H5: MACHT EN ONMACHT
- Hoe gaan we om met anderen, wanneer we macht in handen krijgen?
- Centrale vraag doorheen dit hoofdstuk
- Hoe gaan we psychologisch reageren wanneer we ons machteloos
voelen, wanneer anderen de volledige macht over ons hebben?
MACHIAVELLI: IL PRINCIPE
- Vaak als politiek thema gezien + sterk uitvergroot en centraal gesteld
- Machiavelli schreef boek: waaruit actuele politici en wereldleiders
inspiratie uitten
Vooral van de minder aangename soort – Poetin, Hitler, …
Zijn idee over macht = negatief macht krijgen via verdeel en
heers, tweedracht zaaien, mensen bang maken, groepen die in de
weg staan gaan uitroeien, …
- 1 visie op macht, die heel lang het denken over macht bepaald heeft
- Daarom heeft het woord macht vaak een negatieve lading
- Vaak verward met leiderschap (leiderschap heeft een zachte
connotatie, vrijwillig)
Je gaat uit van wel & wee van hetgeen waar je leiding over neemt +
gevolg:
Persoon waarover je leiding neemt gaat u vertrouwen, als
inspiratiebron zien, als voorbeeld nemen voor het handelen
Bv. Kind kan niet zelf de straat oversteken, die gaat jou als ouder (leider)
volgen: jij toont die hoe hij moet oversteken + je probeert door
voorbeeldgedrag, principes mee te geven, … het kind te leren/tonen hoe ze
zich moeten gedragen (bij wijze van spreken) zit mate van vrijwilligheid in
- Macht is anders: gebruik van dwang om bepaalde doelen te bereiken
“Anders zwaait er wat, volgen er sancties, …”
Macht wil autonomie beperken, beslissingen bijhouden, zelf kunnen
beslissen
Bv. Trump: alle macht bij zich houden, autonomie van rechters inperken, …
- Kan wel noodzakelijk zijn om macht te hebben & te uiten
Denk aan handhaving openbare orde, de wet, …
Bv. politieagent (iemand overtreed de wet, dan moet politie macht uitoefenen,
soms zonder veel bekommernis voor welzijn voor die persoon) maar in het
algemeen belang moet er macht worden uitgevoerd
- Politie toegelaten geweld te gebruiken in bepaalde omstandigheden
i.t.t. wij, burger
- Macht kan ook doorslaan – zie dan weer politiebrutaliteit
Degene die mandaat hebben om macht uit te oefenen, waarom
doorslaan?
o Wat maakt dat zij doorslaan in een negatief gebruik van die
macht?
o Machtsmisbruik, bedenkelijke morele gedragingen
, MACHT & ONMACHT
- In psychologische zin: het ervaren (of niet ervaren) van een gevoel van
controle
Over de anderen
Over de situatie of de omgeving
Over jezelf
- Wat doen mensen als ze de macht in handen hebben?
Stel je hebt de macht in handen en kan naar willekeur beslissen over
anderen?
- Aspecten van situatie die zorgen dat mensen zich wenden tot
machtsmisbruik
Controle gevoel dat je controle hebt = macht
Geen controle hebben = onmacht
o Over jezelf = zekere vorm van macht, kan mezelf in zekere zin
staande houden
o Kan over anderen =
- Controle verwerven over situatie
Een van de eerste fundamentele ontwikkelingstaken van een baby
Controle verwerven over de wereld = een van 1 e behoeftes die we
ontwikkelen
o Eens we babystadium voorbij zijn
o Aantal competenties die we nastreven, waaronder controle
o Als onderdeel van autonomie
Peutertijd: 1 van 1e dingen waarover kind controle verwerft is ontlasting, daarom trots als
1e keer naar wc gegaan – hebben controle over hun lichaam vanaf dat moment =
“autonome behoefte”. Die autonome behoefte: dat gaat eerst over beheersen van lichaam
en dan over andere zaken! We hebben ouders nodig die ons weerloos, overlevingsfiguur
moeten verzorgen. Als dat goed is, geen onmacht, geen verwaarlozing. Verwaarlozing - 1 e
gevoel van onmacht, heeft een impact
HET STANFORD GEVANGENIS EXPERIMENT
- Philip Zimbardo Waarom bekend?
- Controverse rond zijn experiment, daarom zijn die grote experimenten
zo bekend
- Omdat ze stof doen opwaaien – idem met Milgram experiment bij
gehoorzaamheid
- Achtergrond: wantoestanden in Amerikaanse gevangenissen (1 grote
jungle)
Mishandeling, agressie, opstanden, machtsmisbruik, …
Politiek of publiek klimaat, meldingen wantoestanden in USA
gevangenissen
o Mishandeling van gevangenen door anderen + door cipiers, …
o Enorm veel problematieken
- Ligt de oorzaak bij:
De persoonlijkheid van de gevangenen? ze zijn ‘tuig’
o Persoonlijkheid, al dat ‘tuig’ samen zetten moet wel problemen
van komen
- Hoe gaan we om met anderen, wanneer we macht in handen krijgen?
