgaan

10.1.1 Migratiestromen in Nederland
 In de zestiende en zeventiende eeuw kwamen er veel migranten naar Nederland
o Economische voorspoed
o Tolerantie voor godsdienst
 In de negentiende eeuw nam de migratie flink af
o Veel mensen vertrokken
 Vooral boeren en landarbeiders
 In de helft van de twintigste eeuw nam de migratie stroom wederom toe
o Vluchtelingen en arbeidsmigranten
 Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de migrantenstroom groeien
o Ze kwamen nu wel uit andere, vaak niet westerse, gebieden
 Figuur 10.1 (p.350) laat het aantal allochtonen en autochtonen in 2014 zien
o Allochtonen
 Personen van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren
o Autochtonen
 Iemand wiens beide ouders in Nederland zijn geboren
 Er is een onderscheid tussen de groep allochtonen
o Westerse allochtonen
 Als herkomstland een van de landen in Europa (-Turkije), Noord-
Amerika of Oceanië
 Af en toe ook Indonesiërs en Japanners
o Niet-Westerse allochtonen
 Als herkomstland een van de landen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië
(+Turkije)
 Turken, Marokkanen, Surinamers en Antillianen
 In 2016 heeft het CBS een verbod op de twee woorden gelegd
Gevolgen van diversiteit voor het onderwijs
 Een grotere groep allochtone jongeren is succesvol in het onderwijs en op de
arbeidsmarkt
o Een kwart in 2013 hoogopgeleid
 Propedeuse hbo of gestart met een universitaire opleiding
 Er is een groot verschil tussen de eerste en de tweede generatie
o Tweede vaak drie keer zo vaak hoogopgeleid als de eerste
 Toch is volgens het CBS de integratie moeizaam
o Allochtonen lopen vaak op sociaaleconomisch gebied achter
 Ook vaak toch minder hoog opgeleid of dropouts

10.1.2 Een sociaaleconomisch probleem
 Er is een verband tussen de schoolprestaties (en de kansen op maatschappelijk
succes), het opleidingsniveau van ouders en de buurt waarin jongeren opgroeien
Opleidingsniveau ouders:
 Bijna de helft van de kinderen met ouders die hbo-niveau hebben gedaan volgt een
havo of vwo opleiding

, o Bij ouders die universitaire hebben gedaan was het driekwart
 13 % van de kinderen met ouders die alleen een basisschooldiploma hebben volgt
havo of vwo
 Bij autochtone leerlingen is de verhouding vwo/havo en vmbo ongeveer 50/50
 Bij allochtone leerlingen (vaak Marokkaans of Turks) is vaak 75% vmbo
 Overige niet-westerse leerlingen gaan vaker naar havo/vwo dan leerlingen uit de vier
grootste niet-westerse herkomstgroepen
o Er zijn grote verschillen tussen deze groep

Er lijkt een zekere sociale, economische en ruimtelijke tweedeling te ontstaan in Nederland.
 Nog niet zo extreem als in andere landen maar wel merkbaar
In allochtone kringen is er een groot onbenut potentieel dat uitzicht biedt op stijgingskansen
op de sociale ladder, maar aan de onderkant van die ladder is er een vicieuze cirkel die
uiteindelijk zal leiden tot een allochtone minderheid met weinig mogelijkheden tot stijging op
de sociale ladder:
 Achterstand op de arbeidsmarkt leidt tot lagere lonen
o Vaak ook tot wonen in een achterstandswijk
 Aanhoudende achterstand leidt tot afwijkende levensstijlen
o Verlies eigenwaarde
o Achterstand in de schoolloopbaan
 Negatieve ontwikkelingen leiden tot stigmatisering van de groep als geheel door de
rest van de samenleving
o Gevolg: slechtere kansen op de arbeidsmarkt
Dit proces werkt door op school
 Een deel van de vmbo-leerlingen heeft geen gevoel erbij te horen
o Ervaren geen sense of belonging
o Wanneer de vooruitzichten slecht zijn is dat demotiverend
 Waarom nog inspannen?
De communicatie tussen de school en de allochtone jeugd is voor verbetering vatbaar.
Goed onderwijs kan de vicieuze cirkel doorbreken
 Eerst erkennen dat er geen rechtstreeks verband is tussen etnische identiteit en lage
onderwijsprestaties
Het is dus geen religieuze of culturele kwestie maar een sociaaleconomisch probleem.

Paragraaf 10.2 Risico’s van beeldvorming
Als leraar werken in een multicultureel klimaat is inspannend, omdat de leerlingen
verschillende achtergronden hebben en toch allemaal tot hun recht moesten kunnen komen.
Het is ook belangrijk dat je na moet denken over je eigen normen en waarden en die
eventueel moeten relativeren.

10.2.1 Labels, categorieën, stereotypen en vooroordelen
Verwachtingen die je hebt hangen vaak samen met ideeën over een bepaald milieu of een
sociale of etnische groep. Dit wordt vanuit de sociaal-cognitieve psychologie wordt dit
verklaard:
 Een mens is onderhevig aan een constante input van indrukken via de zintuigen
binnenkomen
o De informatie die binnenkomt krijgt meteen een label en wordt in een hokje
geplaats
 Categorisatie
 Houdt altijd een vorm van generalisatie in, dit is in de meeste
gevallen handig en een nuttige strategie van ons brein maar
zoals de meeste dingen heeft het ook nadelen