- Centrale vraag doorheen dit hoofdstuk
- Hoe gaan we psychologisch reageren wanneer we ons machteloos
voelen, wanneer anderen de volledige macht over ons hebben?
MACHIAVELLI: IL PRINCIPE
- Vaak als politiek thema gezien + sterk uitvergroot en centraal gesteld
- Machiavelli schreef boek: waaruit actuele politici en wereldleiders
inspiratie uitten
Vooral van de minder aangename soort – Poetin, Hitler, …
Zijn idee over macht = negatief macht krijgen via verdeel en
heers, tweedracht zaaien, mensen bang maken, groepen die in de
weg staan gaan uitroeien, …
- 1 visie op macht, die heel lang het denken over macht bepaald heeft
- Daarom heeft het woord macht vaak een negatieve lading
- Vaak verward met leiderschap (leiderschap heeft een zachte
connotatie, vrijwillig)
Je gaat uit van wel & wee van hetgeen waar je leiding over neemt +
gevolg:
Persoon waarover je leiding neemt gaat u vertrouwen, als
inspiratiebron zien, als voorbeeld nemen voor het handelen
Bv. Kind kan niet zelf de straat oversteken, die gaat jou als ouder (leider)
volgen: jij toont die hoe hij moet oversteken + je probeert door
voorbeeldgedrag, principes mee te geven, … het kind te leren/tonen hoe ze
zich moeten gedragen (bij wijze van spreken) zit mate van vrijwilligheid in
- Macht is anders: gebruik van dwang om bepaalde doelen te bereiken
“Anders zwaait er wat, volgen er sancties, …”
Macht wil autonomie beperken, beslissingen bijhouden, zelf kunnen
beslissen
Bv. Trump: alle macht bij zich houden, autonomie van rechters inperken, …
- Kan wel noodzakelijk zijn om macht te hebben & te uiten
Denk aan handhaving openbare orde, de wet, …
Bv. politieagent (iemand overtreed de wet, dan moet politie macht uitoefenen,
soms zonder veel bekommernis voor welzijn voor die persoon) maar in het
algemeen belang moet er macht worden uitgevoerd
- Politie toegelaten geweld te gebruiken in bepaalde omstandigheden
i.t.t. wij, burger
- Macht kan ook doorslaan – zie dan weer politiebrutaliteit
Degene die mandaat hebben om macht uit te oefenen, waarom
doorslaan?
o Wat maakt dat zij doorslaan in een negatief gebruik van die
macht?
o Machtsmisbruik, bedenkelijke morele gedragingen
, MACHT & ONMACHT
- In psychologische zin: het ervaren (of niet ervaren) van een gevoel van
controle
Over de anderen
Over de situatie of de omgeving
Over jezelf
- Wat doen mensen als ze de macht in handen hebben?
Stel je hebt de macht in handen en kan naar willekeur beslissen over
anderen?
- Aspecten van situatie die zorgen dat mensen zich wenden tot
machtsmisbruik
Controle gevoel dat je controle hebt = macht
Geen controle hebben = onmacht
o Over jezelf = zekere vorm van macht, kan mezelf in zekere zin
staande houden
o Kan over anderen =
- Controle verwerven over situatie
Een van de eerste fundamentele ontwikkelingstaken van een baby
Controle verwerven over de wereld = een van 1 e behoeftes die we
ontwikkelen
o Eens we babystadium voorbij zijn
o Aantal competenties die we nastreven, waaronder controle
o Als onderdeel van autonomie
Peutertijd: 1 van 1e dingen waarover kind controle verwerft is ontlasting, daarom trots als
1e keer naar wc gegaan – hebben controle over hun lichaam vanaf dat moment =
“autonome behoefte”. Die autonome behoefte: dat gaat eerst over beheersen van lichaam
en dan over andere zaken! We hebben ouders nodig die ons weerloos, overlevingsfiguur
moeten verzorgen. Als dat goed is, geen onmacht, geen verwaarlozing. Verwaarlozing - 1 e
gevoel van onmacht, heeft een impact
HET STANFORD GEVANGENIS EXPERIMENT
- Philip Zimbardo Waarom bekend?
- Controverse rond zijn experiment, daarom zijn die grote experimenten
zo bekend
- Omdat ze stof doen opwaaien – idem met Milgram experiment bij
gehoorzaamheid
- Achtergrond: wantoestanden in Amerikaanse gevangenissen (1 grote
jungle)
Mishandeling, agressie, opstanden, machtsmisbruik, …
Politiek of publiek klimaat, meldingen wantoestanden in USA
gevangenissen
o Mishandeling van gevangenen door anderen + door cipiers, …
o Enorm veel problematieken
- Ligt de oorzaak bij:
De persoonlijkheid van de gevangenen? ze zijn ‘tuig’
o Persoonlijkheid, al dat ‘tuig’ samen zetten moet wel problemen
van komen
